Alle Travel Tales van Marcel Verhoeven over Napels


Paus Paulus de Derde had zijn zaakjes aardig op orde

Afgelopen dinsdag stond ik met een groep enthousiaste deelnemers tijdens mijn KUNSTSTAD-reis voor het beroemde schilderij Paus Paulus III met zijn kleinzonen”, geschilderd door de grote Renaissancemeester Titiaan. Dit werk bevindt zich in het indrukwekkende Capodimonte Museum in Napels en behoort tot één van de hoogtepunten uit de kunstgeschiedenis.

Mijn toehoorders keken met enige verbazing naar het betreffende schilderij waarop zij zagen dat naast Paus Paulus de Derde (1468-1549) ook twee jonge mannen stonden, die zijn kleinzonen bleken te zijn. Paus Paulus III werd oorspronkelijk geboren als Alessandro Farnese en was een telg uit een voorname Toscaanse familie. In zijn jeugd kreeg hij zijn opleiding aan het hof van Lorenzo de’ Medici in Florence. Zijn afkomst en zijn belangrijke connecties zorgden ervoor dat Alessandro Farnese al op 25-jarige leeftijd kardinaal werd en toen hij begin veertig was kreeg hij zelfs de invloedrijke titel van Bisschop van Parma


meer lezen

Bekende Napolitanen

Afgelopen maandag ging ik op weg naar de prachtige stad Napels. Met enige vertraging vertrok ik vanaf onze nationale luchthaven Schiphol. Het oponthoud mocht mijn (voor)pret niet drukken want ik wist dat ik een perfecte zitplaats op de eerste rij zou krijgen, waar ik heerlijk mijn lange benen tijdens de vlucht kon strekken. En ondanks dat het vliegtuig lekker vol was zag ik dus zogezegd niet tegen de vlucht op. Toen ik me eenmaal aan boord geïnstalleerd had en we vervolgens opgestegen waren, begon ik met veel plezier te lezen in het juist verschenen boek van Mariët Meester getiteld ‘De Tribune van de Armen’. Vooraf wist ik dat dit boek niet over het Zuid-Italiaanse Napels zou gaan, maar over het Zuid-Spaanse Andalusië. Ik werd, terwijl ik me inmiddels op meer dan tien kilometer hoogte bevond, direct gegrepen door alles wat Mariët schreef. Andalusië en met name Málaga is één van mijn favoriete plekken in Europa en al lezend in dit boeiende boek had ik het amper door dat de vliegtijd zo snel was verstreken. 


meer lezen

De ontvoering van Europa

Tijdens recente Nederlandse verkiezingen kwam regelmatig het thema Europa en de E.U. (Europese Unie) ter sprake. Sommige politieke partijen zijn een verwoed voorstander van deze Europese samenwerking en andere stromingen in de politiek zijn een fervent tegenstander van dit fenomeen. Mijn mening als het hierom gaat is neutraal, ik ben echter wel echt een fan van het werelddeel Europa an sich. Maar mijn liefde voor dit continent heeft niets te maken met het politieke systeem van de E.U. want dit staat natuurlijk niet gelijk aan de prachtige zaken die ons schitterende werelddeel ons te bieden heeft. Ik schreef al eens eerder dat ik de diversiteit van Europa geweldig vind en dat een eventuele politieke eenheid niet tot een culturele eenheidsworst moet gaan leiden, met Europese steden waar alleen nog maar dezelfde winkels en restaurants te vinden zijn zoals McDonalds, Starbucks, H&M, en Peek & Cloppenburg. 

De laatste tijd, als ik weer eens lees over wat onder meer ‘de Grieken’ ons zogenaamd in Europa allemaal aandoen, moet ik denken aan een oud Grieks verhaal.


meer lezen

Verwonder je in het Archeologisch Museum in Napels!

Volgend maand gaan we met een groep geïnteresseerden naar de indrukwekkende stad Napels en ik ben druk bezig met de voorbereidingen voor deze reis. Deze bijzondere plek is voor een bezoeker echt een enorme wervelende belevenis waarbij je zintuigen te kort komt om alles in je op te nemen. Typische Italiaanse reuring omringt je eigenlijk voortdurend in Napels en alhoewel dat zeer vermakelijk kan zijn, is het een aangename afwisseling om één van de Napolitaanse musea binnen te stappen. Eigenlijk staat het Nationaal Archeologisch Museum boven aan het lijstje van musea in Napels die je moet bezoeken. De oudheidkundige kunstcollectie van dit museum kan wedijveren met die van het Capitolijns Museum in Rome en met die van het Vaticaansmuseum.

Als je de grote statige hal van het Archeologisch Museum hebt betreden, zoals ik een paar maanden geleden weer deed, dan voel je al direct dat dit een toonaangevend museum is. 


meer lezen

“Daar hoorden zij Engelen zingen”

Nog enkele dagen en het is kerst, uiteraard ook hier in Zuid-Spanje! De temperaturen, zo rond de 18 à 20 graden, en de constante zonneschijn hier in Málaga, doen voor een Amsterdammer als ik, niet echt aan de kerst denken, maar meer aan de zomer. Toch doet men er hier alles aan om de inwoners van deze Andalusische stad aan het kerstfeest te herinneren. De werkelijk enorme boog van duizenden kerstlichtjes in de fameuze Calle Larrios, de hoofdstraat van Málaga, is ’s avonds buitengewoon indrukwekkend en alle andere kerstverlichting, die met name in de tropische palmen en sinaasappelbomen is gehangen, verhogen ook de feestvreugde. Maar wat hier in Málaga rond dit belangrijke christelijke feest ook echt een fenomeen is, zijn de talrijke kerststallen die op allerlei plekken zijn opgesteld.

Een kerststal is zoals je weet een beeldengroep die, geheel volgens het evangelie van Lucas, het geboorteverhaal van Jezus uitbeeldt. In een kleine kribbe ligt een baby-poppetje dat Jezus voorstelt en links en rechts hiervan staan of knielen Jozef en Maria. 


meer lezen

Ode aan de Vrouwelijke Kunstenaars

Afgelopen vrijdag en zaterdag genoot ik met volle teugen van de cursus die ik organiseerde over kunstenaressen door de eeuwen heen. Ik had dit tweedaagse samenzijn de titel ‘Ode aan de Vrouwelijke Kunstenaars’ gegeven en hiermee wilde ik aanduiden dat ook het vrouwelijk aandeel in de vele eeuwen kunsthistorie niet onbelangrijk was en dat ik hen op deze manier wilde eren.

Bekende namen zoals onder meer Judith Leyster, die werkzaam was in onze Gouden Eeuw, de impressioniste Berthe Morisot, de expressioniste Paula Modersohn-Becker, Charley Toorop en Frida Kahlo passeerden tijdens mijn presentaties de revue, maar ook veel onbekende vrouwelijke kunstenaars besprak ik en wilde ik op deze manier graag eren. Erg leuk is het trouwens dat ik tijdens mijn vele reizen in de talrijke musea die ik bezoek regelmatig werken van schilderessen tegenkom en daar heb ik ook altijd wat extra aandacht voor.


meer lezen

Eerst Napels zien…

Het wasgoed in Napels hangt echt overal aan lijntjes van de ene gevel naar de andere zijde van de straten.
Het wasgoed in Napels hangt echt overal aan lijntjes van de ene gevel naar de andere zijde van de straten.

Er zijn soms van die momenten tijdens mijn reizen door Europa dat ik even volledig van mijn à propos ben en zo iets is mij enkele dagen geleden overkomen. Ik besloot na meer dan vijfentwintig jaar weer eens een bezoek te brengen aan Napels. De meeste Europese steden die ik de afgelopen jaren aan doe zijn ieder op zijn beurt bijzonder of het nu Dublin, Berlijn, Madrid, Praag, Lissabon, Helsinki, Athene, Sevilla, Minsk, Istanbul of noem elke willekeurige stad in Europa maar op, is. Echter Napels is echt een uitzondering op alles!

De steden die ik zojuist als voorbeeld noemde verschillen allemaal van elkaar maar hebben toch talrijke overeenkomsten, waaronder het feit dat ze in de jaren met de tijd zijn meegegaan en dat ze vooral niet stil hebben gestaan in hun ontwikkeling. Dit laatste lijkt in Napels echter amper het geval.

meer lezen

Het Mysterie van Pulcinella & Jan Klaassen

Een sculptuur van de Napolitaanse volksheld 'Pulcinella' in het centrum van Napels.
Een sculptuur van de Napolitaanse volksheld 'Pulcinella' in het centrum van Napels.

Terwijl ik deze week door Napels liep werd ik in een klein straatje door een enorme sculptuur herinnerd aan een clowneske figuur met de naam Pulcinella, die zijn oorsprong hier in de stad heeft. Pulcinella is een figuur uit de commedia dell’arte en staat bekend om zijn onnozele streken. Pulcinella is een soort Tijl Uilenspiegelachtig persoon, vol met fantasie en volkse wijsheden. Pucinella haalt overal iets waardevols uit. Ook al zit hij diep in de put dan vindt hij dat nog bijzonder omdat hij dan de wereld eens op die manier kan bezien. Hij is daarom al eeuwen erg populair in Napels en trouwens ook in de rest van Italië en ej kunt bij allerlei kleine toeristenwinkeltjes hier in Napels poppen in alle soorten en maten van Pulcinella kopen. En in de 18de eeuw vereeuwigde de beroemde kunstenaar Tiepolo Pulcinella en zijn collega’s al eens op een plafond in een Palazzo in Venetië.

Onze poppenkastpop Jan Klaassen heeft trouwen veel weg van de Italiaanse schertsfiguur Pulcinella en Jan Klaassen heeft net als Pulcinella ook al zo’n rare navelvormige neus. Je kunt zeggen dat Pulcinella eigenlijk de stamvader van Jan Klaassen is. Jan is net als zijn Napolitaanse evenknie een beetje een dommig persoon, maar heeft ook een gouden hart en zorgt er tevens voor dat men weer vrolijk wordt.

meer lezen