Alle Travel Tales van Marcel Verhoeven over Amsterdam


Op een mooie Pinksterdag, met de kleine meid

Verleden week zondag was het voor Alizia een bijzondere dag en dus ook voor mij. We hadden haar namelijk een fiets cadeau gegeven en die moest natuurlijk direct getest worden. Terwijl ik haar driftig de goede kant op duwde schoot op deze mooie eerste Pinksterdag voortdurend het gelijknamige liedje in mijn gedachten. Dit chanson van de beroemde schrijfster Annie M.G. Smit en componist Harry Bannink gaat zoals wellicht bekend over een mijmerende vader en zijn kleine dochter waarmee hij hand in hand loopt door het park op een mooie Pinksterdag, terwijl ik op deze zelfde fraaie dag mijn eigen kleine meid fietsen leer. Al neuriënd en zelfs hardop zingend “Hondje bijt niet…” denk ik aan de twee zangers die dit lied ooit vertolkten, namelijk Leen Jongewaard en André van den Heuvel (zie hieronder voor een filmpje met de authentieke vertolking van dit lied).


meer lezen 0 commentaren

Het Rijk(s) voor je alleen

Dit weekend las ik in de krant dat één van de iconen van het Rijksmuseum, namelijk ‘Het Melkmeisje’ van Johannes Vermeer, weer terug is op haar plek in de eregalerij aldaar. Regelmatig, ga ik met mijn dochters naar het Rijks toe, als ik na een periode van reizen weer in Amsterdam ben. Mijn meiden hebben altijd een vast repertoire dat ze in onze nationale kunstgalerij willen afwerken: natuurlijk willen ze eerst naar ‘De Nachtwacht’ ofwel ‘Het meisje met de kip’ zoals Alizia het eerst altijd noemde (lees hier een eerder verhaal van mij hierover). Van dit formidabele schilderij van Rembrandt kunnen zij door hun geringe lengte en de enorme meute toeristen die er voor staat meestal slechts maar een kleine glimp opvagen. Daarna komen ‘Het Joodse Bruidje’, ‘De Staalmeesters’, het zelfportret van de ‘oude Rembrandt’ en ‘Titus als monnik’ aan bod. En vervolgens roepen zij om ‘Het Melkmeisje’ van Johannes Vermeer. 


meer lezen

Architectuur en containers

Afgelopen maandag was een mooie warme dag in Nederland en dat was voor mij een goede reden om weer eens een fikse wandeling te maken. Via de Ceintuurbaan wandelde ik door Amsterdam-Zuid en bereikte ik op een gegeven moment de Nieuwe Amstelbrug. Ik vind dit altijd een mooie plek, want als je naar de ene kant over het water kijkt zie je het historische centrum van de stad liggen, waarbij onder andere Theater Carré in het oog springt. Als je naar de andere kant kijkt dan zie je de nieuwe hoge flats waarbij de gemeente tracht een klein ‘Manhattan’ te creëren. De meest opvallende in het torenflatensemble is de zogenaamde Rembrandt Tower. Dit is met 150 meter het hoogste gebouw van Amsterdam en telt maar liefst 35 verdiepingen. Maar in vergelijking tot de wolkenkrabbers in New York is dit natuurlijk een lachertje. Aangetrokken door deze hoogbouw besloot ik mijn wandeling in die richting, stroomopwaarts langs de Amstel voort te zetten. Na verloop van tijd passeerde ik de Berlagebrug, die trouwens een onderdeel vormt van het beroemde Plan Zuid uit 1917, waar ik verleden week over schreef (klik hier).


meer lezen

Geometrische vormen die tot nadenken aanzetten

Van de week ben ik teruggekeerd uit het mooie Boedapest en ik heb dit keer zowaar voor mijzelf een souvenir meegnomen, iets dat typisch Hongaars blijkt te zijn. Nee, het is geen Palinka drankje of Hongaarse paprika, maar het is de zogenaamde ‘Rubiks Kubus’. Ernő Rubik is een Hongaarse wiskundige, architect en uitvinder en heeft dit intrigerende speeltje eind jaren zeventig bedacht. Bij de wereldwijde introductie begin jaren tachtig van deze kubus kwam ook Nederland in de ban hiervan en ook ik maakte er toen kennis mee. De bedoeling is dat je van de kubus, die trouwens goed in je hand past, allerlei rijen kleurtjes draait om al puzzelend zes gelijk gekleurde vlakken te krijgen. In eerste instantie lijkt dit makkelijk maar het is als je onervaren bent bijna onmogelijk om deze klus te klaren.

Ooit heb ik de ‘Rubiks Kubus’ in mijn tienerjaren zonder hulp kunnen oplossen, maar nu zit ik er al dagen over te peinzen hoe ik al draaiend alle kleurtjes op de juiste zijde krijg. 


meer lezen

De Kunst van het Wandelen

Gisteren had ik een afspraak op Schiphol-Oost, dit is de plek waar onze nationale luchthaven ooit begon. De voormalige verkeerstoren staat er nog en doet herinneren aan lang vervlogen tijden die je soms nog kunt terugzien op oude historische foto’s. Op deze oude kiekjes zie je mensen in de jaren ’50 en ’60 hun familieleden vanaf het platform nabij deze verkeerstoren uitzwaaien. Tegenwoordig liggen terminals voor vertrek en landing een stuk verderop, maar vanaf Schiphol-Oost kun je de huidige verkeerstoren in de verte zien liggen. Vanaf deze plek vertrekken nu de privévliegtuigen, waarvan een aanzienlijk aantal in een nette rij hier op Schiphol-Oost staan te wachten.

We hadden ons ’s ochtends met een taxi vanuit Amsterdam-Zuid naar Schiphol-Oost laten brengen, maar we besloten ’s middags om met zijn allen terug naar huis te gaan wandelen. De lentezon scheen prachtig en het weer was dus optimaal voor zo’n lange wandeling. Ik hield bij de start van de wandeltocht rekening met het feit dat als mijn eindbestemming toch iets te ver zou blijken, ik gewoon alsnog halverwege een taxi kon bellen, maar ging er eigenlijk vanuit dat dit niet nodig zou zijn. 

Zoals de meesten weten wandel ik regelmatig, met name tijdens mijn vele buitenlandse reizen, grote stukken en heb dit ‘flaneren’ zelfs tot kunst verheven (klik hier voor mijn verhaal hierover). Het gebeurt trouwens maar zelden dat het mogelijk is om helemaal vanaf een luchthaven naar mijn hotel c.q. huis te wandelen omdat vliegvelden nou eenmaal zeer ver buiten de stad liggen. Afgelopen jaren heb ik slechts één keer een wandeling gemaakt vanaf mijn hotel naar de luchthaven en dat was in de Estse hoofdstad Tallinn, want daar landen de vliegtuigen op een loopafstand van het stadscentrum.


meer lezen 0 commentaren

In de voetsporen van Rembrandt

Er zijn vele kunstenaars waar ik een groot fan van ben en het zal je dan ook niet verwonderen dat één van hen Rembrandt van Rijn is. Al vanaf mijn prille jeugd ben ik een bewonderaar van de werken van onze grote zeventiende eeuwse meester. Als kind stond ik vol belangstelling te turen naar De Nachtwacht; ik kon van dit enorme schilderij en ook van zijn andere kunstwerken geen genoeg krijgen. Hetzelfde gevoel lijk ik nu al weer te bespeuren bij mijn twee jonge dochters Chloé en Alizia. Ook zij herkennen al veel schilderijen van Rembrandt als we in allerlei Europese musea zijn. En als we zoals nu een korte periode weer even in Amsterdam zijn dan ‘moet’ ik van mijn meiden met hen naar het Rijksmuseum om daar onder meer de ‘oude’ en ‘jonge’ Rembrandt te gaan bekijken. Je begrijpt dat ze dan het eerste zelfportret van Rembrandt bedoelen en ook één van de laatste die hij van zichzelf geschilderd heeft.

Daarnaast wandelen we regelmatig samen door het centrum van onze hoofdstad en worden we op allerlei plekken herinnerd aan de bekende schilder uit de Gouden Eeuw. 


meer lezen

Waar is het Gele Huis?

Jaarlijks kom ik zeer geregeld in het mooie Stedelijk Museum in Amsterdam, want telkens als ik weer in Amsterdam ben loop ik hier samen met mijn dochters wel even naar binnen. Dit heeft er trouwens voor gezorgd dat we daar al een bekende verschijning zijn geworden en dat we zelfs in hun jaaroverzicht van 2016 staan (klik hier). Alizia kent menig schilderij in het Stedelijk al en ik ben ook erg trots als ze volmondig roept ‘Kijk Mondriaan!’ of ‘Dat zijn de Vragende Kinderen van Karel Appel’.
Ik merk dat door onze bezoeken aan allerlei musea, op vele plekken in Europa, Alizia, en inmiddels ook haar jongere zusje Chloé, veel kunstwerken herkennen, zoals de schilderijen van Marc Chagall, die ze onder andere afgelopen tijd zagen in Málaga, Nice en natuurlijk in Amsterdam. Ook de werken van Picasso, meubels van Rietveld, de expressieve doeken van Willem de Kooning en nog veel meer kunst roept herkenning op.


meer lezen

Het Verleden, het Heden en de Toekomst

Afgelopen zondag prooste ik met een groot aantal trouwe deelnemers aan de activiteiten van KUNSTSTAD op het nieuwe jaar. Dit deden we dit jaar in de beroemde Beurs van Berlage in het centrum van Amsterdam. De plek waar we samenkwamen in dit gebouw was in het beurscafé, dat met al het baksteen een hele bijzondere atmosfeer uitstraalt. Het artistieke gebruik van baksteen (deels geglazuurd) is één van de kenmerken van de architectuur van architect Hendrik Petrus Berlage (1856-1934). Berlage nodigde overigens bij het ontwerp van het gebouw beeldend kunstenaars uit om van het gebouw een ‘Gesamtkunstwerk’ te maken (deze Duitse term wordt gebruikt als er meerdere disciplines uit de kunst toegepast worden), waaronder de beeldhouwers Mendes da Costa en Lambertus Zijl. Voor de tegeltableaus in het Beurscafé vroeg Berlage zo’n 120 jaar geleden de Nederlandse schilder Jan Toorop om deze te ontwerpen. 


meer lezen

Het is een vreemdeling zeker, die verdwaald is zeker

Als ik in Amsterdam ben, tussen mijn vele buitenlandse reizen door, wandel ik graag zoals je weet door mijn geliefde geboortestad. Zo deed ik dat ook afgelopen week en telkens als ik weer op de Dam arriveer, dan kijk ik even op één van de gevelwanden van ons beroemde plein en word ik herinnerd aan niemand minder dan Sint Nicolaas. Een oude veelkleurige historische gevelsteen toont op deze plek namelijk in reliëf de goedheiligman terwijl hij bij een ton staat met drie jongetjes erin. Dit is de symbolische weergave van een deel van het sinterklaasverhaal. Vanwege het feit dat hij drie jonge jongens heeft gered, die door een wrede herbegier in een vat met pekel waren gestopt, werd de Bisschop van Myra namelijk de beschermheilige van de kinderen.
Er bestaan meer bijzondere miraculeuze verhalen over Sint Nicolaas waaronder de legende dat hij de zee tijdens een heftige storm tot kalmte gemaand zou hebben en zo een aantal vissers die toen op volle zee waren, van een verdrinkingsdood gered zou hebben


meer lezen

Denkend aan Marseille in Amsterdam

Afgelopen zondag liep ik, tijdens een prachtige zonnige herfstwandeling die ik maakte te genieten van alles wat onze hoofdstad te bieden heeft. Ik kan me best wel voorstellen dat vele toeristen besluiten om naar Amsterdam te komen om al dit moois te aanschouwen. Niet alleen onze schitterende musea zijn de moeite waard, maar ook alle buitengewone bouwkunst is zeer bijzonder. Zo wandelde ik tijdens mijn genoemde wandeltocht over de Keizersgracht en passeerde op een gegeven moment een grachtenpand met de klinkende titel ‘Huis Marseille’. Dit grachtenhuis werd in 1665 gebouwd in opdracht van de Franse koopman Isaac Focquier en herbergt sinds 1999 een fotografie museum. Toen Focquier het huis in de zeventiende eeuw liet bouwen bracht hij een gevelsteen aan waar je in reliëf het oude Marseille kunt zien. Vol bewondering stond ik naar het kunstwerk te kijken en ik herkende de oude haven van de Zuid-Franse stad erin. 


meer lezen

Bewegende ‘Nieuwe Realisten’

Afgelopen donderdagavond was ik samen met mijn twee dochters Chloé en Alizia op de officiële Opening van de tentoonstelling van kunstenaar Jean Tingeley in het Amsterdamse Stedelijk Museum. We genoten met het hele gezin van alle kunstzinnige apparaten die Tingeley ooit gefabriceerd heeft en nog leuker was het wanneer je door het intrappen van een rode knop zo’n ‘fantasiemachine’ in werking kon zetten. Het feest werd nog groter toen we op de zaal kwamen waar herinnerd werd aan de tijd dat Tingeley samenwerkte met zijn partner Niki de Saint Phalle. Een enorm polyester sculptuur van een gezicht in vele kleuren deed herinneren aan die mooie tijd en met dit beeld moesten we natuurlijk even op de foto.

Al die bewegende artistieke apparaten deden me denken aan ons recente bezoek van enkele dagen eerder aan het Centre Pompidou in Málaga. Hier besteedde men in het kinderatelier aandacht aan de Frans-Amerikaanse kunstenaar Arman. 


meer lezen

Alle meisjes raakten in paniek!

In de afgelopen weken passeerde ik in Amsterdam-Zuid regelmatig allerlei bruggen die gebouwd zijn als onderdeel van het beroemde ‘Plan Zuid’ van de architect Berlage. Deze stukjes bouwkunst worden gerekend tot de stijl van de Amsterdamse School en kenmerken zich doordat ze niet alleen uitgevoerd zijn in baksteen, maar ook gedecoreerd zijn door beeldhouwwerk. Bijna alle sculpturen zijn van de bekende Amsterdamse beeldhouwer Hildo Krop en zijn een opvallende verschijning in de stad.

Eén van Krop’s brugversieringen intrigeert mij de laatste dagen enorm en dat is de stenen uitvoering van de Griekse bosgod Pan. Ik herken Pan direct als ik er langs loop omdat hij uitgebeeld wordt met twee bokkenhoorntjes op zijn hoofd. Krop heeft hem zelfs flinke ronde hoorns gegeven die meer weg hebben van die van een ram. 


meer lezen

Spannende ontdekkingen dicht bij huis

Als trouwe lezer weet je dat we eigenlijk bijna het hele jaar door op reis door Europa zijn en het is dan ook uitzonderlijk voor ons om een paar weken achter elkaar in Amsterdam te zijn. In onze hoofdstad hebben we als uitvalsbasis al jaren lang ons huis in de Van Ostadestraat in Amsterdam-Zuid. Nog steeds vraag ik mij regelmatig als ik door mijn straat loop af naar welke Van Ostade deze eigenlijk is genoemd. Ik vermoed naar één van de twee zeventiende eeuwse schilders; Adriaen of Isaack. Of wellicht gewoon naar beiden!

De bekendste van de twee schilderende broertjes was Adriaen van Ostade. Hij werd geboren in 1610 in Haarlem en was in de leer bij Frans Hals. Adriaen had zelf ook een aantal leerlingen waaronder zijn jongere broer Isaack en waarschijnlijk ook Jan Steen, maar over de laatste zijn niet alle kunsthistorici het eens. Een productieve schilder was Adriaen zeker, men schat dat zijn oeuvre tussen de 400 en 900 werken is. 


meer lezen

De doden zijn niet afwezig, zij zijn alleen onzichtbaar.

Mijn interesse is groot als het om kunst en cultuur gaat en daarom kan ik altijd behoorlijk mijn hart ophalen tijdens al mijn stedentrips. Ik bezoek jaarlijks talrijke musea, ik wandel langs oneindig veel bouwkunst en ik slenter door schitterende parken. Eén van de bezienswaardigheden die ik echter in veel steden ook graag bekijk is een historische begraafplaats. Ik schreef een tijdje geleden bijvoorbeeld al eens over de Engelse begraafplaats van Málaga die absoluut een bezoek waardig is (klik hier voor dit verhaal). Ook tijdens mijn regelmatige verblijf in Berlijn heb ik menig Friedhof bekeken. Er was er zelfs eentje in de buurt van mijn appartement en doordat het hier lekker rustig was, vanzelfsprekend kwamen hier geen auto’s en fietsen, heb ik hier Alizia lopen geleerd.
Het rijtje van beroemde begraafplaatsen die ik ooit bezocht is zoals je zult begrijpen behoorlijk lang en daar horen onder ander Cimetière du Père-Lachaise in Parijs bij, maar ook het Zentralfriedhof in Wenen en natuurlijk niet te vergeten de Dorotheenstädtischer Friedhof in Berlijn. Kortom, te veel om op te noemen.


meer lezen

Marten en Oopjen zijn terug in Amsterdam

Met grote verwondering sloeg ik afgelopen week de ontstellend grote drukte in de Nachtwachtzaal van het Rijksmuseum gade. Omdat het buiten eigenlijk iets te warm was dacht ik samen met mijn twee dochtertjes de koelte van het ons nationale museum op te zoeken. Een extra reden was het feit dat sinds kort twee belangrijke nieuwe aanwinsten in het Rijksmuseum hangen, namelijk ‘Marten en Ooijen’  geschilderd door onze eigen Rembrandt.

Terwijl ik over het Museumplein richting het museum wandelde werd ik door twee metershoge bankiers met de afbeeldingen van ‘Marten en Oopjen’ nog meer aangemoedigd om naar binnen te gaan en hen te bewonderen. De drukte in de ruimte waar je tickets kunt kopen, dat trouwens meer weg heeft van de vertrekhal van Schiphol, neem ik inmiddels op de koop toe, maar toen ik met mijn meiden in een rij met mensen de trappen beklom naar de tweede verdieping begon ik me al af te vragen of dit niet wat te veel publiek was dat zich door het smalle trappenhuis omhoog probeerde te wurmen. 


meer lezen

“Ik zal alleenheerser zijn, dat is mijn taak”

Eergisteren bezocht ik de recent geopende tentoonstelling ‘Catharina, de Grootste’ in de Hermitage aan de Amstel in Amsterdam. Ik was eigenlijk wel benieuwd naar wie deze bijzondere dame was. Mijn nieuwsgierigheid naar deze historische Russische vorstin was twee weken geleden aangewakkerd toen ik door het Kadriorgpark wandelde en het gelijknamige Kadriogpaleis passeerde. Kadriorg is een verbastering van Catherinenthal of Katharinenthal, de oorspronkelijke naam van het dal waar het paleis gelegen is en dat vernoemd is naar de tweede vrouw van Tsaar Peter de Grote, Catharina. Peter de Grote liet het paleis voor zijn gemalin Tsarina Catharina I bouwen, echter zij was niet echt geïnteresseerd in dit paleisje in Estland en daarom werd het tijdens haar leven niet voltooid.

Deze Catharina I van Rusland werd na de dood van haar man drie jaar (van 1724 tot 1727) staatshoofd van het Russische Rijk, maar overleed echter al op 43 jarige leeftijd. 


meer lezen

‘Opwinding’ in het Stedelijk

Net als tijdens mijn vele verblijven in het buitenland bezoek ik ook in Amsterdam meerdere keren per week een museum, waarbij in onze hoofdstad het Rijksmuseum en het Stedelijk Museum vaak aan de beurt komen. Deze musea zijn zo bijzonder dat ze zeer de moeite waard zijn om er regelmatig terug te komen.
Heerlijk vind ik het als ik bij mijn dochtertje Chloé, die slechts 20 maanden oud is, het feest der herkenning zie optreden als zij bepaalde schilderijen in het Rijksmuseum ziet. Natuurlijk heb ik met haar, samen met haar zus Alizia, al verschillende keren stil gestaan bij ‘De Nachtwacht’. Vol enthousiasme schreeuwen ze het uit als ze we bij de lift in het Rijksmuseum op de tweede verdieping de hoek om gaan en we voor het wereldberoemde doek van Rembrandt staan. Alizia heeft bij het meisje op de Nachtwacht ontdekt dat zij aan haar middel een kip heeft hangen en daarom is het beroemde schilderij door haar omgedoopt tot “Het Meisje met de Kip”. Erg grappig!


meer lezen

Een ontwerp waarbij je je prettig voelt.

Herken je dit speeltoestel?
Herken je dit speeltoestel?

Zoals je waarschijnlijk weet loop ik regelmatig een rondje hard op allerlei plekken in Europa waar ik me op dat moment bevind. De afgelopen week was ik in mijn eigen stad Amsterdam en daar heb ik zo mijn speciale hardloopparcours dwars door de hoofdstad. Vanochtend rende ik mijn ‘Amsterdam-Zuidroute’ waarbij ik onder andere langs de kantorenwijk ‘De Zuid-As’ en uiteindelijk ook nog door het Vondelpark loop. Heerlijk om in de morgen al rennend de wereld aan je voorbij te zien trekken. Ontzettend veel fietsers passeerden mij, want rijwielen horen nu eenmaal bij Amsterdam. Opvallend is het feit dat veel fietser tijdens het rijden aan het bellen zijn en dan bedoel ik natuurlijk niet op hun fietsbel, maar met hun mobieltje aan het oor. Een enkeling waagt het zelfs om al fietsend een sms-je te typen en te versturen. De (digitale) communicatie gaat nu eenmaal anno 2016 ook door als je je door de stad aan het verplaatsen bent.
Maar natuurlijk zijn er ook talloze mooie dingen om je heen te zien als je aan het rennen (of fietsen) bent. Bijvoorbeeld de narcissen, die in het Beatrixpark in Amsterdam-Zuid half februari al in bloei staan, maar ook de kwetterende eenden en andere watervogels die in de vijver in het park zwemmen.

Aan de rand van het bescheiden Beatrixpark doemt nieuwbouw op. Het zijn hoge strakke kantoorachtige gebouwen die in mijn ogen aan de buitenkant niet echt inspirerend zijn en daarbij een storend contrast vormen met het groen van het park. Eén van de bouwwerken is het nieuwe Nicolaaslyceum. Het is echt opvallend hoe de school qua architectuur lijkt op de naastgelegen in aanbouwzijnde kantoorpanden van AKZO-Nobel. Dit roept een vreemd soort associatie bij mij op; alsof de leerlingen in het ene gebouw worden klaargestoomd om direct het kantoor ernaast in te rollen. Dus niet echt een opwekkend schoolgebouw! 

meer lezen

Spaanse Brabanders

Tijdens deze winterperiode heb ik in Amsterdam weer even tijd om een aantal tentoonstellingen in onze hoofdstad te bezichtigen. Ik besloot daarom om afgelopen zondag voor de tweede maal naar de expositie van ‘De Spaanse Meesters’ in de Hermitage aan de Amstel te gaan. Samen met mijn twee dochtertjes Alizia en Chloé toog ik naar het voormalige Amstelhof, waarin ooit (sinds 1681) hulpbehoevende bejaarden woonden en waar sinds 2009 een schitterend museum is gehuisvest.
Alizia van tweeënhalf had ik verteld dat we schilderijen van Picasso gingen bekijken want die zijn een onderdeel van de genoemde tentoonstelling. Zij weet op haar jonge leeftijd al wie Picasso is want zij heeft inmiddels al in allerlei musea in Europa werk van hem gezien en in Málaga, waar wij vorig jaar geregeld zijn geweest, heeft zij meerdere keren op een bankje naast een levensgrote Picasso gezeten. Het was weliswaar de bronzen versie van de vermaarde kunstenaar, maar dat heeft toch veel indruk op Alizia gemaakt.

Mijn dochters hadden besloten om zelfstandig over de tentoonstelling te gaan lopen en zij stapten dus uit de kinderwagen, die ik vervolgens in de garderobe moest parkeren. Chloé, die nog geen anderhalf jaar oud is, wandelde parmantig langs de schilderijen, maar ik moet haar altijd wel een beetje begeleiden, want anders ben ik haar op een gegeven moment kwijt tussen de vele bezoekers.

meer lezen

Meisjes die kunnen schilderen

In Berlijn zag ik anderhalf week geleden in de Gemäldegalerie een prachtig schilderij van de 17de eeuwse schilderes Judith Leyster (1609-1660). Het werk was getiteld “Vrolijke man met een tinnen kan en een pijp” en het schilderij toonde meteen aan dat Judith een echte fameuze schilderes van genrestukken was. Dit komt onder andere ook goed tot uitdrukking in verschillende andere schilderijen van haar hand waar vrolijke heren op staan afgebeeld die een drankje drinken, pijp roken of muziek maken.

In het Rijksmuseum, waar ik vervolgens afgelopen week weer eens op ontdekkingstocht ging, trof ik twee soortgelijke genrestukken van Judith Leyster aan, namelijk twee maal een heer die op een luit aan het spelen waren.

Judith Leyster is een bijzonder kunstenares want zij was één van de weinige vrouwelijke schilders ten tijde van onze Gouden Eeuw. Zij werd in die tijd zelfs uitgeroepen tot ‘Meesterschilder’ wat haar het recht gaf een eigen schilderswerkplaats te openen en leerlingen aan te nemen.

 

meer lezen

Het Meisje met de Kip!

Wie is dit meisje met de kip op de beroemde Nachtwacht?
Wie is dit meisje met de kip op de beroemde Nachtwacht?

Als ik in Amsterdam ben dan loop ik geregeld met mijn twee dochtertjes, Chloé en Alizia, over het Museumplein langs het Rijksmuseum. En telkens als we langs het beroemde gebouw van Pierre Cuypers wandelen roept Alizia, die inmiddels tweeënhalf jaar oud is: ‘Meisje met de kip!’. Zij bedoelt met deze uitspraak dat er zich in het Rijksmuseum een beroemd schilderij bevindt waarop een meisje te zien is die aan haar middel een vogel, volgens Alizia een kip, vastgebonden heeft zitten. De echte kunstkenners weten inmiddels over welk schilderij we het dan hebben, namelijk de Nachtwacht van Rembrandt van Rijn. Waarom er een uitgelicht meisje op de Nachtwacht te zien is met een witte vogel erbij? Men vermoed dat de klauwen, in het oud-Nederlands ook wel ‘Kloven’ genaamd, een symbolisch verwijzing zijn naar de Kloveniers die op het schilderij zijn afgebeeld. Maar voor Alizia gaat deze uitleg veel en veel te ver, voor haar draait het schilderij niet om de twee mannen op de voorgrond, maar om het jonge meisje met de kip daarachter.

Om Alizia een plezier te doen ging ik ook deze week weer even het Rijksmuseum in om direct met beide meiden naar de Nachtwacht te lopen. Het was zoals gewoonlijk een enorme drukte in de Nachtwachtzaal en Chloé en Alizia moesten echt hun best doen om zich door de mensenmassa door te dringen om zo dichter bij het fameuze schilderij te komen. Een strenge suppoost hield mijn dochtertjes met argusogen in de gaten en Alizia heeft het hoogste woord. Chloé die als eenjarige nog een beperkte woordenschat heeft maakte me door de woorden “Woef, woef, woef” duidelijk dat ze op de Nachtwacht ook een hond ontwaard heeft. Erg leuk om te zien dat zulke kleine kinderen al zoveel plezier aan zo’n oud schilderij ervaren.

Erg grappig is het trouwens ook dat Alizia meerdere schilderijen in het museum nu automatisch als werken van Rembrandt herkent. Dat het echte herkenning is bleek nog eens te meer toen we in de museumwinkel liepen en ze daar op allerlei artikelen, zoals boeken en ansichtkaarten, het zelfportret van Rembrandt zag. Enige tijd geleden heb ik in deze museumwinkel een heel leuk ABC-kinderboek gekocht waarin aan de hand van details van oude kunstwerken uit het Rijksmuseum de letters van het alfabet worden uitgelegd. Erg aardig en leerzaam dit grote boek met kartonnen bladzijden, echt geschikt voor de allerkleinsten.

meer lezen

Vooruitgang in de Kunst!

Wodan met zijn twee hulpjes, de zwarte raven, en zijn witte paard Sleipnir.
Wodan met zijn twee hulpjes, de zwarte raven, en zijn witte paard Sleipnir.

Afgelopen vrijdag, zaterdag en zondag heb ik aan de hand van talloze inspirerende voorbeelden weer vol enthousiasme over onze rijke westerse kunstgeschiedenis verteld. Vrijdag en zaterdag gaf ik de najaarscursus die de titel had ‘Disguised Symbolism’. Tijdens verschillende lezingensessies vertelde ik twee dagen lang over allerlei symbolen en hun betekenis, waarvan sommigen echt verborgen op het kunstwerk aanwezig zijn. Heidense symbolen kwamen aan bod zoals de twee symbolische zwarte raven die als hulpjes van Wodan in onze vroege Germaanse geschiedenis aan de schoorstenen van onze voorouders kwamen luisterden. En ook het symbolische paard Sleipnir, die toch wel heel veel weg heeft van de schimmel van Sinterklaas, passeerde de revue

Ook de Christelijke symboliek was vertegenwoordigd en ik stond uitgebreid stil bij de heiligen met hun symbolen, die regelmatig op schilderijen afgebeeld zijn.

Toen ik een man met een sleutel als symbool in zijn hand liet zien wist bijna iedereen dat het hier om de heilige Sint Petrus ging, maar bij een vent met een rooster in zijn hand werd niet direct de heilige Sint Laurentius herkend.

Ook de zeventiende eeuwse symboliek doet het altijd erg goed tijdens zo’n cursus. Een hondje, dat voordien nog als symbool van trouw werd gezien, transformeerde in onze Hollandse Gouden Eeuw tot een symbool van vulgariteit en lichamelijke wellust! Onze populaire viervoeter werd nog al eens door kunstenaars zoals Jan Steen bij een vrouw op bed afgebeeld en dat laat voor een goede symbolenkenner eigenlijk niets meer aan de verbeelding over.

Met net zoveel plezier vertelde ik afgelopen zondag in Amsterdam over de beroemde Spaanse Meesters! Van deze fameuze schilders, afkomstig van het Iberisch schiereiland, worden er binnenkort meer dan zestig schilderijen tentoongesteld tijdens een bijzondere expositie in de ‘Hermitage aan de Amstel’. El Greco, Ribalta, Zurbarán, Murillo, Velazquez, Goya en zelfs Picasso behoren tot deze belangrijke Spaanse Meesters en dankzij de genoemde tentoonstelling is het mogelijk om in Nederland in een keer zoveel Spaanse kunst bij elkaar te zien. Voor mij als kunsthistoricus dus een reden te meer om hier over uitgebreid te vertellen.

meer lezen

 “De beste brouwers brouwen het”

Bier van een grote bekende bierbrouwer wordt aangeleverd bij een café in Amsterdam
Bier van een grote bekende bierbrouwer wordt aangeleverd bij een café in Amsterdam

Terwijl ik afgelopen weekend over de Amsterdamse Uitmarkt liep dacht ik na over mijn culinaire blog. Naast alle culturele activiteiten en ook talrijke eettentjes werd ik vooral opmerkzaam gemaakt op de sponsors die dit festijn op het Museumplein mogelijk maakten. Eén van deze ‘gulle’ begunstigers was de biergigant Heineken. Dat Heineken een grote bierbrouwer is bleek gisterenmiddag weer eens toen ik op Schiphol rondliep. Op onze luchthaven word ik samen met vele buitenlandse toeristen voortdurend op allerlei manieren, door onder andere reclameposters en baniers, aan de internationale bierfabrikant Heineken herinnerd. En op welke locatie ik ook kom tijdens mijn vele reizen regelmatig zie ik in allerlei buitenlandse kroegen ‘ons’ Heinekenbiertje opduiken.

Aangezien Heineken zo standaard en ‘gewoon’ is ben ik eigenlijk veel meer geïnteresseerd geraakt in bier dat wat unieker is en dat niet op alle straathoeken wereldwijd te krijgen is.

Gelukkig is in dat kader een hele nieuwe tendens gaande in Amsterdam, en trouwens ook in de rest van Nederland, namelijk de opkomst van de plaatselijke brouwerijen. Deze kleine ambachtelijke brouwhuizen brouwen op kleine schaal hun eigen bieren en verkopen hun bierproducten vaak in de directe nabijheid van de brouwketels waar kort daarvoor het bier gemaakt is.

Eén van de oudste en misschien ook wel de bekendste kleine brouwerij is ‘Brouwerij ‘t IJ’ in Amsterdam-Oost. In een voormalig badhuis, gelegen naast de in het oogspringende Molen De Gooyer, begon men in 1985 eigen bier te brouwen. Vooral het proeflokaal naast de productievertrekken, waar je vers gebrouwen biertjes met klinkende namen als ‘Zatte’ en ‘Natte’ kunt drinken, werd in korte tijd een enorm succes. Ook het enorme terras onder de molen bij deze brouwerij is zomers bij mooi weer een plek waar talloze mensen van heinde en verre in het zonnetje een huisgebrouwen biertje komen proeven.

In het kader van mijn blogs van afgelopen weken kan ik zeggen dat een aantal bieren van‘Brouwerij ‘t IJ’ zijn gebrouwen uit biologische grondstoffen en als biologisch gecertificeerd zijn door de toezichthouder voor biologische producten. De meeste biertjes van hen zijn bovendien ontgepasteuriseerd, bovengistend en ongefilterd.

Inmiddels zijn er in de laatste paar jaar een paar nieuwe kleine brouwerijen bijgekomen waaronder eentje in de nabijheid van mijn huis in Amsterdam-Zuid. Deze brouwerij is gevestigd in een deel van een voormalig kloostercomplex op het Cornelis Trootsplein en ze hebben zichzelf de toepasselijke naam ‘Brouwerij Troost’ gegeven. De naam zal waarschijnlijk niet alleen verwijzen naar de naam van het plein, maar ook naar de heilzame werking die hun eigen gebrouwen biertjes geven. Ook ‘Brouwerij Troost’  heeft een proeflokaal, echter zij noemen deze plek ‘Brewpub’ en hier kan je naast alle zelfgebrouwen biertjes grote en kleine maaltijden eten.

Opvallend is echter dat de drang om groter te worden bij alle kleine brouwerijen aanwezig is en men dus eigenlijk uiteindelijk een ‘klein’ Heineken wil worden waarbij overal het bier van hen wordt gedronken. De genoemde‘Brouwerij ‘t IJ’ heeft tegenwoordig een tweede vestiging om gigantische hoeveelheid flessenbier te brouwen, want bijna in elke kroeg in Amsterdam en omgeving kun je vandaag de dag bier van hen krijgen. Ze worden eigenlijk op deze manier een beetje standaard en gewoon, en dan is voor mij de cirkel weer rond en moet ik weer op zoek naar iets anders. Ook voor Troost geldt hetzelfde; alhoewel ze pas drie jaar bestaan hebben ze nu al uitbreidingsdrang en gaan ze binnenkort al een tweede brouwerij in Amsterdam starten.

Ondertussen geniet ik van alle brouwersinitiatieven, zie graag nieuwe brouwerijen erbij komen en ben benieuwd hoe zich dit allemaal verder gaat ontwikkelen.
Proost!


Marcel Verhoeven

meer lezen

Hendrick de Keyser, Erasmus en Willem van Oranje in één adem genoemd

De Zuiderkerk in Amsterdam
De Zuiderkerk in Amsterdam

Dit verhaal schreef ik gistermiddag terwijl ik in een lounge op Schiphol zat te wachten op mijn vliegtuig dat mij naar Zuid-Spanje zou gaan brengen en inmiddels ben ik weer gearriveerd in Málaga. Ik ben de afgelopen twee weken even in Amsterdam geweest en in die tijd in Nederland heb ik natuurlijk niet stilgezeten. Zo had ik bijvoorbeeld voor de trouwe deelnemers aan de activiteiten van KUNSTSTAD afgelopen zaterdag een zomerborrel georganiseerd. Dit gezellige samenzijn vond plaats in de Zuiderkerk in het oude centrum van Amsterdam. Deze beroemde 17de eeuwse kerk heeft zijn karakter behouden maar is in de loop van de tijd wel aangepast tot een multifunctionele ruimte met grotere en kleinere zalen. In één ruimte, dat een deel is van de zijbeuk van de kerk, dronken we met elkaar een wijntje en in andere ruimte gaf ik een korte presentatie over de activiteiten en reizen die ik met KUNSTSTAD aankomende anderhalf jaar zal ondernemen. Terwijl het gezelschap van de borrelplek naar de lezingenzaal in de Zuiderkerk liep, diende men over het graf van de architect en beeldhouwer Hendrick de Keyser (1565-1621) te stappen. Een stevige glasplaat beschermt zijn gegraveerde grafsteen in het middenschip van de kerk en de boeiende herinneringstekst op de steen is geschreven door zijn vriend P.C. Hooft. 

meer lezen

Een Oase van Matisse in Amsterdam

Na mijn trip naar Wenen heb ik besloten om deze week even in Amsterdam te blijven om me voor te bereiden voor de Marathon van Kopenhagen die ik aanstaande zondag ga lopen. Ik ren momenteel, met veel plezier trouwens, vele uren om de kilometers ‘in de benen’ te krijgen. Dit hardlopen is voor mij ook een vorm van reizen, het enige verschil is dat ik nu wat dichter bij huis blijf.

In de tussentijd ben ik natuurlijk wel bezig met mijn passie en interesse: de kunst. Ik besloot dan ook om van de week naar de tentoonstelling ‘De Oase van Matisse’ in het Stedelijk Museum in Amsterdam te gaan. Deze overzichtstentoonstelling van de kunstenaar Henri Matisse (1869-1954) wordt door het Stedelijk Museum aangekondigd als de grootste expositie van Matisse ooit in Nederland. En inderdaad, er hangen meer dan 100 werken van deze meester van de klassiek Moderne Kunst.

Als je bij de eerste zalen binnen komt wordt je aangenaam verrast door schilderijen van kunstenaars die Matisse geïnspireerd hebben en die in de kunstgeschiedenis als stuwende krachten van Matisse en zijn tijdgenoten worden gezien. In dat kader worden er werken tentoongesteld van onder andere Vincent van Gogh, Paul Cezanne en Gustav Courbet. Vervolgens krijg je naar chronologie werken van Matisse te zien, wat vanzelfsprekend aanvangt met zijn vroege werken. Schilderijen van Matisse zijn menselijke modellen krijgen plaats tussen vergelijkbare werken van Kazimir Malevich en Ernst Ludwig Kirchner. Elke zaal geeft weer een andere kijk op het oeuvre van Matisse, met name doordat men werk van leermeesters, tijdgenoten en latere navolgers ingevoegd heeft. Het is echt een zeer prettige reis door de kunsthistorie die mij tijdens dit museumbezoek overkwam. Heerlijk is het om weer de verschillende Odelisken te zien die zijn liefde voor Noord-Afrika tonen en om ook in dit soort schilderijen zijn passie voor textiel te ontwaren. 

meer lezen