Alle Travel Tales van Marcel Verhoeven over Berlijn


Musea, musea, overal!

In de loop van de ochtend maak ik ook in Berlijn bijna elke dag een wandeling met mijn dochters en net als in Amsterdam en de andere Europese steden waar ik vertoef heb ik tijdens mijn dagelijkse wandeling ook hier in Berlijn meestal als doel om bij een museum uit te komen, dat ik dan natuurlijk ga bezoeken.

Zo was ik afgelopen dagen met mijn meiden onder ander al in het Neues Museum op het Museum Insel, in het Deutsches Historisches Museum gelegen aan Unter den Linden, in de Gemäldegalerie op het Kulturforum en in de Berlinische Galerie in de wijk Kreuzberg.

Bij het laatst genoemde museum wil ik even wat uitgebreider stil staan, want de Berlinische Galerie is een zeer interessant museum dat door veel Berlijngangers over het hoofd wordt gezien. Dit museum heet officieel Landesmuseum für Moderne Kunst, Fotografie und Architektur en is gevestigd in een geheel verbouwde bedrijfshal die stamt uit de jaren ’60, maar die in 2004 geheel voor deze nieuwe museumfunctie is aangepast.


meer lezen

“Ich hab’ noch einen Koffer in Berlin”

Door mijn bezoeken aan vele Europese steden de afgelopen tijd, was het al weer een lange tijd geleden dat ik in mijn geliefde stad Berlijn bezocht had. Maar gelukkig inmiddels verblijf ik weer met veel genoegen in de prachtige hoofdstad van Duitsland. Het was al weer een tijdje geleden, maar gelukkig verblijf ik inmiddels weer met veel genoegen in de prachtige hoofdstad van Duitsland. Dit keer heb ik een hotelappartement in een huizenblok dat ligt tussen de Schützenstraße en de Zimmerstraße in de wijk Mitte, dit is niet ver gelegen van de publiekstrekker ‘Checkpoint Charlie’.

Misschien gaat bij de echte Berlijnkenner bij het horen van de naam Zimmerstraße wel een lichtje branden want door deze straat liep ooit de beruchte Berlijnse Muur.

Sterker nog het huizencomplex waar ik me nu bevind was ooit het spergebied tussen het westelijk deel en het oostelijk deel van het muurcomplex.


meer lezen

Meisjes die kunnen schilderen

In Berlijn zag ik anderhalf week geleden in de Gemäldegalerie een prachtig schilderij van de 17de eeuwse schilderes Judith Leyster (1609-1660). Het werk was getiteld “Vrolijke man met een tinnen kan en een pijp” en het schilderij toonde meteen aan dat Judith een echte fameuze schilderes van genrestukken was. Dit komt onder andere ook goed tot uitdrukking in verschillende andere schilderijen van haar hand waar vrolijke heren op staan afgebeeld die een drankje drinken, pijp roken of muziek maken.

In het Rijksmuseum, waar ik vervolgens afgelopen week weer eens op ontdekkingstocht ging, trof ik twee soortgelijke genrestukken van Judith Leyster aan, namelijk twee maal een heer die op een luit aan het spelen waren.

Judith Leyster is een bijzonder kunstenares want zij was één van de weinige vrouwelijke schilders ten tijde van onze Gouden Eeuw. Zij werd in die tijd zelfs uitgeroepen tot ‘Meesterschilder’ wat haar het recht gaf een eigen schilderswerkplaats te openen en leerlingen aan te nemen.

 

meer lezen

“Het Tonnetje in Berlijn”

De Venus van Botticelli vormt het hoofdschilderij van de tentoonstelling in de Gemäldegalerie
De Venus van Botticelli vormt het hoofdschilderij van de tentoonstelling in de Gemäldegalerie

Het gebeurt wel eens dat je over een tentoonstelling heen loopt en gelijk onder de indruk bent van de prachtige collectie schilderijen bij elkaar.

Dit overkwam mij afgelopen donderdag tijdens een bezoek aan een bijzondere expositie in de Gemäldegalerie in Berlijn. De tentoonstelling met de titel ‘De Botticelli Renaissance’ geeft een prachtig beeld van het werk en ook van de invloed van de beroemde Florentijnse Renaissance kunstenaar. We kennen Botticelli natuurlijk van de ‘Geboorte van Venus’, dat zich in het Uffizi-museum in Florence bevindt en dat natuurlijk niet door het stadsbestuur van Florence wordt uitgeleend. Dat geldt ook voor dat andere bekende werk getiteld ‘La Primavera’, dat ook netjes op zaal in het Uffizi is blijven hangen. Maar voor de rest was voor deze Berlijnse Botticelli expositie kosten nog moeite gespaard.

Het hoofdschilderij op deze toonaangevende tentoonstelling is een levensgroot op zich zelfstaand schilderij van Venus van de hand van de 15de eeuwse meester dat uit de eigen collectie van de Gemäldegalerie komt. Het lijkt of dit schilderij een uitmuntende voorstudie is voor de uiteindelijke ‘Geboorte van Venus’ uit Florence. Vervolgens wordt het schilderij van deze aantrekkelijke Venus, die niet alleen door haar naaktheid opvalt maar ook door twee vlechtjes in haar haar, omringt door kunstwerken van talloze kunstenaars die in de afgelopen honderden jaren door Botticelli geïnspireerd zijn. Uit de 20ste eeuw zien we hedendaagse kunstenaars die op verschillende wijzen hun versie van Botticelli’s Venus maken. Zo zijn er doeken van René Magritte en Andy Warholl direct te herkennen. Ook andere kunstenaars uit onze tijd zien Botticelli als een groot voorbeeld en hebben eigentijdse creaties gemaakt waarin duidelijk de invloed van Boticelli terug te vinden is, zoals bijvoorbeeld bij een werk van Bill Viola dat hier in Berlijn hangt.

Alessandro Filipepi, beter bekend als Sandro Botticelli (1445 -1510) werd geboren in Florence waar hij ook voor het grootste deel van zijn leven werkzaam was. In 1470 vertrok hij enige tijd naar Rome waar hij opdracht kreeg om enkele grote wandschilderingen voor de Sixtijnse Kapel te maken, dit was nog voordat Michelangelo daar werkzaam was.

Het meeste wat we weten van Sandro Botticelli komt uit de beschrijvingen in het beroemde boek ‘Le Vite’ van de 16de eeuws biograaf en kunstenaar Giorgio Vasari. Hierin staat onder ander dat hij een bijnaam kreeg van zijn broer. Vanwege het feit dat hij zo dik was noemde die hem ‘Botticelli’ oftewel "het tonnetje”.

meer lezen

Nederland vele malen zo groot

Marcel voor het Deutsches Historisches Museum in Berlijn
Marcel voor het Deutsches Historisches Museum in Berlijn

Deze week had ik meerdere redenen om de Berlijnse musea in te vluchten, onder andere omdat het door het winterse weer niet echt ideaal is om buiten te vertoeven. Gisteren was het daarom wederom de beurt aan het Deutsches Historisches Museum. Dit indrukwekkende museum, waar ik al vele malen in de afgelopen jaren geweest ben, laat de bewogen geschiedenis van Duitsland zien. Bij elk bezoek vallen mij weer nieuwe dingen op en aangevuld met interessante tijdelijke tentoonstellingen wordt ik hier telkens weer aan het denken gezet.

Dit keer viel me op dat de kaart van Europa in de afgelopen honderd jaar ontzettend veranderd is en zelfs in de afgelopen dertig jaar nog aanzienlijke wijzigingen heeft ondergaan. Het meest treffend is natuurlijk dat in 1989 Duitsland weer herenigd is en dat die verfoeide muur die de stad Berlijn zo gruwelijk in tweeën deelde al weer meer dan 25 jaar verdwenen is.

Bijna als vanzelfsprekend kom je in het Deutsches Historisches Museum niet om de donkere geschiedenisperiode van het Hitler-regime heen en zowel de grenswijzigingen op de Europese landkaarten van voor de nazi-periode als die van na de Tweede Wereldoorlog zijn gigantisch. Zonder een waardeoordeel uit te spreken of het rechtvaardig was, is het wel heel opmerkelijk om in het museum te zien hoe Polen en Rusland in 1945 hun landsgrenzen dramatische in hun voordeel hebben opgeschoven. Gebieden die vele honderden jaren Duits waren, of beter gezegd tot Pruißen behoorden, werden door de genoemde staten geconfisceerd als ‘schuldbetaling’ en genoegdoening voor de verschrikkingen die het nazi-regime hen had aangedaan. Duitse steden als Breslau en Koningsberg werden in een klap Pools respectievelijk Russisch en moesten zelfs ‘leeg worden opgeleverd’ dat wil zeggen dat in 1945 alle Duitsers deze plaatsen en gebieden moesten verlaten.

 

meer lezen

Het Mysterie van De Muur

Het mysterieverhaal gaat deze week over bijzondere gebeurtenissen die zich hebben afgespeeld in Berlijn, namelijk de mysteries rond de beroemde Muur. Marcel vraagt zich in een filmpje onder andere af hoe het mogelijk was dat men Berlijn door middel van een fysieke Muur wist te verdelen. En ook verwondert hij zich over het feit wie er daadwerkelijk verantwoordelijk was voor het verdwijnen van het roemruchte bouwwerk. Kwam dit door de protesten van het Duitse volk? Of waren het de wereldleiders die hier op aanstuurden? Genoeg vragen die tot een boeiend mysterie leiden.

meer lezen

"Ich hab so Heimweh nach dem Kurfürstendamm"

Met recht kan ik van mezelf zeggen dat reizen mijn lust en mijn leven is. Want ik ben sinds mijn laatste column al weer van locatie in Europa veranderd en ben inmiddels zo’n 1500 kilometer verder gereisd. Zoals ik verleden week vol enthousiasme in mijn Travel Tales schreef verbleef ik toen met zeer veel genoegen in het Zuid-Franse Nice, waar ik verschillende interessante bezienswaardigheden en musea bezocht heb en waar ik ontzettend genoot van de mooie plekjes die de stad aan de Franse Rivièra te bieden heeft. Echter, het was inmiddels weer tijd om verder te reizen.

De plek waar ik vervolgens naar toe ben gegaan was voor mij bijna als vanzelfsprekend onze tweede woonplaats: Berlijn! Nu heb ik niet snel last van heimwee in mijn leven, maar deze keer leek het er wel een beetje op. Er is namelijk voor mij een soort traditie ontstaan in de afgelopen vijftien jaar om jaarlijks met kerst in Berlijn te verblijven. Verleden jaar heb ik dat bij uitzondering niet gedaan en toen werd ik op kerstavond een beetje melancholisch dat ik niet in de Duitse hoofdstad was, dus toog ik dit jaar wederom op 24 december met de hele familie naar Berlijn om daar traditioneel Weihnachten mee te maken.

Heimwee naar Berlijn blijkt trouwens wel vaker voor te komen, want de beroemde Duitse zangeres Hildegard Knef zong in 1963 een bekend Duits lied waarvan de eerste twee regels als volgt zijn Ich hab so Heimweh nach dem Kurfürstendamm,

hab so Sehnsucht nach meinem Berlin!. Dit liedje neurie ik regelmatig als ik in den vreemden ben en dan wordt het dus tijd voor mij om naar Berlijn af te reizen.

Heel opmerkelijk is trouwens het feit dat een aantal ‘aandoeningen’ alleen met hun Duitse naam in het Nederlands benoemd kunnen worden. Er is volgens mij geen Nederlandstalige equivalent van het woord ‘heimwee’ en zo zijn er meer ‘kwalen’ die alleen met Duitse woorden aan te geven zijn, zoals bijvoorbeeld Fernweh, een aandoening waarbij je steeds het verlangen hebt om naar een ver oord te gaan. Hmm? Misschien heb ik van dat euvel wel meer last dan van heimwee.

Een ander medisch fenomeen dat ook echt op mij van toepassing is en wat je ook alleen maar met een Duits woord kunt aanduiden is ‘Weltschmerz’. Deze geestelijke gesteldheid zou je het beste kunnen omschrijven als een vorm van melancholie dat ik regelmatig terug herken in mijn favoriete schilderijen, zoals bijvoorbeeld in de werken van Caspar David Friedrich, waar ik een groot fan van ben.

Er blijken nog veel meer typische ‘ziektes’ te zijn die alleen in de Duitse taal zijn aan te duiden, waarbij ik tenslotte nog in dit rijtje ‘Ostalgie’ wil noemen. Alhoewel ik in het ‘Westen’ ben opgegroeid kan ik me goed voorstellen dat er een groep Duitsers is die met weemoed terug denkt aan de periode dat zij inwoners waren van de DDR.

Deze Ostalgie komt dus met name voor bij een groep oudere voormalige Oost-Duitsers en is een verbastering van nostalgie en Ost(-Deutschland). Zij verlangen terug naar de levenswaarden en producten uit het voormalige Oost-Duitsland.

meer lezen

Het Mysterie van Hitler's Lichaam

Recentelijk kwam weer eens in het nieuws dat Adolf Hitler geen zelfmoord heeft gepleegd in de Führerbunker onder de Reichskanzlei in Berlijn, maar dat de beruchte dictator gevlucht zou zijn naar Argentinië. Schuin tegenover het Marriott-hotel in Berlijn, waar we met het gezin afgelopen week verbleven, is de plek waar meer dan 70 jaar geleden de Rijkskanselarij en de bunker waren gelegen. Dit keer vertel ik in een videofilm die ik reeds maakte in 2012 over het mysterie van de bunker en de geruchten rond de dood van Hitler.

 

Marcel Verhoeven

Mysteriekenner

meer lezen

“Berlin bleibt doch Berlin”

Na mijn inspirerend ontdekkingstocht door Italië, waarover ik verleden week in mijn Travel Tales schreef, liet ik inmiddels ook al weten dat we weer naar ons geliefde Berlijn waren gereisd.
Met name mijn recente verblijf in het mooie Marriott-hotel nabij de Potsdamer Platz riep bij mij veel herinneringen op. Ik had hier namelijk meer dan tien jaar geleden ook al eens een aantal keer gelogeerd en toen stond ik ook op deze plek vanuit mijn hotelkamerraam over de hemel van Berlijn te turen. Precies op de plek waar ik direct op uitkeek stond meer dan 70 jaar geleden de beruchte Reichskanzlei, waar Hitler ooit zijn hoofdkwartier had. Deels onder deze Rijkskanselarij heeft de Führerbunker gelegen en met name in de laatste weken van de Tweede Wereldoorlog zou hij hier menig uren hebben doorgebracht.

Terwijl ik vanuit mijn venster ook uitzicht had op de plek waar ooit de bunker was gelegen moest ik denken aan een item in het Nederlandse journaal van nog niet zo lang geleden over het feit dat Hitler uiteindelijk niet in deze Berlijnse bunker zelfmoord had gepleegd, maar dat hij toch uiteindelijk gevlucht is naar Argentinië.

Over de bunker en de vermeende vlucht van Hitler zal ik wat meer vertellen in mijn Mysterieverhaal van deze week. Na de oorlog ontstond op deze plek een groot niemandsland van enkele voetbalvelden groot, dat gelegen was tussen het westelijk deel en het oostelijk deel van de beruchte Berlijnse Muur. Het huidige Marriott-hotel staat met een groot deel van zijn voorgevel precies op het tracé van de voormalige Muur en al deze herinneringen maken de plek waar ik afgelopen week verbleef dus nog bijzonderder.

Niet ver van mijn hotel, ook direct aan het traject van de vroegere Muur gelegen, ligt de Martin-Gropius-Bau. Dit is een historisch museumgebouw waar interessante wisselende exposities worden gehouden en dit museum besloot ik verleden week te gaan bezoeken. Op dit moment is er onder andere een tentoonstelling getiteld ‘Von Hockney bis Holbein’ van de verzameling Würth te zien. De Duitse industrieel Reinhold Würth heeft in zijn leven een enorme collectie kunst opgebouwd en vanwege zijn 80ste verjaardag kreeg hij de gelegenheid om een deel van zijn collectie in het imposante 19de eeuwse museumgebouw tentoon te stellen. Zijn verzameling varieert van hedendaagse kunst, tot klassiek moderne werken van ondermeer Picasso, Emile Nolde, Edvard Munch, Henry Moore en nog veel meer beroemde namen. Maar met name één werk uit zijn oude kunstcollectie steelt echt de show en dat is een werk van de 16de eeuwse meester Hans Holbein. Met het hele gezin hebben we een tijdje voor dit imposante werk, dat getiteld is ‘Madonna van Burgemeester Jacob Meyer zum Hasen’, (1525) zitten kijken. Het schilderij is echt een topstuk en grijpt je direct aan door de indringende blikken van de figuren die zijn afgebeeld. Alleen al daarom zou je deze tentoonstelling in de Martin-Gropius-Bau moeten zien!

meer lezen

Mysterieus Stasinest wordt vissenkom

Mijn mysterieverhaal van deze week staat in het teken van Berlijn. Het is vandaag namelijk 7 oktober en dat is niet alleen de dag van mijn verjaardag, maar tevens de datum dat in 1949 de Deutsche Demokratische Republik (DDR) in Berlijn werd opgericht.

Mijn eerste herinnering aan Berlijn stamt uit de jaren ’80, toen ik er toevallig op 7 oktober was en de hele stad vol met Duitse vlaggen hing, ter viering van de verjaardag van de oprichting van de DDR. Na de Val van de Muur kwam er natuurlijk een einde aan die viering. Een van de dingen waar nog regelmatig aan terug wordt gedacht is de geheime inlichtingendienst, de Stasi, die in dat tijdperk zo berucht was. Over die stasi en de DDR periode heb ik een tijd geleden een heel leuk filmpje gemaakt dat je hier kunt bekijken. 

meer lezen

Ich hab noch einen Koffer in Berlin

Met veel plezier hebben we in Berlijn gewoond
Met veel plezier hebben we in Berlijn gewoond

Terwijl ik mijn Travel Tales van deze week schrijf zit ik op mijn favoriete terras in Málaga. Het Spaanse café waar dit terras bij hoort heet ‘Café Berlin’. Dit horeca etablissement midden in het oude centrum van Málaga heeft typische Spaanse hapjes en drankjes op de kaart staan terwijl Berlijnse Bratwurst mit Sauerkraut ontbreekt. Ook het bedienend personeel is geheel Spaans, echter de eigenaar komt uit Duitsland en ik vermoed dat hij uit weemoed zijn horeca zaak ‘Café Berlin’ heeft genoemd.

Tijdens gesprekken met deze eigenaar, natuurlijk in het Duits, maar ook door de grote historische foto van de Brandenburger Tor in zijn zaak, word ik herinnerd aan mijn geliefde stad Berlijn, waar ik samen met mijn gezin afgelopen anderhalf jaar het grootste deel van de tijd vertoefd heb.

Judith is eigenlijk voortdurend, zoals de meesten van jullie weten, samen met Alizia in de Duitse hoofdstad geweest, terwijl ik nog wel eens alleen op reis ging. Maar telkens kwam ik echt weer ‘thuis’ als ik op het Berlijnse vliegveld Tegel geland was. En Berlijn blijft, ook nu ik in Spanje ben, natuurlijk nog steeds een belangrijke rol in mijn leven spelen.

Mijn eerste kennismaking met Berlijn was rond mijn verjaardag in oktober 1984, vandaag dus precies 31 jaar geleden, en toen werd de stad nog gescheiden door de beruchte Muur. De liefde voor deze prachtige Duitse stad bloeide eigenlijk pas goed op na de Val van de Muur in 1989, 

meer lezen

Der Alte Fritz uit Berlijn

Poetin en Obama in New York
Poetin en Obama in New York

Gisteren zag ik voorop de verschillende kranten de wereldleiders staan die in New York bij elkaar waren. Terwijl ze allemaal trots voor de foto’s poseerden vroeg ik mij af of één van hen ooit een monumentaal standbeeld zou krijgen dat ergens midden in de hoofdstad van hun land zou staan. Zou Poetin een bronzen ruiterstandbeeld krijgen midden op het Rode Plein? Zou een stenen Willem-Alexander op een zuil in een fontein nabij het Binnenhof eeuwig de wacht houden? En zou er in Central Park een sculptuur van een President Obama komen terwijl hij een basketbal in zijn hand houdt?

Regelmatig loop ik in Berlijn langs het imposante ruiterstandbeeld van koning Frederik de Grote, dat aan het begin van Unter den Linden staat en ben er van overtuigd dat hij tot de bovengenoemd categorie behoort. Frederik was een groot staatsman en niet voor niets hebben de Duitsers hem dan ook op zo’n prominente plek een standbeeld gegeven. Op meer plekken in de stad zijn trouwens sculpturen van hem te vinden waaronder een stenen borstbeeld nabij mijn Berlijnse appartement, midden in het Volkspark Friedrichshain.

Wil je meer weten over koning Frederik de Grote dan kun je het beste oversteken bij ‘zijn’ ruiterstandbeeld om het tegenovergelegen Deutsches Historisches Museum te bezoeken. Alhoewel ik al regelmatig in dit indrukwekkende museum over de Duitse geschiedenis ben geweest, besloot ik laatst om hier weer eens binnen te stappen en dit keer speciaal eens stil te staan bij de genoemde Pruisische koning Frederik de Grote.

Der Alte Fritz, zoals Frederik (1712-1786) op later leeftijd ook wel werd genoemd, was een echte Berlijner. Hij werd geboren in het nabij gelegen Stadtschloß. Dit stadspaleis, dat door de DDR-regering na de Tweede Wereld Oorlog werd opgeblazen, herrijst op dit moment weer uit zijn as. In 2017 staat het geheel gereconstrueerde paleisgebouw weer op de plek waar het ooit stond en dus over een tijdje is het weer mogelijk door het geboortehuis van Frederik te lopen.
Frederik was vanaf 1740 koning van een deel van Pruisen en vanaf 1772 van geheel Pruisen. Hij wist dankzij zijn karaktereigenschappen, waaronder zijn strategisch inzicht en zijn diplomatieke vaardigheden, van Pruisen een belangrijke mogendheid te maken.
 Frederik ontpopte zich ook als een groot militair die later zelfs veel respect kreeg van andere belangrijke wereldleiders zoals de Franse keizer Napoleon Bonaparte. Bij Frederik’s graf in Potsdam zou Napoleon ooit gezegd hebben "Als hij nog geleefd had, zou ik hier niet gestaan hebben" en dat geeft nog maar eens aan hoe groot leider Frederik was.

Frederik de Grote was ook uitermate geïnteresseerd in kunst en literatuur, hierdoor was hij behoorlijk intellectueel onderlegt. Naast het Duits sprak hij perfect Frans en dit kwam goed van pas toen hij een vriendschap opbouwde met de beroemde Franse filosoof Voltaire. Zij correspondeerden niet alleen tientallen jaren met elkaar, Voltaire kwam zelfs enkele malen naar Berlijn toe. Voltaire schreef later over Frederik de Grote: “In de morgen is hij een groot koning, na de maaltijd een groot schrijver, de hele dag een menselijk filosoof en 's avonds een voortreffelijk gastheer.”

Het blijkt echter dat de meningen over Frederik verdeeld zijn want alhoewel men lovend was over zijn kennis en intelligentie bleek hij egocentrisch, gierig en niet tegen iedereen even aardig te zijn.

Wist je trouwens dat onze Frederik ook een niet onverdienstelijk componist was? Hij heeft vele muziekstukken geschreven en het is zelfs zo dat het huidige Spaanse volkslied gebaseerd is op een compositie van Frederik de Grote.
Ik zeg niets teveel als ik Frederik de Grote als één van de imposantste leiders van Duitsland bestempel. 


Marcel Verhoeven

Europakenner

meer lezen

Bio en natuurlijk verantwoord

Het is een wereldwijde trend om gezonder en biologischer te eten. Tijdens mijn reizen constateer ik dat allerlei hotels met deze trend mee doen. Sommige kwaliteitshotels gaan er prat op dat ze bij het ontbijtbuffet allerlei biologische en gezonde producten hebben.

Tijdens mijn verblijf in Berlijn ga ik natuurlijk regelmatig naar de supermarkt en daar constateer ik dat het aanbod en diversiteit van de bio-producten zeer groot is. Dit geldt voor alle supermarktketens want zowel bij de duurdere biologisch verantwoorde supermarkten als bij de goedkope prijsvechters zoals Lidl en Aldi zie je dat ze bio-producten in het assortiment hebben.

Ook in Nederland wordt er tegenwoordig gelukkig steeds meer aandacht besteed aan gezond en verantwoord eten. Wat zit er nu eigenlijk precies in de dingen die we in de supermarkt kopen? Wat voor soort leven hebben de dieren geleid die we opeten? Welke bestrijdingsmiddelen zijn er op onze groenten en fruit gespoten?

In bepaalde delen van Berlijn is het echt een hype om je bezig te houden met de kwaliteit en de verantwoorde ingrediënten van voedsel. De zogenaamde biowinkels schieten in de Duitse hoofdstad als paddenstoelen uit de grond. Ze zijn er in alle soorten en maten te vinden en als je dus bewust wilt eten dan zit je in Berlijn goed. Een paar voorbeelden van biosupers zijn Alnatura, Bio Company en LPG. Maar ook de ‘normale’ supermarkten als Kaisers en de Rewe hebben een grote afdeling met bioproducten.

Een mooi voorbeeld van een hip biologisch product dat in Berlijn erg populair blijkt te zijn, is de Bionade. Dit is een frisdrank die, volgens de producenten “in zijn geheel biologisch wordt geproduceerd volgens de methode van het brouwen, door fermentatie van water en mout”. Volgens het etiket word de moutsuiker in een speciaal proces niet in alcohol omgezet maar in gluconzuur. Dit is volgens de producent een zwak organisch zuur dat van nature een bestanddeel van honing is en geldt als zeer gezond. Dit drankje moet je zeker een keer proberen als je in Berlijn bent, hoewel als je het drinkt vraag je je wel af of dit nou zo goed voor je gezondheid is, maar lekker is het zeker.

Wel bijzonder eigenlijk dat in een stad waar een deel van de bevolking zo bewust met biologisch eten bezig is en waar je talloze duurdere biowinkels aantreft ook de goedkoopste supermarktketens veel filialen hebben. Op korte loopafstand van ons Berlijnse appartement ligt zowel de eerdergenoemde Lidl en een Aldi. De prijzen van deze typische Duitse stuntsupermarkten, die ook veel vestigingen in Nederland hebben, liggen qua prijs nog veel lager dan bij ons en zijn in Duitsland ontzettend populair en zogezegd beschikken zij ook over biologische producten.

Kortom gezond hoeft niet duur te zijn!

 

Judith de Groot

Hospitalitykenner

Berlijn, de stad van de mysteries!

Berlijn herbergt veel mysteries
Berlijn herbergt veel mysteries

De afgelopen dagen was ik weer eens in mijn geliefde stad Berlijn waar ik, zoals velen weten, regelmatig kom. Ik heb er verleden jaar meer dan een half jaar gewoond en mijn jongste dochter is er zelfs geboren. Naast het genieten van alle kunst en cultuur die de stad te bieden heeft inspireert Berlijn mij ook enorm en zet de stad mij ook altijd aan het denken.

Eén van mijn grote interesses is mysteries die met een bepaalde plek verbonden zijn en in de Duitse hoofdstad zijn dat er talrijken. Sommige mysteries zijn verbonden aan objecten die zich in de musea van de Duitse hoofdstad bevinden. Zo is er een fascinerend onderzoek van een Zwitserse kunsthistoricus die beweert dat het beeldje van het hoofd van koningin Nefertete, dat zich tegenwoordig in het Neues Museum op het Museuminsel bevindt, niet bijna 3400 jaar oud is, maar dat het slechts 100 jaar geleden in opdracht van een archeoloog gemaakt is. Deze kunsthistoricus beweert dat je aan de hand van allerlei kenmerken kunt zien dat het belangrijke topstuk absoluut niet uit de Egyptische oudheid komt en dat iedereen dus naar een fake-object aan het kijken is. Even los van de vraag of dit verhaal waar is, verwondert het opvallende grote hoofddeksel van koningin Nefertete mij. Verborg zij daar haar enorm uitgerekte schedel onder? Er zijn namelijk in het Neues Museum andere sculpturen van haar en haar man farao Achnaton te zien waarbij ze zonder hoofddeksel grote langgerekte conische hoofden lijken te hebben en hoe dit komt is natuurlijk een interessant mysterie.

In de beroemde Gemäldegalerie bevinden zich talloze schilderijen waarvan vele een mysterie met zich mee dragen. Wie is de dame op het bekende schilderij van Frans Hals getiteld ‘Malle Babbe’ ? Wat is de betekenis van de prominent geschilderde augurk op het altaarstuk van de Italiaanse renaissance meester Carlo Crivelli ? En wat is er toch aan de hand met Johannes de Doper op het prachtige 15de eeuwse paneeltje van de Haarlemse schilder Geertgen tot St. Jans dat zich in dit Berlijnse museum bevindt? Waarom is Johannes zo triest? Kortom; talrijke schilderijen die vragen en mysteries oproepen.

meer lezen

Waar vind je nog zoiets

Het is dit jaar precies 25 jaar geleden dat de beruchte Berlijnse Muur gevallen is. Op 9 november 1989 vond dit heugelijke feit plaats en alhoewel men toen vrijwel direct gestart is met het weghalen van dit gehate bouwwerk is er anno 2014 nog steeds een klein aantal zaken terug te vinden die doen herinneren aan de tweedeling van Berlijn.
Met name de dingen die doen herinneren aan Oost-Berlijn en de DDR vind ik buitengewoon intrigerend. Zo was ik nieuwsgierig naar hoe een interieur van een huis in Oost-Duitsland eruit gezien zou hebben. Veel meer mensen bleken deze interesse te hebben en de Berlijnse woningbouwvereniging ‘Stadt und Land’ kwam 8 jaar geleden tijdens de renovatie van een groot aantal flats in de wijk Hellersdorf op het idee om een appartement geheel in de oude staat te laten en vervolgens in te richten met originele spullen uit de DDR periode. Van meubels en behang tot kinderspeelgoed, van keukengerei tot zelfs de herenpyjama op bed; alles komt oorspronkelijk uit de DDR van de jaren '70 en '80. Als je de woning binnenkomt stap je echt even terug in de tijd. De beheerder die de bezoekers door de museumwoning rondleidt heeft boeiende verhalen over het leven in de DDR van voor Die Wende. De welbespraakte heer vertelt honderduit over zijn leven in Oost-Berlijn en over het wonen in die tijd. Huren bleken volgens hem in die tijd niet zo hoog te zijn en ook bijna alle eerste levensbehoeften zoals voedsel en kleding waren in de DDR zeer betaalbaar. Volgens onze enthousiaste verteller lag een gemiddeld salaris in Oost-Berlijn in de tachtiger jaren rond de 900 Oost-Duitse Mark (Ostmark) per maand en de huur van een appartement was maandelijks ‘slechts’ 109 Ostmark, dus dat was inderdaad niet duur. In eerste instantie kon je dus een goed en een voorspoedig leven leiden met zulke lage huren. Echter als je luxe goederen wilde aanschaffen dan diende je wel wat meer geld neer te tellen; zo kostte een televisie circa 4000 Ostmark en daar moest je dus behoorlijk lang voor sparen.

Even terugkomend op de Museumwoning; naast dit historische DDR-appartement ligt ook een modelwoning die als voorbeeld diende hoe uiteindelijk alle verbouwde appartementen er in de wijk uit zouden gaan zien. Wat een contrast! Niet alleen de stijl van deze tijd is totaal anders maar ook de indeling van de ruimte is veranderd: het 3-kamerappartement uit de DDR werd een 2-kamerappertement in deze tijd. Daarnaast is het materiaalgebruik vandaag de dag veel luxueuzer en dan merk je toch wel dat de tijd niet heeft stil gestaan.

 

Judith de Groot

meer lezen