Stadhuis van Nieuwer-Amstel

Van de week liep ik tijdens één van mijn wandelingen door Amsterdam langs de prachtige rivier de Amstel. Op een gegeven moment passeerde ik een opvallende gebouw in eclectische stijl dat uit het eind van de 19de eeuw stamt. Het ‘paleisje’ was ooit gebouwd als gemeentehuis van de gemeente Nieuwer Amstel, maar is nooit als zodanig in gebruik geweest. Toen het gebouw voltooid was had de gemeente Amsterdam dit gebied aan de Amstel al geannexeerd en stond het raadshuis van Nieuwer Amstel niet meer in de juiste gemeente. In de decennia hierna heeft het gebouw verschillende functies gehad, zo was er jarenlang het Amsterdamse Gemeentearchief gevestigd. Het hoofdstedelijk archief is al weer enige tijd geleden verhuisd naar een monumentaal pand aan de Vijzelstraat bekend als

de Bazel en het genoemde bouwwerk aan de Amstel stond weer leeg tot dat men verleden jaar met verbouwen startte en sinds kort heeft het een nieuwe functie gekregen; het is namelijk een luxe 5-sterrenhotel geworden. Als liefhebber van reizen en hotels was ik natuurlijk nieuwsgierig geworden naar deze nieuwe aanwinst voor onze hoofdstad en wilde ik dit hotel wel eens bezoeken. In de glazen aanbouw, dat dienst doet als hotelbar, nam ik plaats en vandaar had ik een goed zicht op de oude gevel. Een mooie nieuwe bestemming voor dit stedelijk monument.


Slechts twee straten van dit nieuwe hotel ligt de straat waar ik al bijna 25 jaar woon, namelijk de Van Ostadestraat. De Van Ostadestraat lag altijd al in Amsterdams gebied en heette in de 19de eeuw het Hoedenmakerspad. Precies aan de achterzijde van dit pad lag ooit de stadsgrens van Amsterdam en begon de reeds genoemde gemeente Nieuwer Amstel. Ik moet hier wel eens aan denken als ik uit mijn keukenraam kijk vanuit mijn woning in de Van Ostadestraat en via de binnentuin, de achterkant van de Rustenburgerstraat zie. De naam van deze straat is waarschijnlijk genoemd naar een landstreek ergens in Nederland en niet zoals mijn straat naar een bekende zeventiende eeuwse schilder. Alhoewel de Van Ostadestraat en de Rustenburgerstraat parallel aan elkaar liggen, is de thematiek van de naamgeving dus totaal anders en lopen de nummers van de huizen vreemd genoeg ook niet gelijk op. De straatnummers van de Van Ostadestraat beginnen namelijk bij de Ruysdaelkade, oftewel bij het water van de voormalige Boerenwetering. De nummering van de nabijgelegen Rustenburgerstraat begint helemaal aan de andere kant, namelijk aan de zijde van de rivier de Amstel. En zo gebeurt het dat als je op nummero 50 in de Van Ostadestraat staat, het achterliggende pand in de Rustenburgerstraat nummer 400 aangeeft terwijl ze praktisch achter elkaar liggen. Hoe komt dit?


Het raadsel van de tegenstrijdige straatnummering van de genoemde straten, heeft dus alles te maken met de stadsgrens van Amsterdam toen deze wijk gebouwd werd. Die grens liep zogezegd in de 19de eeuw precies door de tuintjes van de twee straten in Oud-Zuid. De Rustenburgerstraat lag in de gemeente Nieuwer Amstel (tegenwoordig bekend als gemeente Amstelveen) en zij begonnen te nummeren bij de rivier de Amstel. De straten in de gemeente Amsterdam, waar de Van Ostadestraat toen al bij hoorde, lopen met hun straatnummers op vanaf het centrum van de stad.

Het Concertgebouw lag bij de start van de bouw in 1883 ook tot de gemeente Nieuwer Amstel. Amsterdam heeft later bij de stadsuitbreiding het hele gebied, dat wij thans kennen als Amsterdam-Zuid, geannexeerd van de gemeente Nieuwer Amstel.

De wijk waar de Van Ostadestraat en Rustenburgerstraat tegenwoordig zijn gelegen werd aan het eind van de negentiende eeuw gebouwd en wordt in de volksmond ‘De Pijp’ genoemd. Waar die naam ‘Pijp’ vandaan komt is trouwens niet helemaal duidelijk. Sommigen zeggen dat dit slaat op de smalle straten, die ook wel ‘pijpenladen’ lijken. 


Andere menen dat een andere naam van de Boerenwetering, die door de wijk stroomt, de Pijp is. Toen de wijk voltooid werd 100 jaar geleden waren deze woningen populair bij de minder draagkrachtige zoals studenten en kunstenaars. 

Daarom wordt de Pijp ook wel eens het Quartier Latin van Amsterdam genoemd (naar de beroemde Parijse studentenwijk). Op dit moment is de wijk één van de populairste wijken van Amsterdam en dat zal wel nog meer toenemen als de Noord-Zuidlijn eindelijk deze zomer in bedrijf is. 

 

Marcel  Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl


Wilt u meer blogs lezen van HospitalityScanner Judith de Groot? Klik hier rechts dan op het 'Stedenkenner' logo.