Onze kunst- & reisverhalen

(Travel Tales)


Marcel Verhoeven en Judith de Groot schrijven wekelijks reisverhalen over kunst, cultuur, geschiedenis, bezienswaardigheden en gastvrijheid.

Mr. drs. Marcel Verhoeven

Marcel:"Ik ben kunsthistoricus en ga graag op zoek naar bijzondere musea, indrukwekkende architectuur  en unieke kunstcollecties. Regelmatig gaan mijn verhalen dan ook over opmerkelijke kunstwerken of opvallende gebouwen. Tevens verdiep ik me vaak in de geschiedenis van de stad waar ik op dat moment ben. Typische gewoontes of gebruiken en bijzondere persoonlijkheden komen daarnaast geregeld in mijn blogs aan de orde."


"Wie verre reizen maakt kent vele verhalen!"

Wilt u automatisch deze blogs ontvangen?

Meldt u dan hieronder aan voor de Travel Tales.

* indicates required


Judith: "Ik ben een echte kenner van het fenomeen reizen. Ik heb mij gespecialiseerd in alles wat met reizen en hospitality (gastvrijheid) te maken heeft en over mijn bevindingen schrijf ik graag. Gemiddeld check ik meer dan 80 maal per jaar voor één of meerdere nachten in bij hotels. Daarnaast ben ik met mijn computer vaak te vinden in hotellobby's, waar ik dan aan het werk ben. Regelmatig sta ik stil bij mijn verblijf in een bepaald hotel, of schrijf ik over dingen die mij opvallen in de (buitenlandse) horeca en reiswereld." 

Veel leesplezier!

Judith de Groot



De tijd is een mysterie

Het zijn uitzonderlijk rare en zeer spannende tijden. Nog niet zo lang geleden liepen we, zoals de trouwe lezers van onze Travel Tales weten, met een geïnteresseerd gezelschap in de mooie Spaanse stad Valencia en dat lijkt nu door alle omstandigheden al weer zo lang geleden. De tijd gaat soms snel en soms voor ons gevoel te langzaam. De hele wereld wacht met spanning af hoe lang het zal duren voordat het Corona-Virus getemd zal worden. En je hoopt eigenlijk elke dag dat het bericht komt dat het binnenkort weer veilig zal zijn om het normale leven op te pakken. Voor vele mensen betekent dat dat ze onder meer weer een interessant expositie kunnen gaan bezoeken of een mooie muziek- of operavoorstelling kunnen bijwonen. En natuurlijk is daarbij ook de hoop groot dat we met elkaar spoedig weer een fraaie kunstreis kunnen gaan maken.

Heel opmerkelijk is het als, in deze tijden van social distancing en veilig thuisblijven, het mooie weer ons juist signalen afgeeft die ons doen verleiden om naar buiten te gaan, lange wandelingen te maken en gezellig samen te komen. Het is namelijk al meer dan een week heerlijk lenteachtig weer met een stralende blauwe hemel waarbij het zonnetje al dagen fel schijnt. De magnolia’s staan in bloei, bij menige andere bomen staan de knoppen op openbarsten en ook alle planten staan op het punt om weer groen te worden en hun bloemen te tonen. 


meer lezen

Hospitality ten tijden van crisis

Zoals je waarschijnlijk in de inleiding en ook in het bovenstaande verhaal van Marcel heb kunnen lezen werden wij ondanks de situatie rondom het Corona-virus in ander plekken in Europa, zoals in Italië, verleden weekend toch enorm verrast door de plotselinge ingrijpende maatregelen in Spanje. We waren met veel enthousiasme bezig met de KUNSTSTAD-reis naar Valencia, toen we allemaal van de autoriteiten te horen kregen dat Spanje min of meer op slot ging en daarbij ook nog overging tot een totale lockdown. Ook ons mooie hotel werd gedwongen tot allerlei maatregelen, waar ik zodirect op terugkom. Het eerste wat opviel in het hotel was de rust die optrad in het gebouw, naast het feit dat alle deelnemers van onze KUNSTSTAD-reis vroegtijdig het hotel verlieten, gold dit ook voor eigenlijk alle andere gasten. Het werd zogezegd ronduit stil en afgelopen zondag had het luxueuze hotel nog maar een minimale bezetting. Daarbij werd van hoger hand gedirigeerd dat alle plekken in het hotel waar groepjes mensen bij elkaar konden komen gesloten dienden te worden gesloten. Dus de bar en het restaurant gingen dicht, maar men kon doormiddel van room-service nog wel alle drankjes en gerechten van de kaart bestellen. 


meer lezen

Van de schoonheid en de troost

Verleden week donderdag startte onze fascinerend reis naar de prachtige stad Valencia. Judith en ik waren hier al enkele dagen eerder aangekomen om nog even wat laatste voorbereidingen te treffen voor deze topreis. De mooie Spaanse stad maakte zich ondertussen op voor de beroemde Fallas, de traditionele Valenciaanse feesten en in dit kader was elk buurtschap druk in de weer om de fenomenale Fallas-beelden te maken. De meeste sculpturen kregen al aardig vorm en sommigen hadden inmiddels al een hoogte van zo’n 12 meter bereikt. Meer dan 350 sculpturen, die gemaakt zijn van hout, piepschuim en polyester, zouden er in de loop van de dagen in heel Valencia gaan verreizen. Graag wilde ik de deelnemers van deze reis verschillende van deze beeldhouwwerken laten zien want dit is toch wel heel bijzonder!  

De festiviteiten rondom het feest dat in teken staat van de heilige Sint-Jozef vangen al aan weken voordat daadwerkelijk het de dag van Sint Jozef, namelijk 19 maart, is. En tijdens deze feestweken wordt er op Plaza Ayuntamiento, het plein voor het stadhuis, elke dag om 14.00 uur de zogenaamde mascleta's aangestoken. Dit is heftig knalvuurwerk dat in verschillende ritmes en variërende volumes ontploft en waar ik verleden jaar eens getuige van was. 


meer lezen

Voor bijzondere kunst moet je toch ook naar Luik!

Wat hebben we afgelopen weekend weer genoten van allerlei mooie kunst tijdens onze driedaagse reis naar Maastricht en Luik. Het uitgangspunt voor deze reis was de wereldberoemde kunstbeurs TEFAF in het MECC in Maastricht. Er is daar een hoop moois te zien én…. zelfs te koop! Daarnaast bezochten we onder kunsthistorische begeleiding onder meer de tentoonstelling met hyperrealistische beeldhouwkunst in het Museum van Schone Kunstin Luik die buitengewoon fascinerend is. Sommige sculpturen lijken ieder moment op te kunnen staan en weg te lopen. Echter de meeste beelden hebben toch iets vervreemdends want een pasgeboren baby van meer dan vijf meter groot waaraan elk detail lijkt te kloppen zet je toch even aan het denken. Als extraatje nam ik in ‘La Boverie’ zoals het Museum van Schone Kunst Luik ook wel genoemd wordt, de deelnemers van de reis mee naar de vaste collectie van het museum. Een beetje ‘verstopt’ achter een dichte deur op de begane grond bevindt zich de schilderijenverzameling die onder meer werken bevat van Ferdinand Bol en Gerard de Lairesse. De laatst genoemde is in Luik geboren, maar maakte furore in het 17de eeuwse Amsterdam. 


meer lezen

Bloemen houden van mensen

Men zegt dat qua weertype de lente in Nederland binnenkort van start gaat en talrijke bomen staan inderdaad op het punt om te gaan bloeien. In Luik zag ik van de week de koppen van de Magnolia’s al op springen staan; en er staat steeds meer op ontspruiten. Ik merk aan mijzelf dat ik echt vrolijk word van deze aanblik en dat bloemen en planten een positieve invloed op mensen. Dus het nut van ‘groen’ om de receptie van een hotel, in de lobby en de hotelkamer mee op te fleuren begrijp ik helemaal. 

Er zijn keren geweest dat ik echt buitengewoon onder de indruk was van de prachtige bloemstukken die in een hotel stonden. In een mooi vijfsterrenhotel in Rome zag ik bijvoorbeeld ooit een man, het bleek de bloemist zelf te zijn, met een imposante vaas bloemen in de vestibule bezig. Hij haalde uitgebloeide exemplaren eruit en vulde de weelderige bos vervolgens aan met frisse nieuwe bloemen zodat het er echt heel sjiek en luxueus uitzag. 

Ik sprak luid enthousiast mijn waardering uit en de bloemenman in kwestie reageerde hardop “Hartelijk dank voor de complimenten”, want hij bleek een Nederlander te zijn die in Rome een bloemenzaak had en onder meer aan kwaliteitshotels leverde. 


meer lezen

Het Mysterie van de Ui

In het verleden heb ik wel eens meer over de symboliek in de kunst van allerlei groenten en fruit geschreven. Afgelopen zondag liet ik nog het ‘fruitmandje’ van Caravaggio zien tijdens mijn uitgebreide presentatie over de grondlegger van de barok en ik vertelde toen ook dat achter de afbeelding van dit fruit een symbolische waarde zit. Ook de augurk kwam afgelopen jaren bij mij een paar keer aan bod en dan had ik het onder meer over de afbeelding hiervan op altaarstukken van de renaissance-kunstenaar Carlo Crivelli (zie hier mijn verhaal hierover). 

Maar een andere stukje groente waar ik de laatste dagen steeds aan moet denken is de ui. De ui is namelijk geregeld onderwerp voor schilderijen geweest zo zag ik laatst in het Parijse Musée d’Orsay een mooi stilleven van Paul Cézanne waarbij uien het belangrijkste onderdeel waren. Ook een prachtig werk van Renoir is niet te versmaden. Ik zou bijna van de schoonheid van dit werk spontaan gaan huilen. Nee, dan maak ik een grapje maar een ieder is bekend dat uien een ingrediënt in zich hebben dat je traanklieren activeren. Echter de ui kan wellicht nog meer en dat is in het kader van de actualiteit, en dan bedoel ik de dreiging van het corona-virus, heel interessant. De ui kan misschien, mits je er voor open staat, een buitengewoon beschermende werking hebben om virussen te voorkomen.  


meer lezen

Knaapjes in de kast

Er zijn wel eens van die kleine dingen die me opvallen in de hotels waar ik verblijf en waarbij ik me afvraag waarom iets is zoals het is. Zo heb ik al eens geschreven over attributen die in de hotelkamer aanwezig zijn die volgens mij volkomen nutteloos zijn. Er zijn echter ook dingen die absoluut zeer praktisch zijn, maar dan wel in de juiste hoedanigheid. Een goed voorbeeld is bijvoorbeeld de klerenhanger. 

Het knaapje, zoals deze hanger in ouderwets taalgebruik ook wel eens genoemd wordt, is eigenlijk onontbeerlijk om je kleding, dat vaak een beetje gekreukeld en verfomfaaid na een reis uit je koffer komt, netjes aan op te hangen. Vaak hang je dit gelijk in de kledingkast, maar soms wil je je jurk of blouse even laten ‘bijkomen’ op een hangertje aan een haakje ergens aan de muur van de hotelkamer en dus niet meteen weghangen in de garderobekast. Als een bepaald kledingstuk erg gekreukeld is dan hang ik het ook wel eens even na het douchen in de badkamer zodat de stoom mijn jurk weer helemaal kreukvrij maakt. Dit is trouwens ook een goed remedie voor kleding die stinkt na een avondje uit eten in een restaurant waar de afzuiging niet optimaal werkt. Wellicht ken je dit soort opfrisrituelen wel. 


meer lezen

“Het Oog van de Meester”

Deze maand was ik met gezelschap van kunstgeïnteresseerden in Brugge en Gent. Wij hadden met KUNSTSTAD deze reis georganiseerd rondom een speciale tentoonstelling van de 15deeeuwse meester Jan van Eyck in het Museum van Schone Kunsten Gent. Talrijke werken van deze beroemde schilder werden hier geëxposeerd. Om het beeld nog completer te maken verbleven wij in het nabij gelegen Brugge in een hotel dat zich bevond bovenop de restanten van de Sint Donaaskathedraal. De plek waar Jan van Eyck ooit de kanunnik Joris van der Paele vereeuwigde en waar dit altaarstuk ook ooit hing. Natuurlijk gingen we dit schitterende schilderij van de ‘Madonna met kanunnik Joris van der Paele’ in het Brugse Groeningemuseum met elkaar bewonderen en zo werd ons beeld van Jan van Eyck nog completer. 

Echter twee belangrijke werk van Van Eyck hingen niet op de genoemde tentoonstelling in Gent want die bleven in het museum waar ze al decennia te zien zijn. Ik heb het dan over het ‘Arnolfini-portret’en ‘De Man met de Rode Tulband’ die zich beiden in de National Gallery in Londen bevinden. 


meer lezen

Hallo! Leuk u weer te zien!

Afgelopen week had ik een afspraak met een collega uit de reiswereld en aangezien hij in het oosten van het land woont, werkzaam is in de Zuid-Holland en ik uit Amsterdam moest komen, zochten we een centraal gelegen plek om af te spreken, die ook nog goed bereikbaar was. Onze keuze viel uiteindelijk op het Van der Valkhotel in Breukelen want dat ligt inderdaad behoorlijk centraal voor ons beiden en voor mij is het goed te bereizen met de trein, want het ligt op slechts enkele tientallen meters van het NS-station van Breukelen.

Bij binnenkomst in dit hotel voelde het meteen vertrouwd. Dit prettige gevoel komt omdat het de plek is waar wij een aantal jaren elk kwartaal onze tweedaagse cursussen gaven en we er altijd verzamelen met een kopje koffie en een gebakje voor de reizen per touringcar. Dat betekent dat wij er dus min of meer een vaste klant zijn. 

Dat gevoel van een bekende cliënt te zijn kreeg ik direct toen ik de hotelreceptie passeerde, want men groette mij meer dan allerhartelijkst en het bleek al snel geen gespeelde herkenning want de manager van de zaalverhuringen kwam direct naar me toe en vroeg mij allerlei dingen over de nieuwe aankomende activiteiten. Het deed me goed dat hij meteen wist wie ik was. Ook de restaurantmanager begroette mij vol herkenning en zei dat hij blij was me weer te zien. Bij het verlaten van het restaurant zei hij spontaan ‘tot morgen!’en ik reageerde dat ik dit keer helaas niet bleef slapen.


meer lezen

Een Middeleeuws klooster op een vreemde plek

Vele jaren hing naast mijn bureau een reproductie van een schilderij dat ik ooit in New York kocht. Het is een 15de eeuws altaar, genaamde het Mérode-altaarstuk, uit de collectie van de Metropolitan Museum en het is gemaakt door de Meester van Flémalle. Het kunstwerk hangt daar in een hele passende ambiance, namelijk in een middeleeuws kloosterachtig complex, dat een dependance van het Metropolitan Museum is. De plaats van deze zogenaamde ‘Cloisters’, zo wordt deze dependance genoemd, is natuurlijk niet oorspronkelijk, want daar is de geschiedenis van Manhattan veel te jong voor. Dit bijzondere stukje bouwkunst is echter samengesteld uit historische bouwonderdelen van kloosters, kastelen en andere oude gebouwen uit Europa. Toen ik daar rond liep waande ik mij wel in vroegere tijden en de collectie met middeleeuwse kunst kwam er prima tot zijn recht. The Cloisters liggen op een hoge rots aan de rivier de Hudson. Ik had, toen ik er voor de eerste keer naar toe wilde, de stadsbus genomen en reed eerst door de beroemde wijk (of moet ik beruchte schrijven?) Harlem. Het contrast kon niet groter zijn toen ik The Cloisters zo magnifiek zag liggen, ik voelde me niet meer in het moderne New York maar ergens in Frankrijk of Spanje.


meer lezen

Een hotel met een verhaal

Zoals je wellicht gelezen hebt waren we verleden week met een groep kunstgeïnteresseerden in Brugge en Gent om daar te genieten van de prachtige kunst van de vijftiende eeuwse Vlaamse meesters, met in het bijzonder Jan van Eyck. Voor deze reis hadden we een bijzonder hotel geselecteerd, dat uiteraard, zoals de deelnemers van onze reizen gewend zijn, midden in het centrum van Brugge lag. Een uitstekend uitvalsbasis om het stadje te ontdekken en de diverse musea te bezoeken. Maar niet alleen de ligging was ideaal ook de geschiedenis van de locatie is uniek en had een enorme meerwaarde voor onze reis. Het hotel is namelijk gebouwd op de fundamenten van de Sint Donaaskathedraal. Nu zegt je dat in eerste instantie waarschijnlijk niets, echter deze kathedraal speelde een grote rol in het leven van de vermaarde schilder Jan van Eyck. 

Dit was namelijk de plek waar hij de opdracht kreeg voor één van zijn beroemde werken, ‘De Madonna met kanunnik Joris van der Paele’, dat nu te bewonderen is in het Groeningemuseum in Brugge. Van Eyck situeerde de kanunnik in de absis van de kerk, de plaats waar het schilderij waarschijnlijk uiteindelijk ook voor bedoeld was. Van Eyck heeft hier dus vele malen gelopen en hij vond uiteindelijk hier in de kathedraal ook zijn laatste rustplaats. De graven zijn in de loop van de geschiedenis geruimd en de kathedraal is bovengronds afgebroken. 

Het bijzondere is dat de restanten onder het straatniveau nog aanwezig zijn en in vrij goede staat verkeren. Deze bevinden zich onder mijn hotel en zijn zelfs ook te bezoeken als hotelgast. Een geweldige ervaring natuurlijk en helemaal als je speciaal voor Jan van Eyck naar Brugge komt. 


meer lezen

Ook de liefde heeft zijn beschermheilige

Momenteel ben ik weer in Nederland en bracht ik gisteren een bezoek aan Den Haag. Terwijl ik door het centrum van de hofstad wandelde zag ik in menige etalage hartjes en het getal veertien staan. Al snel realiseerde ik me dat het over enkele dagen 14 februari is en die datum staat bekend als Valentijnsdag, de dag dat men de heilige van de liefde Valentijn eert. 

Volgens de traditie geven mensen die elkaar lief vinden elkaar op deze zogenaamde Valentijnsdag cadeautjes, bloemen of sturen kaarten. Soms doet men dat zelfs anoniem. Dat laatste heb ik persoonlijk nooit zo begrepen. Ik vraag me af of de liefde dan toch een raadspelletje is, maar dat even terzijde. Valentijnsdag komt eigenlijk overgewaaid uit Amerika (het zal weer eens niet) en pas in de laatste 20 jaar is het een enorm (commercieel) succes in Nederland en de rest van Europa. Sint Valentinus leefde ten tijden van de Romeinse Oudheid, rond het jaar 270 na Christus. Hij is als christelijke martelaar gestorven en we weten eigenlijk voor de rest niet zo veel van hem. Misschien waren er zelfs wel twee heiligen met deze zelfde naam. De ene was priester in Rome en de andere was bisschop in de Umbrische stad Terni


meer lezen

Een gevulde of lege minibar

Zoals u wellicht weet verblijven we tijdens de kunstreizen van KUNSTSTAD altijd in goede 4- of 5-sterren hotels en zo'n hotel moet voor mij aan een aantal eisen voldoen. Een van de diensten die een goed hotel mijns inziens bijvoorbeeld dient te hebben is een gevulde minibar. Ik vind het namelijk belangrijk dat ik na bijvoorbeeld een intensieve reis- of werkdag nog even met een drankje bij kan komen van een drukke dag. Ik moet dan natuurlijk op de koop toenemen dat zo’n glas wijn of een blikje fris uit de hotelminibar wat hoger geprijsd is, maar dat is logisch. Ook ben ik blij als er een fles gekoeld water in staat, dat uitkomst bied als ik ’s nachts met een droge mond wakker word. Deze bekende ‘hoteldorst’, zoals ik het noem, wordt vaak veroorzaakt door een combinatie van een gekruider avonddiner dan thuis en de droge lucht van de hotelairco in mijn hotelkamer. Wat ook meespeelt vind ik is dat men tegenwoordig in restaurants wereldwijd wel erg veel zout gebruikt bij het bereiden van gerechten, dat ben ik niet echt gewend. Al met al ben ik vaak blij dat ik midden in de nacht een glas heerlijk koud (bubbel)water aan mijn droge lippen kan zetten.


meer lezen

Valencia, variërend en verrassend

Alhoewel Valencia qua grootte de derde stad van Spanje is, na Madrid en Barcelona, merk je dat als je in deze boeiende stad bent eigenlijk, in positieve zin, niet. Je hebt er niet het gevoel dat je in een enorme drukke metropool aanbeland bent, maar eerder in een vriendelijk rustig provinciestadje met zelfs wat dorpse invloeden. Er zijn echter talloze fraaie bezienswaardigheden in Valencia die zeer de moeite waard zijn om eens te bewonderen zoals bijvoorbeeld de historische kathedraal van de stad, waar allerlei bouwstijlen in zijn te herkennen en ook de indrukwekkende pleinen en de vele luisterrijke jugendstilgebouwen zijn een verhaal waardig. Dat geldt ook voor een schitterend park dat enkele decennia geleden is aangelegd in de bedding van de voormalige rivier de Turia. Ik vind persoonlijk deze plek zeer bijzonder en alleen al hierom een bezoek aan Valencia meer dan de moeite waard. 

Eeuwenlang stroomde de rivier de Turia langs het oude centrum van Valencia en regelmatig trad hij in de geschiedenis van de stad buiten zijn oevers. In 1957 was dit wederom het geval en toen veroorzaakte de Turia een enorme overstroming waarbij maar liefs 400 mensen om het leven kwamen en de stad Valencia tegelijkertijd aanzienlijke materiële schade opliep. 


meer lezen

Laat geen spullen onbeheerd achter

Toen ik nog op de universiteit studeerde heb ik een tijdje als bijbaantje in een hotel in Amsterdam gewerkt. Ik moet zeggen dat ik daar veel geleerd heb en het waarschijnlijk een mooie basis is geweest voor mijn huidige werkzaamheden. Verschillende functies heb ik er bekleed, van receptioniste, tot hoofd-housekeeping en duty manager. Je begrijpt natuurlijk dat je in een hotel in hartje centrum van onze hoofdstad best het een en ander meemaakt, zowel in positieve als in negatieve zin. Zo heb ik heel wat gezellige gezelschappen ingecheckt, zijn er talloze rookmelders afgegaan door zowel stoom vanuit de badkamer als het illegaal roken van sigaretten op de hotelkamer en heb ik meerdere cadeaupakketjes op kamers neergelegd voor mensen die iets te vieren hadden. Een situatie die ik mij echter ook nog goed herinner heeft zich meerdere keren in de lobby van het hotel voorgedaan. 

Veel reizigers zijn tijdens een reis gespannen en opgelucht als ze eindelijk op de plaats van bestemming zijn aangekomen. Men komt verheugd het hotel binnenstappen om bij de receptie de kamersleutel in ontvangst te nemen. Op dat moment valt er bijna letterlijk en figuurlijk een last van ze af en men laat vaak koffer en tas naast zich neerploffen. 


meer lezen

Lekker kopje koffie

Nederlanders staan er bekend om dat we echte koffieleuten zijn! Een kopje koffie hoort bij het vaste ritueel van de dag en ook op reis wijken we daar niet vanaf. Vaak al bij het ontbijt, maar zeker halverwege de ochtend, ontstaat de behoefte aan een bakkie leut en maken we graag even tijd vrij om een kopje te nuttigen. Iedere nationaliteit heeft zijn eigen gebruiken en gewoontes als het om koffiedrinken gaat. De Italianen bijvoorbeeld voorzien in de koffiebehoefte door in een barretje een kleine espresso te bestellen en die in één teug, staand aan de bar, naar binnen te klokken. Nederlanders trekken er echter graag wat meer tijd voor uit. En wat is nu een kopje koffie zonder koekje? Daar ga je toch echt even voor zitten?

Tijdens de reizen van KUNSTSTAD proberen we zo goed mogelijk met deze Nederlandse gewoonte rekening te houden en pauzeren dan ook meestal in de loop van de ochtend op een gezellig terras of in een gastvrij koffiehuis. Na een lekker bakkie koffie kan iedereen weer vol energie verder met het genieten van de bijzondere stad, het culturele programma of het museumbezoek.


meer lezen

Nederlandse invloed in New York

Als ik in Nederlandse krantenartikelen wel eens het woord Yankees lees om de inwoners van de Verenigde Staten mee aan te duiden dan moet ik er altijd aan denken dat we dan eigenlijk ons zelf er mee bedoelen. De oorsprong van het woord Yankees is namelijk hoogstwaarschijnlijk gebaseerd op de historische, uit Europa afkomstige, bewoners van het eiland Manhattan. Op 24 mei 1628 ‘kocht’ de Hollandse gouverneur Peter Minuit namens de Nederlanders het eiland Manhattan van de indianen. Het hele gebied inclusief Manhattan, onderdeel van het huidige New York, werd vervolgens Nieuw-Amsterdam genoemd. Nieuw-Amsterdam kreeg in1653 stadsrechten en groeide uit tot de grootste Nederlandse koloniale nederzetting in Noord-Amerika. Het bleef in Nederlandse handen tot en met 1674 en toen werd het gebied, na wat strijd, aan Engeland afgestaan.

De Britse kolonisten troffen, na de overname van Manhattan, de inwoners van de voormalige Nederlandse stad aan en hoorden dat de mannen veelal de voornaam Jan of Kees hadden. De Britten combineerden deze namen uit gemakzucht tot een nieuw begrip en noemden deze Nederlanders de Jan-Kezen oftewel in het Engels verbasterd tot de Yankees!


meer lezen

Agnes en het lammetje

Gisteren zag ik zowaar een lammetje in de weide staan en ik dacht ‘die is er vroeg bij’. Ik moest niet alleen op dat moment aan de lente denken maar tegelijkertijd werd ik herinnerd aan de Rooms-Katholieke heilige Sint Agnes. Het was wel heel toevallig want deze dag, dinsdag 21 januari, was het de vieringsdag oftewel naamdag van de heilige Agnes. Zij stierf als dertienjarige martelares voor het christelijk geloof op 21 januari in het jaar 254, echter er zijn ook bronnen die beweren dat het op diezelfde dag plaatsvond maar dan in 304 na Christus, maar het precieze jaartal doet niet veel af aan het ongelooflijke verhaal. Ze was een aantrekkelijk meisje en, hoe jong zij ook was, vroegen veel jonge mannen haar al ten huwelijk. Dit weigerde zij steevast en uiteindelijk liep zij helaas een keer een verkeerde kerel tegen het lijf. Hij vermoorde haar omdat zij standvastig beweerde dat zij niet met hem wilde trouwen omdat zij de verloofde van Jezus Christus was. Kortom ze was absoluut niet geïnteresseerd in de avances van deze aardse schurk die haar lastig viel. Nadat zij aan een gruwelijke marteldood was gestorven en begraven was in de catacomben buiten Rome verscheen ze enkele dagen na haar begrafenis op wonderbaarlijke wijze in een visioen aan ondermeer haar ouders. Zij had op dat moment een gouden kleed om, een verlovingsring van Jezus Christus aan haar vinger en aan haar rechterzijde stond een wit lammetje. 


meer lezen

Als je schoenen er maar goed uitzien

De luxe hotels die wij tijdens onze vele reizen aandoen hebben vaak een prachtige ambiance en uitstraling. Dit lokt bijna vanzelfsprekend uit om er zelf ook verzorgd uit te zien. We hebben in onze koffertjes naast de ‘gewone’ dagelijkse kleding dan ook altijd nette kledij bij ons. Ik heb enkele elegant jurkjes in mijn bagage en Marcel een geklede broek met bijpassend colbertjasje en zelfs een mooi kostuum ontbreekt niet in zijn reisgaderobe.

Natuurlijk hebben we dan ook bijpassende schoenen mee; ik een paar pumps met hoge hakken en Marcel zijn paarse Van Bommels. Meestal gaan de schoenen gepoetst mee in de koffer maar het wil nog wel eens gebeuren dat we er tijdens onze reis een wandelingetje mee maken en dat ze op een gegeven moment wel weer aan een goede poetsbeurt toe zijn. Ik herinner me van oude foto’s en films dat je vroeger in hotels ‘s avonds je schoenen op de gang kon zetten en dat ze ’s ochtends dan glanzend weer voor je hotelkamerdeur stonden. Dat fenomeen had ik eigenlijk tot voor kort nog nooit in een hotel waar ik verbleef meegemaakt maar het blijkt dat zo’n service toch nog steeds bestaat, want ik kwam het verleden maand in een hotel nog tegen.


meer lezen

Hoofdbrekers

Wat is er belangrijker tijdens je verblijf in een hotel of in een andere luxe accommodatie dan het genieten van een goede nachtrust? Het antwoord is: niets! Het lekker kunnen slapen, waarbij alle factoren die daar een rol bij spelen met elkaar kloppen, is ontzettend van belang. 

Je goede nachtrust kan echter door een aantal aspecten in het gedrang komen, bijvoorbeeld door lawaai van je hotelburen of van buitenaf. Iets anders dat een cruciale rol speelt is het bed waarin je slaapt. Ik zal binnenkort in mijn Travel Tales eens op dit (hotel)bed en het bijbehorende beddengoed terug komen. Nu wil ik me daarentegen beperken tot een ogenschijnlijk detail, maar voor mij wel van grote importantie, namelijk het hoofdkussen.

Toen ik vroeger met mijn ouders op vakantie ging nam mijn vader regelmatig zijn eigen hoofdkussen van thuis mee. Ik vond dat toen een beetje raar en het nam op reis bij de bagage ook veel plaats in beslag. Ik snap nu, dat ik zelf veel op reis ben, echter waarom hij dit deed en geef ik hem alsnog groot gelijk. De kwaliteit van kussens in hotelkamers verschilt namelijk enorm en soms kom jepeluwstegen waarop je echt niet lekker slaapt. Het interessante is wel dat dit soort slaapattributen vaak ook cultureel bepaald is.


meer lezen

Edle Einfallt und stille Größe

Vandaag, 14 januari, precies 513 jaar geleden werd door de Italiaan, Felice de Fredi, tijdens het graven in zijn wijngaard de prachtige Laocoöngroep gevonden. Dit beroemde klassieke beeld bevond zich in een onderaardse ruimte waar hij tijdens het spitten tegen aan stootte. Niet ver van deze plek vandaan stond bijna 1500 jaar eerder het ‘Gouden Huis’ van keizer Nero. Het beeld dat hier, na zoveel eeuwen verborgen te zijn geweest, weer gevonden werd stelt Laocoön, een Trojaanse priester en ziener met zijn twee zoons voor. Laocoön wilde de Trojanen waarschuwen voor het gevaar van de list met het paard en dan komen er twee slangen uit de zee gekropen om Laocoön en zijn twee zonen te verzwelgen. Dit dramatische moment is bij dit beroemde sculptuur uitgebeeld. Als het beeld aan het begin van de 16de eeuw wordt gevonden, word direct paus Julius II gewaarschuwd en het wordt naar het Vaticaan gebracht, waar het zich nog steeds in de Vaticaanse Musea bevindt. 

Dit marmeren beeld uit de Romeinse tijd is waarschijnlijk ergens rond 20 voor Christus gemaakt en gaat terug op een Hellenistisch voorbeeld uit de daar aan voorafgaande welvarende Griekse Oudheid. De sculptuur sprak, na zijn vondst, onmiddellijk tot de verbeelding bij vele Renaissance kunstenaars, waaronder Michelangelo. 


meer lezen

Piero della Francesca kwam op mijn pad

Het meeste van de tijd ben ik eigenlijk hard aan het werk, echter mijn werk is, heel cliché, ook mijn hobby dus vervelend is het niet. Zeer druk was ik afgelopen weken in het mooie Zuid-Spaanse Sevilla aan de slag met talloze voorbereidingen voor de reizen en lezingen die we in 2020 met KUNSTSTAD organiseren. En in de tussentijd bracht ik in Sevilla ook bezoekjes aan kunsthistorische bezienswaardigheden die eventueel weer in het nieuwe Sevilla-reisprogramma zouden kunnen passen. Echter voorafgaande aan het afgelopen weekend brak het moment aan dat ik me moest gaan opmaken voor de reis naar het noordelijke deel van Europa, want op 6 januari (gisteren dus) zou de eerste reis van KUNSTSTAD van dit jaar gaan plaats vinden, namelijk de boeiende driedaagse reis naar de fameuze Duitse stad Keulen. 

Door een samenloop van omstandigheden was het wijs en verstandig om niet via Sevilla naar Keulen te vliegen maar eerst per comfortabele hogesnelheidslijn naar Madrid te gaan en vervolgens vanuit daar een vlucht naar de luchthaven Keulen/Bonn te nemen. Ik besloot deze trein- en vliegreis niet op één dag te doen, want dat zou iets te vermoeiend zijn, maar ik sliep een nachtje in het vertrouwde KUNSTSTAD-hotel midden in het centrum van Madrid. 


meer lezen

De Lift, the only way is up

Zoals de meeste van de vaste lezers van mijn wekelijkse blogs weten ben ik behoorlijk kritisch als het gaat om allerlei zaken rond vier- en vijfsterrenhotels. Er zijn ontzettend veel punten in een kwaliteitshotel die ik belangrijk vind, niet alleen voor mijn eigen verblijf maar ook als accommodatie voor de trouwe deelnemers van onze KUNSTSTAD-reizen. Waarschijnlijk beschrijf ik regelmatig dingen die je in eerste instantie helemaal niet opvallen als je zelf een hotel bezoekt. Het is echter zogezegd inmiddels een soort beroepsdeformatie van mij geworden om gelijk met allerlei ogenschijnlijk kleine dingen bezig te zijn die een hotel meteen bijzonder maken of juist niet.

Iets waar je vaak direct mee kennis maakt na het inchecken zijn de liften die je naar de verdiepingen waar de kamers gelegen zijn brengen. Ik heb het bewust over liften in meervoud, aangezien ik het als belangrijk beschouw dat er meerdere liften in het hotel aanwezig zijn. Ik vind het namelijk best irritant wanneer je lang moet wachten op een lift als je naar je kamer wilt en dat kan het geval zijn als er slechts één of twee liften in een groot hotel zijn. Er ontstaat een irritatie bij mij als een lift die maar niet wil komen als ik na een lange reis gewoon vlot naar mijn kamer wil. 


meer lezen

Wijn, maar fijn

Mocht je al eens eerder met ons op reis geweest zijn dan weet je dat we tijdens onze kunst- en cultuurreizen ook zeer regelmatig aandacht besteden aan de gastronomie van de plek die we bezoeken. Ik vind dat persoonlijk erg belangrijk aangezien de culinaire gewoontes en gebruiken natuurlijk per bestemming verschillen en als je daar ook kennis mee maakt dan leer je een plek pas echt goed kennen. Zo proeven we als we met een reisgezelschap in Valencia zijn overheerlijke paella aan de bron tussen de rijstvelden waar dit wereldberoemde gerecht ooit ontstaan is , tijdens de reis naar Bilbao bezoeken we de beroemden Rioja-wijnstreek waar we een rondleiding door een aantal zeer bijzondere bodega’s krijgen omringd door de vele wijngaarden, in Milaan proef je met ons vanzelfsprekend een heuse Risotto Milanese en in Warschau krijg je een echte Pierogi voorgeschoteld, dat zijn gevulde deegenvelopjes die typerend voor Polen zijn. Als ik dit zo schrijf loopt het water me al weer in de mond. 

Op dit moment ben ik in Sevilla en geniet ik hier van al het lekkers dat deze Zuid-Spaanse stad te bieden heeft; heerlijke olijven uit de streek, verrukkelijke gazpacho, versgemaakte tortilla, talloze tapas en afwisselende ensaladillas. Voor al deze gerechten kan je me bijna wakker maken. 


meer lezen

Italica, Romeins Sevilla moet je een keer zien!

De afgelopen weken schreef ik verschillende bijzondere verhalen over Sevilla (zie bijvoorbeeld hier en hier) en hierdoor heb je al lezende kunnen ervaren hoe bijzonder de hoofdstad van Andalusië is. Alhoewel ik al vele jaren regelmatig in Sevilla kom had ik één plek nog steeds niet bezocht. De bezienswaardige locatie was maar slechts tien minuten rijden van mijn hotel waar ik verblijf en afgelopen weekend besloot ik om letterlijk in de taxi te springen en naar het zogenoemde historische plaatsje Italica toe te gaan. Vanuit mijn hooggelegen hotelbar op de 36ste verdieping kon ik deze historische plek al vanaf een afstand ontwaren maar nu kwam het er toch van dat ik de plaats zou gaan  bezoeken waar Sevilla eigenlijk meer dan tweeëntwintig eeuwen geleden ontstaan was.


meer lezen

Vergeten!

Je vergeet als mens wel eens iets, ook als je op reis gaat. Ook al ben je nog zo goed voorbereid, maak je gebruik van een doortastend afvinklijstje van de spullen die je mee wilt nemen en heb je ervaring in het ‘koffer inpakken’, ook dan kun je wel eens voor een situatie komen te staan dat je je bagage opendoet op de plaats van bestemming en denkt ‘verrek, waarom heb ik dat nou niet in mijn koffer gestopt!’

Nu hoef je je als dat gebeurt meestal geen zorgen te maken, want vooral in Europa is alles wat je maar nodig zou hebben te koop in de nabijheid van je hotel. Veel winkels die je in Nederland aantreft vind je elders ook en het assortiment aan producten komt ook veelal overeen. Mocht je dus iets niet meegenomen hebben op reis dan kun je dit eventueel vrij snel ter plaatse nog aanschaffen. Behalve natuurlijk dingen van persoonlijke aard of bijvoorbeeld dat ontzettend goede Nederlandstalige boek dat je aan het lezen bent, want dat is in Boedapest, München, Valencia of Porto waarschijnlijk lastig te verkrijgen. Maar verder kun je vermoedelijk zogezegd alles in die steden vinden wat je nodig hebt en vaak hetzelfde als thuis, dat maakt het dus makkelijk. 


meer lezen

De donkere dagen voor kerst

Al enige tijd verblijf ik in Zuid-Spanje en geniet van het mooie en heldere weer van Andalusië. Vandaag was het stralend zonnig en was de temperatuur boven de 20 graden. Het voelde dus voor Nederlandse begrippen echt zomers aan en ik kon me dus ook niet voorstellen dat het vanavond kerstavond zou moeten zijn. Zonder enige leedvermaak weet ik dat het Nederland rond deze tijd van het jaar meestel regenachtig en bewolkt is. Heel soms zakt de temperatuur rond het vriespunt en hoopt iedereen dat het met kerst een beetje gaat sneeuwen. Dat laatste is trouwens ondenkbaar in Sevilla, want als dat het geval is dan zou het klimaat pas echt van slag zijn. 

Al een aantal jaren begrijp ik als geen ander wat men met de uitdrukking ‘het zonnige zuiden’ bedoelt. Het Verkeersbureau van Sevilla, en trouwens ook dat van Málaga en andere steden in Andalusië, beweren dat ze gegarandeerd driehonderd dagen zon per jaar hebben. Dat kunnen we helaas in Nederland niet zeggen en met name in de winterperiode hangt er vaak een dik grijs wolkendek boven het land. Het is dan ook niet verwonderlijk dat onze verre voorouders tijdens deze donkere dagen een feest hadden dat in het teken van het licht stond. Dat vierde ze op het moment dat de langste nacht had plaatsgevonden en het (zon)licht langzaamaan weer stapsgewijs terug zou komen. Tijdens deze uiterst lange, donkere nachten zocht men bomen op die groen bleven en niet hun bladeren verloren, om die te eren en men hing daar als eerbetoon dan kaarsjes in. 


meer lezen

Goed gastheerschap is belangrijk

Laatst las ik een toepasselijk citaat op internet namelijk “Geen mens gaat voortijdig naar huis - tenzij de baas vroeg gaat”. De schrijver hiervan wilde eigenlijk zeggen dat de baas het goede voorbeeld geeft aan zijn medewerkers en ik ben het daar roerend mee eens. Ook in de hospitalitybranche gaat deze vlieger op en ik ben van mening dat de energie, de aanwezigheid en de uitstraling van de leidinggevende van eminent belang is voor de prestaties van de rest van het hotelpersoneel. 

Zoals je weet spendeer ik veel van mijn tijd in hotels. Tijdens mijn verblijf heb ik meestal een afspraak met de directeur van het hotel en ben ik dus direct op de hoogte van wat voor persoon de general-manager van het betreffende hotel is. Mocht het niet makkelijk lukken om een afspraak met zo’n iemand te maken dan google ik in ieder geval even wie de persoon die de dagelijkse leiding heeft in mijn hotel op dat moment is. Mocht ik er ook op die manier niet achter komen dan doe ik navraag bij het hotelpersoneel en wordt het me op die wijze vaak wel duidelijk wie diegene is die aan het roer staat.  


meer lezen

Het ei van Columbus

Met veel plezier kijk ik de laatste dagen uit mijn hooggelegen hotelappartement hier in Sevilla over de immense stad en de omgeving van Andalusië. Een prachtig uitzicht heb ik onder meer op de eeuwenoude kathedraal van Sevilla en zelfs van een afstand kun je zien dat het een enorm bouwwerk is. Het gebouw is 127 meter lang, 83 meter breed en 43 meter hoog. Daarmee is het na de Sint-Pieterskerk in Rome en de St Paul Cathedral in Londen de grootste kerk van Europa. De kathedraal van Sevilla heb ik al meerdere keren in de afgelopen jaren bezocht en steeds ontdek ik daar weer nieuwe interessante zaken. Naast prachtige altaarstukken van onder andere Murillo, Zurbarán en Goya is misschien wel het meest bezienswaardig het graf van de ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus (1451-1506). Het praalgraf werd pas in 1892 gemaakt op Cuba en was oorspronkelijk bedoeld voor de kathedraal van Havana. Na de onafhankelijkheidsverklaring van Cuba in 1898 werd het graf inclusief het stoffelijk overschot van Columbus naar Sevilla overgebracht. Dat zou betekenen dat de beroemde ontdekkingsreiziger na bijna vierhonderd jaar na zijn dood zijn laatste rustplaats in Sevilla heeft gevonden, maar het blijkt dat hij in 1509 (slechts drie jaar na zijn overlijden) ook al een tijdje in Sevilla in het familiemausoleum heeft gelegen. Zijn zoon Diego had hem hier toen naar toe laten brengen vanuit het tijdelijke graf in het franciscaner klooster in Valladolid, de Spaanse plaats waar Christopher Columbus zijn laatste adem had uitgeblazen.


meer lezen

Sevilla gaat niet snel vervelen!

Naar aanleiding van mijn Travel Tales van verleden week kreeg ik verschillende leuke opmerkingen over de gecombineerde reis naar Madrid en Sevilla met als rode draad de beroemde 17de eeuwse Spaanse meesters. Vele kunstliefhebbers kennen natuurlijk al het Prado Museum in Madrid, sommigen van jullie hebben wellicht dit museum ooit al eens bezocht en anderen hebben over de formidabele kunstcollectie gelezen, maar het Museo Belles Artes in Sevilla blijkt voor velen een grote onbekende. 

Het museum is gehuisvest in een voormalig klooster en dat is nog te zien aan het gebouw; het is opgetrokken rond drie indrukwekkende patio’s oftewel kloosterhoven en een brede monumentale trap. De zalen zijn gevuld met sculpturen en schilderijen die op chronologische volgorde zijn ingericht. Het begint met de middeleeuwen, vervolgens de renaissance en manierisme met onder meer enkele werken van El Greco. Hierna komt de 17de eeuwse barokke periode aan bod wat het zwaartepunt van de collectie vormt; hier kunnen we de bekende Spaanse Meesters, waaronder Ribera, Zurbarán, Velázquez en Murillo bewonderen. Ook de 18de en 19de eeuw van de Spaanse kunstgeschiedenis komt aan de beurt en het meest bekend uit die tijd zijn twee werken van Goya. 


meer lezen

Wie is de laatste in de rij?

Deze week wil ik eens een keer niet stil staan bij gastvrijheid in hotels, maar schrijf ik graag wat meer over het onderweg zijn naar mijn reisbestemmingen. Meestal gebruik ik het vliegtuig om in allerlei steden te komen omdat ze nogal verspreid over Europa liggen, alhoewel ik afgelopen jaar ook al een paar keer een treinreis hebt gemaakt en zelfs enkele boottochten heb ondernomen om uiteindelijk mijn hotel te bereiken. Reizen vind ik, ongeacht het vervoermiddel, altijd erg leuk en ik verheug me er dan ook telkens weer op als ik op pad mag gaan. Natuurlijk kan het reizen en het vervoer ook wel wat ongemakken met zich meebrengen, maar ik heb er inmiddels allerlei handigheidjes op gevonden om deze zoveel mogelijk te reduceren. 

Eén van die ongeriefelijkheden van het reizen, en dan heb ik het met name over het vervoer per vliegtuig, is het moeten wachten. Let wel, wachten op een heerlijke fauteuil met een kopje koffie of een glaasje wijn vind ik geen enkel probleem. 

Het begint vaak al bij het inchecken op de luchthaven, bij de balie kan een lange rij staan. Dat is ook één van de redenen waarom je meestal meer dan twee uur eerder op het vliegveld dient te zijn. Vaak is dit probleem tegenwoordig snel opgelost doordat je thuis per computer digitaal kunt inchecken, maar helaas is dat niet bij alle buitenlandse luchthavens en alle luchtvaartmaatschappijen mogelijk en dien je je toch te melden bij een incheckbalie.


meer lezen

De oorsprong van de Spaanse Meesters

Al bijna een hele week vertoef ik nu in Sevilla en alhoewel ik deze prachtige Andalusische stad redelijk goed ken kom ik toch telkens weer nieuwe dingen tegen die mij inspireren. Door mijn recente bezoek aan de tentoonstelling in het Rijksmuseum Rembrandt-Velázquez, waarbij een combinatie is gemaakt tussen topstukken van dé grote meesters uit de 17de eeuw uit Nederland en Spanje, kijk ik toch weer met hele andere ogen naar bepaalde gebouwen en schilderijen hier in Sevilla. 

Op de genoemde tentoonstelling in Amsterdam worden bekende schilderijen van Velázquez gecombineerd met die van Rembrandt, dit gebeurt trouwens ook met werk van Murillo en een schilderij van de Spaanse meester Zurbarán wordt bijvoorbeeld gekoppeld aan ‘De bedreigde zwaan’ van Jan Asselijn. Het geknevelde lammetje bekend als ‘Agnus Dei’ (1640) dat op de tentoonstelling hangt, ook van Francisco de Zurbarán, is echt iconisch. Het is een hele geslaagde expositie en ik raad dan ook iedereen aan om hier naar toe gaan. 

Wist u trouwens dat de genoemde beroemde Spaanse 17deeeuwse kunstenaars allemaal hun carrière hebben aangevangen in Sevilla? De 17de eeuwse meester Francisco de Zurbarán (1598-1664) werd weliswaar geboren in een klein Zuid-Spaans dorpje, maar ging als jonge man naar Sevilla om daar furore als schilder te maken. 


meer lezen

Een groots ontvangst!

Gelukkig ben ik niet claustrofobisch aangelegd en voel ik dus geen angst als ik mij in te kleine ruimtes begeef. Had ik daar wel last van gehad dan had ik vast en zeker een aantal hotels die ik de laatste jaren bezocht heb gelijk na aankomst weer uitgelopen, want sommige entrees en recepties zijn wel erg klein en benauwend. 

Ik begrijp dat je als hotel natuurlijk te maken hebt met de beschikbare ruimte waar je al je hotelfuncties een plaats moet geven. Ook allerlei regelgevingen, vergunningen en restricties van monumentenbehoud kunnen er voor zorgen dat je gebonden bent aan een bepaalde plattegrond met soms ruimtelijke beperkingen. Echter ik vind het toch wel heel prettig als je een vier- of vijfsterren hotel binnentreedt en je meteen een gevoel van ruimtelijkheid hebt, dit verhoogt voor mij het gevoel van luxe en comfort.

In Sevilla en op andere plekken in Andalusië tref je bijvoorbeeld talloze hotelaccommodaties aan die gehuisvest zijn in oude stadspaleizen. Toen deze culturele erfgoederen getransformeerd werden tot een luxe vier- of vijfsterrenhotel moest men zogezegd rekening houden met een aantal regels die ik hierboven noemde. 


meer lezen

Appeltjes van Oranje

Valencia is dé stad van de sinaasappels. Verspreid door het centrum van Valencia staan zo’n 14.000 sinaasappelbomen, die overigens niet voor de consumptie maar slechts voor de sier zijn. In het vroege voorjaar verspreiden deze siersinaasappelbomen een heerlijke geur door de mooie historische Spaanse stad, veroorzaakt door de welriekende bloesem.  

Toen ik deze week door Valencia wandelde zag ik dat op dit moment de vele sinaasappelbomen in de stad nog talrijke groene vruchten dragen. Uit ervaring weet ik dat deze binnen afzienbare tijd zullen verkleuren naar het opvallende oranje en dat maakt het wederom een feest om door de stad de wandelen. Al die ‘Appeltjes van Oranje’ in het Valenciaanse straatbeeld zijn dan echt een genot voor het oog.  

Valencia is weliswaar de hoofdstad van de sinaasappel, echter de teelt ervan vindt natuurlijk buiten de stad plaats. Via een bekende delicatessenhandelaar in de fraaie wijk Eixample waar ik regelmatig kom ontving ik verleden jaar de contactgegevens van een zekere Jézus. Deze naam riep bij mij in eerste instantie religieuze gedachtes op, maar in Spanje blijkt dit een vrij normale voornaam te zijn. Toen ik als voorbereiding na een autorit van ongeveer 40 minuten midden in het Valenciaanse platteland aankwam stond ik bij een poort die toegang gaf tot een enorme boomgaard. Mijn nieuwsgierigheid was groot en Jézus, een oudere Spaanse heer, begroette mij met veel enthousiasme. 


meer lezen

Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan

Terwijl ik dit verhaal schrijf rijd ik met een enorm tempo in een comfortabele hogesnelheidstrein door het prachtige Spaanse landschap. Ik ben vanuit Valencia, waar wij afgelopen week een KUNSTSTAD-reis hadden, op weg naar Sevilla, dat zo’n 900 kilometer verderop ligt. Zoals de trouwe lezers weten ben ik spreekwoordelijk kind aan huis in Spanje. Ik had als jongentje uit de Kinkerbuurt ook niet kunnen vermoeden dat ik zo een frequent bezoeker van dit land zou worden. Als jongeling was mijn enige associatie met dit Zuid-Europees land het feit dat Sint Nicolaas hier woonde en dat hij ons één keer per jaar rond deze tijd kwam bezoeken. Elk Sinterklaasgedicht begon bij ons thuis rechtsboven dan ook met plaatsbepaling Madrid, alsof de goedheiligman het rijmende verhaal over mij in zijn bisschoppelijke paleis in de Spaanse hoofdstad had geschreven.

Toen ik kunstgeschiedenis ging studeren kruiste Sint Nicolaas opnieuw mijn pad want hij bleek vele malen, in allerlei periodes en op velerlei plaatsen in de (kunst)historie te zijn afgebeeld. 

Ik kwam erachter dat de historische figuur Nicolaas niet uit Spanje kwam, maar dat hij zo rond het jaar 300 na Christus bisschop van het stadje Myra in Klein-Azië was, dat toen een onderdeel was van het Romeinse Rijk. 


meer lezen

Improvisatie in Venetië

Maak van je werk je hobby zegt men wel eens en ik moet er altijd aan denken als ik de laatste jaren druk in de weer ben met alle reizen die ik samen met Marcel onder de vlag van KUNSTSTAD organiseer. Ik vind het oprecht heerlijk om een bijzondere kunstreis samen te stellen en het de deelnemers naar de zin te maken. De voorbereidingen hiervoor beginnen vaak meer dan een jaar voordat zo’n reis gaat plaatsvinden. Gelukkig zijn er plekken waar wij in ons leven regelmatig geweest zijn en die wij dus al goed kennen. Nog prettiger is het voor de uitvoering van een KUNSTSTAD-reis als wij zo’n trip al eens in het verleden hebben uitgevoerd. We hebben dan al meer kennis over en ervaring met zo’n bestemming en dat komt nog meer ten goede van de reis die zich aandient. Zo gold dit ook bijvoorbeeld voor onze recente Venetië-reis. 

Reizen met gezelschappen naar Venetië hadden we al vaker uitgevoerd en we hadden zelfs jaren geleden al eens Acqua Alta meegemaakt. Tijdens dit fenomeen is er sprake van hoog water waarbij delen van de stad onderstromen en daar kun je je als bezoeker op voorbereiden. Rubberen laarzen zijn dan erg handig en als je die draagt dan kun je bij een gematigde Acqua Alta toch een prettige Venetië-reis hebben. Ik durf zelfs te zeggen dat er dan sprake is van een extra reisdimensie waar je als Venetiëganger jaren later nog over praat. 


meer lezen

Het Wassende Water

Bijna niemand zal het nieuws ontgaan zijn dat er momenteel periodes van een erg hoog waterpeil in de beroemde kunststad Venetië zijn. Dit hoge water, dat hier bekend staat onder de Italiaanse naam Acqua Alta, treedt in Venetië geregeld op en is dus voor de Venetianen een bekend fenomeen. Het niveau van het ‘wassende water’ is doorgaans niet hoger dan 80 tot 90 centimeter, maar dat betekent toch dat dan de lagere delen van de historische stad, zoals onder meer het beroemde San Marcoplein, onder water stromen. In zo’n geval is dat een extra bezienswaardigheid voor de toeristen en is de Venetiaanse middenstand en horeca daar volledig op ingesteld. Echter deze week was het toch allemaal een beetje anders want er was sprake van veel hogere waterstanden dan normaal, zelfs extreem veel hoger, en het toeval wil dat ik hier van getuige was. 

Het water uit de nabijgelegen Adriatische Zee werd door zeer onstuimige weer en een aanzwellende storm de lagunestad in geblazen. Dit gebeurde rond tien uur ’s avonds en tegelijkertijd was er ook nog eens sprake was van een volle maan die de getijdenwerking nog eens versterkte. Ook hevige regenbuien deden niet veel goeds aan de penibele situatie en op het gegeven moment was er sprake van een memorabele waterstand van 1 meter en 87 centimeter. Dit was in alle opzichten een dramatische hoogte. 


meer lezen

Over wc-papier en het kleine kamertje

Zojuist heb ik in de badkamer van mijn hotelkamer in Venetië, waar ik me op dit moment bevind, inspiratie opgedaan voor mijn Travel Tale van deze week. Ik verwonderde mij namelijk over een heel simpel voorwerp, te weten over de toiletrol. Met name voor de ‘grote boodschap’ is wc-papier natuurlijk van eminent belang. Niemand kan op zo’n dagelijks moment zonder enige stukken papier van de closetrol. Het blijkt echter dat bij de ‘kleine boodschap’ er een duidelijk verschil tussen mannen en vrouwen optreedt; heren schijnen wat minder behoefte te hebben aan een papiertje na een plasbeurt. Ik erger me als vrouw echter vaak dood als ik ergens ga plassen en het toiletpapier op is. Dit is natuurlijk meestal niet het geval op een hotelkamer in een luxueus hotel, maar in de algemene toilet van de hotelbar of van de hotellobby kan dat wel eens zo zijn. Zogezegd is dit echt een minpunt als een hotel dit niet regelmatig controleert en bij het ontbreken hiervan direct aanvult.

Veel kwaliteitshotels hebben het dilemma van opraken van het toiletpapier in de hotelkamers en in de algemene toiletten vaak opgelost door één of meer reserverol(len) al in het toilet klaar te zetten. Het valt mij op dat de plek waar deze reserverollen worden neergezet waarschijnlijk vaak door vrouwen wordt uitgezocht. 


meer lezen

Sint Marcus en de Venetiaanse leeuw

Al een aantal dagen geniet ik met volle teugen van alle pracht en praal die de kunststad Venetië te bieden heeft. Op vele plekken in de lagunestad raakte ik wederom geïnspireerd en werd ik als vanouds aan het denken gezet. Zo liep ik dezer dagen al verscheidene keren over de beroemde Piazza San Marco met haaks hierop staand het zogenaamde Piazetta. Dit iets kleinere ‘pleintje’ verbindt het grote San Marcoplein met de Canal Grande. Eigenlijk direct viel mijn oog weer op de twee granieten zuilen die daar dominerend aan het water staan. Hoog op de ene zuil staat een sculptuur van een ridder die met een lans in een draak steekt en in eerste instantie denk je dat dit de beroemde drakendoder Sint Joris is, maar het is zijn collega Sint Theodorus die een zelfde soort handeling verricht. De heilige Theodorus staat hier omdat hij in eerste instantie de patroonheilige van Venetië was. Op de andere immense zuil staat een grote bronzen gevleugelde leeuw en die verwijst naar de andere beschermheilige van de beroemde eilandenstad namelijk de evangelist Sint Marcus.


Wie is San Marco en waarom heeft hij een leeuw als symbool?



meer lezen

Wandelend door een zonnig Milaan

Vanmiddag liep ik ter voorbereiding van de KUNSTSTAD-reis die aanstaande woensdag van start gaat door het centrum van Milaan. Heerlijk in het zonnetje passeerde ik de imposante Dom van de Lombardijse hoofdstad die, hoe vaak je hem ook gezien heb telkens blijft fascineren. Ook de statige Galleria Vittorio Emanuele II waar ik vervolgens door heen kwam is een feest voor het oog. De hoge overdekte winkelstraat uit de negentiende eeuw valt op door al het gietijzer en glas van haar overkapping en ook naar de vele versieringen op de gevels blijf je kijken. De mozaïekvloer waar je overheen schrijdt is interessant om te bewonderen, zo zijn hier onder andere de stadswapens van Turijn, Rome en Florence in te herkennen. En toen ik de galerij uit liep werd ik min of meer begroet door Leonardo da Vinci. Althans zijn standbeeld staat hier op het Piazza della Scala. Toch maakte ik een eerbiedwaardig knikje naar de sculpturale versie van de grote renaissance genie want het is immers dit jaar vijfhonderd jaar geleden dat hij zijn laatste adem uitblies.

Het plein waar ik inmiddels op stond is genoemd naar het gelijknamige operagebouw, namelijk Teatro alla Scala waar de deelnemers van de Milaan-reis deze week een balletvoorstelling gaan meemaken. 


meer lezen

Hardlopen stimuleren

Kwaliteitshotels bieden regelmatig veel extra’s aan hun gasten aan die het verblijf op zo’n plek nog aangenamer maken. Er zijn in dit kader talrijke diensten te noemen die hotels kunnen organiseren om het oponthoud te verreiken. Eén van de dingen die ik hier wil aankaarten is een service die ik regelmatig tegenkom en dat is dat het hotel zorgt voor de lichaamsbeweging van haar gasten. Natuurlijk bedoel ik dan niet dat je als hotelgast gedwongen wordt om de trap te nemen (omdat de lift niet functioneert) of dat je lange gangen moet doorlopen om bij je kamer te komen. Nee, ik heb het over de faciliteiten die een hotel biedt om vrijwillig, als je daar behoefte aan hebt, aan je lichamelijke conditie te werken. De meeste viersterren (en vijfsterren) hotels beschikken over een (al dan niet bescheiden) sportzaal waar je op hypermoderne fitnessapparaten kunt gaan staan om je overtollige calorieën te verbranden.

Zo’n gym in het hotel is praktisch, maar nog veel leuker vind ik het als het hotel je stimuleert om je ‘exercises' buiten de deur te doen door middel van een fiks hardlooprondje in de omgeving. 

Al verschillende keren heb ik meegemaakt dat hotels bij de receptie plattegronden hebben liggen waarbij men voor hotelgasten die van hardlopen houden, enkele hardlooproutes als suggestie heeft aangeven.


meer lezen

Ledah en de zwaan

Terwijl ik aan de ontbijttafel in mijn Luikse hotel zit, zie ik vanuit het raam twee zwanen in de rivier de Maas zwemmen. Wat zijn het toch prachtige gracieuze vogels en wellicht zijn ze daarom ook in de kunstgeschiedenis een geliefd object om af te beelden. Verscheidene malen komt de zwaan voor op schilderijen en meestal wordt dan het mythologische verhaal van Ledah en de zwaan verteld. Misschien is de beroemdste versie van dit relaas wel vereeuwigd door de grote renaissance meester Leonardo da Vinci. Ook de amoureuze versie die zijn beroemde collega Michelangelo maakte is erg bekend en laat niets aan de verbeelding over. 

Ledah is volgens de Griekse mythologie de echtgenote van de Spartaanse koning Tyndareos. De oppergod Zeus zou Zeus niet zijn, als hij weer niet eens verliefd werd op een mooie vrouw die op zijn pad komt. Zo raakte hij dit keer verslingerd aan de getrouwde Ledah en hij wilde haar graag scoren. In eerste instantie lijkt het hem niet te lukken, echter als Zeus zich in een zwaan verandert, is hij in staat Ledah te overweldigen en heeft hij geslachtsgemeenschap met haar. Na negen maanden krijgt Ledah kinderen van Zeus en die komen heel opzienbarend uit zwaneneieren. Deze kinderen, genaamd Kastor en Helena, zijn belangrijke figuren in de Griekse verhalenwereld.


meer lezen

Lekker bakkie koffie

Het is volgens mij een wereldwijd, maar in ieder geval een Europees fenomeen, de koffiezaak, vroeger wel aangeduid als de konditorei. Het aantal koffiezaken stijgt namelijk de afgelopen jaren in een rap tempo. Of je nu in Londen, Berlijn of Amsterdam komt, op bijna elke straathoek kun je wel even stoppen om een ‘bakkie troost’ te drinken. Nu zijn wij Nederlanders gek op koffie en vooral in de ochtenduren dienen we verschillende malen een kopje te nuttigen. Zoals je weet organiseren wij reizen en we proberen, vanwege het Hollandse verlangen naar koffie, er dan ook altijd wel rekening mee te houden dat we halverwege de ochtend op een plek pauzeren waar we een kopje kunnen drinken. Dit onderdeel van het programma is altijd heel belangrijk! Als wij het vergeten, dan herinneren de deelnemers van de reis ons er wel aan om nu toch echt even halt te houden en ze de gelegenheid te geven het cafeïneniveau weer op peil te brengen.

Het blijft opvallend dat er zowel in Berlijn, waar we een groot deel van onze tijd doorbrengen, als ook in Amsterdam zo veel koffiebarretjes te vinden zijn. En zoals ik al schreef blijft het aantal maar stijgen. 


meer lezen

Hoe het allemaal veel mooier werd in Bilbao

Zoals de trouwe lezers van mijn Travel Tales inmiddels weten stond de afgelopen weken voor ons de stad Bilbao centraal. We verbleven hier meer dan een maand, met een kort intermezzo in de nabij gelegen Rioja-streek, de plaats Burgos en de hoofdstad Madrid. Naast zoveel andere steden in Europa heeft Bilbao ondertussen mijn hart helemaal veroverd en ben ik echt verknocht geraakt aan dit bijzondere plekje in Baskenland. Natuurlijk heb ik in de afgelopen drie jaar dat ik hier kom de musea van Bilbao, waaronder het Guggenheim museum en het Museo Bellas Artes, vele malen bezocht en raak ik hier nog immer niet verveeld. Zo weet het beroemde ‘Guggenheim’ telkensweer tot de verbeelding te spreken. Het gebouw ontworpen door zoals je wellicht weet Frank Gehry is op elke moment van de dag, bij elk weertype, bij daglicht en bij maanlicht, telkens weer schitterend. Ik vraag me steeds af of het door de titaniumbekleding komt dat een bepaalde weerkaatsing geeft die bij iedere lichtinval weer betoverend anders is, of door het golvende onnavolgbare lijnenspel dat zo inspirerend is? Of zijn het de kunstwerken rondom het museum, zoals de spin van Louise Bourgouis, de ‘vuurfonteinen’ van Yves Klein, het mistkunstwerk ‘The Fog’ van Fujiko Nakaya, de glanzende ballensculptuur van Anish Kapoorof de enorme bloemenpuppy van Jeff Koons? 


meer lezen

Krassen op…de hotelvloer

Zoals je als trouwe lezer van mijn Travel Tales over hospitality al zou vermoeden, ben ik nog lang niet uitgeschreven over alles wat ik meemaak en ontdek in de talrijke hotels waar ik tijdens mijn reizen in verblijf. Ik heb het vaak over hele tastbare zaken die je direct om je heen in je hotelkamer kunt tegenkomen, maar soms gaat het om dingen die je pas bemerkt als je een tijdje in de kamer logeert, zoals bijvoorbeeld onbedoelde geluidsoverlast van andere hotelgasten, veroorzaakt door de vloerbedekking. 

Prachtig vind ik het als ik een hotelkamer binnenkom en er ligt houten parket op de vloer en het kan soms ook mooi zijn als er tegels of plavuizen op de grond liggen. Een praktisch voordeel van zulke vloerbedekking is het feit dat het uitermate goed te reinigen is en dat is toch wel heel prettig in hotelkamers, waar vele verschillende mensen intensief gebruik van maken. Een groot nadeel is echter dat parket, plavuizen en dergelijke nogal veel ‘contactgeluid’ maken, dat wil zeggen dat alles wat een hotelgast op zo’n vloer boven je doet uitermate goed door de gasten in de hotelkamer eronder (soms zelfs ook enkele kamers verder weg) gehoord wordt.


meer lezen

Reizen als onze hobby en voor ons werk

Ons reizende leven is vaak een combinatie van werkzaamheden die wij met veel plezier doen. Als er weer een reisgezelschap arriveert dan zijn wij met volle overgave bezig om hen een bijzondere reiservaring te geven. En als de groep weer voldaan en met veel impressies vertrokken is dan gaan we vaak direct weer aan de slag met andere dingen voor KUNSTSTAD. We kijken of we ter plekke nog wat nieuws moeten voorbereiden voor een volgende reis. Of soms blijkt dat we weer een stukje verder moeten reizen om dingen te weten te komen voor een eventuele nieuwe reisbestemming. 

Zo eindigde anderhalve week geleden de eerste Bilbaoreis van dit najaar en zojuist is er weer een groep deelnemers vertrokken die mee deed aan de tweede reis naar deze prachtige Baskische stad. Tussen deze twee Bilbaoreizen zijn wij begin van de week via een speciale route richting de Spaanse hoofdstad gegaan. Wij deden dit deels per auto en deels per trein. Allereerst wilde we nog even terug naar de Rioja omdat wij nieuwsgierig waren of we voor de Bilbaoreizen die volgend jaar gaan plaatsvinden nog wat extra kennis konden opdoen over deze beroemde wijnstreek. De Rioja werd dan ook onze eerste stop. 


meer lezen

Ja, ook hier maken wij schoon!

Een van de belangrijkste zaken van een horecagelegenheid vind ik de hygiëne. Als een restaurant, bar of hotel vies is dan kunnen alle andere facetten nog zo goed zijn, maar dan vertrek ik het liefst altijd zo snel mogelijk.

Hetzelfde geldt voor de toiletten in restaurants en cafés. Het valt me vaak op dat de properheid hier vaak te wensen overlaat. Ik begrijp dat deze wc-ruimte door heel veel mensen gebruikt wordt en het bijhouden van de hygiëne op deze plek is daarom des te belangrijker. Medewerkers moeten naar mijn mening regelmatig de toiletruimte inspecteren, reinigen, opfrissen en aanvullen met noodzakelijke artikelen.

Ik heb voor mezelf een soort persoonlijke theorie gecreëerd, die ik tegenwoordig gebruik om de hygiëne van een horecazaak te testen: in mijn optiek is het zo dat het toilet van een gelegenheid laat zien hoe het verder met de kwaliteit en reinheid van het bedrijf is gesteld. Is de ‘kleine ruimte’ vuil, is er geen zeep en toiletpapier voorhanden of kun je je handen niet afdrogen, dan vertelt mij dit dat ik van de rest van het etablissement ook niet veel hoef te verwachten. 


meer lezen

Bijzondere werken van Rembrandt in Warschau

Het is dit jaar 350 jaar geleden dat Rembrandt van Rijn overleed en op allerlei plekken in Nederland wordt aandacht aan dit bijzondere feit besteed. Als kunsthistoricus is mijn liefde voor Rembrandt niet speciaal gebonden aan een jubileumjaar maar vind ik het eigenlijk altijd interessant om op zoek te gaan naar werken van deze legendarische kunstenaar uit onze Gouden Eeuw. 

Buitengewoon geïnspireerd werd ik enige jaren geleden dan ook, net als zoveel kunstliefhebbers, door de bijzondere huwelijksportretten die Rembrandt in 1634 schilderde van een voornaam echtpaar genaamd Marten Soolmans en Oopjen Coppit die in 2015 door het Rijksmuseum voor 160 miljoen euro werden aangekocht met steun van zowel de Nederlandse als Franse staat. 

Met name werd ik gefascineerd door de mannelijke pendant die als een rijke heer van stand is uitgedost. De kleding straalt luxe uit en vooral de platte kraag is opvallend, maar ook de versieringen met rozetten op het donkere pak en op zijn schoenen zijn markante details. Toen ik eenmaal gegrepen was door dit levensgrote schilderij van Rembrandt ben ik me verder gaan verdiepen in de persoon Marten Soolmans (1613-1641) en kwam ik er op een gegeven moment achter dat er waarschijnlijk nog een portret van hem door Rembrandt geschilderd zou zijn. 


meer lezen

Churros con chocolate, een Spaanse lekkernij

Het was vrij rumoerig, druk en er was flink wat gekakel van Spanjaarden om mij heen. Toch vond ik het een ontzettend leuke ervaring om op deze plek in Madrid eens een echte Spaanse lekkernij te proeven. Men claimt bij Chocolatería San Ginés in Madrid namelijk de beste churros van de stad te maken en aan de drukte van de locals te zien zouden ze hier wel eens gelijk in kunnen hebben. Ik ging snel aan een tafeltje zitten dat net leeg kwam en binnen een paar seconden stond er al een ober voor me bij wie ik een chocolate en natuurlijk churros bestelde. Een churro is een soort deegstaaf, waarvan het deeg wel eens vergeleken wordt met de smaak van een Nederlandse oliebol. Het is een luchtig geheel, dat daarnaast ook een beetje vettig in de mond aanvoelt. Het deeg wordt in een spiraalvorm in de hete olie gespoten en na een paar minuten roeren en tegelijkertijd in beweging houdend is de zoete lekkernij gaar.

Eenmaal uit de olie gehaald, wordt de ‘spiraal’ in stukken genipt en zijn de ontstane stengels klaar voor consumptie. De churros worden in Spanje vaak gegeten als ontbijt of als zoete snack, bijvoorbeeld aan het einde van de middag. Je drinkt er een kopje chocolademelk bij en het ultieme genot is om de churrosstengel in deze warme drank te dopen.


meer lezen

Opvallende creaties van een bekende architect

Op dit moment ben ik mij aan het voorbereiden op een aantal reizen die dit najaar zullen plaatsvinden en dat doe ik terwijl we net de reis naar Bilbao achter de rug hebben. Erg leuk is het trouwens om te weten dat we over acht dagen al weer een tweede reisgezelschap hier in de mooie Baskische stad mogen begroeten.  

Bilbao blinkt uit als het om schitterende architectuur gaat. Natuurlijk is de historische bouwkunst mooi en interessant, maar de meeste mensen komen waarschijnlijk toch voor de beroemde nieuwbouwprojecten. Het belangrijke stukje bouwkunst is natuurlijk het Guggenheim Museum dat ontworpen is door Frank O. Gehry en daar heb ik al verschillende malen in mijn Travel Tales over geschreven. Ook bijzonder zijn de nieuwbouwprojecten van onder meer Norman Foster, Phillipe Starck en Santiago Calatrava die in en rondom het centrum van Bilbao gerealiseerd zijn. 

Met de laatst genoemde architect maak je al direct kennis als je met het vliegtuig in Bilbao aankomt. De ‘Aeropuerto de Bilbao’ is een vliegveld met allure en een heuse attractie voor de liefhebbers van mooie architectonische ontwerpen. Het begint al meteen als je de deur van het vliegtuig uitstapt en wel met de vliegtuigslurf; op een slanke witte console rust een strakke metalen brugconstructie die een reeks ramen heeft die in een esthetische halve boog lopen. 


meer lezen

Do you speak English?

Een paar weken geleden was ik net als nu in Spanje en logeerde toen ergens in een Spaanse stad in een mooi en centraal gelegen hotel, met een erg prettige uitstraling. Een andere gast in het schitterende hotel die ik toevallig sprak dacht daar echter een beetje anders over. Waarom? 

Laat ik er mee beginnen dat men in heel Spanje over het algemeen, een paar uitzonderingen daargelaten, vrij slecht Engels spreekt. En ook in Spaanse steden, die doorgaans toch veel buitenlanders trekken, kom je vaak ik het Engels of een ander vreemde taal niet erg ver. De genoemde gast, een Amerikaanse dame, wilde die ochtend aan de ontbijttafel graag een omeletje bestellen met zalm. De serveerster sprak echter geen woord Engels en de communicatie tussen de beide dames liep zeer stroef of lukte eigenlijk helemaal niet. De Amerikaanse wond zich daar ontzettend over op en de spanning leek te stijgen. Gelukkig was er een Spaanse collega in de buurt die de Engelse taal wel machtig was en toen kreeg deze dame haar gewenste eiergerecht. De goed Engels sprekende medewerkster legde uit dat niet iedereen in het hotel Engels kon spreken, maar dat er altijd iemand in de buurt was die dit wel kon. Tja, dat blijft voor een hotel dat voortdurend talrijke gasten vanuit alle landen ter wereld heeft erg behelpen.  


meer lezen

Noem eens een bijzonder stad die begint met een ‘B’?

Terwijl ik mijn verhaal van deze week schrijf heb ik uitzicht over het centrum van Berlijn vanaf de lounge op de 10de verdieping van mijn hotel. Ik zie van bovenaf vele bekende monument enzoals de overbekende Fernsehturm, het Rote Rathaus, de torens van de Fransösische en Deutsche Dom die beiden de Gendarmenmarkt flankeren en ook zie ik de gloednieuwe koepel van het Stadtschloß dat voor een gedeelte nog in de steigers staat maar dat over niet al te lange tijd voltooid zal zijn. Vooral het laatste genoemde bouwwerk typeert voor mij Berlijn. Soms vraag ik het me af hoe men in eerste instantie op het idee kwam om het voormalige Stadtschloß, dat ooit op deze plek stond en dat in opdracht van de partijvoorzitter van de DDR Walter Ulbricht (1893-1973) in 1950 werd opgeblazen om plaats te maken voor het Palast der Republik, weer opnieuw op te bouwen. En toen men ergens in 2002 besloten had om het verdwenen historische slot weer neer te zetten was ik benieuwd hoe men dit ook daadwerkelijk ging realiseren. 

Verleden week zaterdag, op 14 september 2019, was het de 250ste geboortedag van de beroemde ontdekkingsreiziger Alexander von Humboldt en was er een speciale Open Dag in het bijna voltooide Stadtschloß. Geïnteresseerden konden die dag alvast een kijkje nemen in een gedeelte van het immense gebouw. 


meer lezen

De Berlijnse Vietnamees

Van de week heb ik hier in Berlijn weer eens heerlijk gegeten bij mijn favoriete Vietnamese restaurantje aan de Greifswalderstraße in de populaire wijk Prenzlauerberg. Een Vietnamese familie bestiert het restaurant al decennia en serveert zalige Vietnamese gerechten, soms met een leuke Duitse twist eraan. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan een typisch Vietnamees rijstgerecht met stukjes vlees die zijn gepaneerd à la een Wiener Schnitzel. 

Toen ik voor het eerst in Prenzlauerberg kwam viel mij direct op dat er erg veel Vietnamese restaurants te vinden zijn. In elke straat zijn er soms wel meerdere tegelijk. Zo belandde ik ook eens in de Knaackstraat, nabij de lokaal bekende watertoren, op het terras van een Vietnamees, die net enkele weken daarvoor geopend was. Het was een jonge ondernemer, van ik schat een jaar of 30, die hier een hip oriëntaals restaurant was begonnen. Hij koos ervoor de traditionele Vietnamese gerechten een moderner uiterlijk te geven en op een andere manier te serveren en dat allemaal in een ambiance alsof je ergens in modern Hanoi was. Een aangename ervaring en het gaf me een bijzondere avond. 

 


meer lezen

Bio in Berlijn en natuurlijk verantwoord

De afgelopen tijd deed ik als vanouds weer boodschappen in de Berlijnse supermarkten, waaronder zelfs eenmaal om een buffet voor mijn gasten van de recente Berlijnreis samen te stellen. De diversiteit is op dit gebied groot; zo is het productaanbod in de grote supermarkten enorm, maar ook de hoeveelheid verschillende supermarktketens is ruim. Dit varieert van de goedkope prijsvechters als Lidl en Aldi tot de duurdere biologisch verantwoorde supermarkten. Vooral die laatsten timmeren aardig aan de weg in Berlijn. 

Ook in Nederland wordt er tegenwoordig steeds meer aandacht besteed aan gezond en verantwoord eten. Wat zit er nu eigenlijk precies in de dingen die we in de supermarkt kopen? Wat voor soort  leven hebben de dieren geleid die we opeten? Welke bestrijdingsmiddelen zijn er op onze groenten en fruit gespoten? Dit zijn de vragen die bij een steeds grotere groep consumenten spelen en waar de grootgrutters op inspelen.

In bepaalde delen van Berlijn, vaak wel wat hippere wijken van de stad, is het echt een hype om je bezig te houden met de kwaliteit en de verantwoorde ingrediënten van voedsel. 


meer lezen

Ich hab' noch einen Koffer in Berlin

Zoals je in de inleiding al kon lezen zijn we momenteel in Berlijn om hier met veel plezier een KUNSTSTAD-reis uit te voeren voor een groep geïnteresseerden. De insiders weten dat ik een grote band met deze stad heb en ik zal me inhouden om niet een te grote opsomming te geven van waarom de Duitse hoofdstad zo bijzonder voor me is, maar een aantal dingen wil ik graag wel even met je delen. Het is namelijk (op drie weken na) vijfendertig jaar (!) geleden dat ik Berlijn voor de eerste keer bezocht. Wat een belevenis was dat! 

Het was begin oktober 1984 en de stad was nog gescheiden door die vreselijke muur. Ik zat in de vijfde klas van het atheneum en een jaar voor het eindexamen gingen we met de klas traditiegetrouw op schoolreis en je had de keuze om naar Parijs, Londen of naar de fascinerende stad Berlijn te gaan. Mijn beslissing waar naartoe ik op excursie zou gaan was snel gemaakt en zo vertrok ik met de bus en een groot deel van mijn klasgenoten naar het oosten. 

Vanuit het relatief rustige Amsterdam waar alles in de jaren ’80 toen voor mijn gevoel zijn gangetje ging werden we bij aankomst in Berlijn als adolescenten opeens geconfronteerd met twee werelden; het ‘vertrouwde’ kapitalisme in het Westelijke deel van de stad en het communisme in het oostelijke deel. Vooral de dingen die wij zagen in Oost-Berlijn waren zo opzienbarend dat we in één klap van kind de volwassenheid werden ’ingeduwd’. 


meer lezen

Een exclusieve middag in Wassenaar

Met veel plezier denk ik terug aan de Matinée Exclusive van afgelopen donderdag die plaatsvond in het prachtige Museum Voorlinden. De Matinée Exclusive is een cultureel evenement dat we een aantal keer per jaar speciaal voor de Amici (‘de vrienden’) van KUNSTSTAD organiseren. We zijn de afgelopen jaren al op heel wat bijzondere plekken geweest en omdat onze Amici voor ons belangrijk zijn zorgen we altijd dat er iets speciaals tijdens zo’n Matinée Exclusive gebeurt. De reeks van 2019 strartte dit jaar met een bezoek aan het atelier en showroom van de couturier en kunstenaar Mart Visser. Exclusief voor het gezelschap van KUNSTSTAD had hij zijn indrukwekkende werkruimte opengesteld en vertelde hij met veel enthousiasme over zijn creaties. 

De tweede Matinée Exclusive vond zogezegd afgelopen week plaats en de locatie hiervoor was het indrukwekkende Museum Voorlinden in Wassenaar. Alleen al het museumgebouw is meer dan de moeite waard om te bekijken en vooral in combinatie met het landgoed Voorlinden waar het op is gesitueerd maakt het een feest om hier rond te wandelen. Ik zag hoe alle trouwe deelnemers van KUNSTSTAD al direct enthousiast waren toen ze het museumgebouw binnenstapten en de korte wandeling door de tuin, die ontworpen is door de internationaal bekende tuinarchitect Piet Oudolf, al achter de rug hadden. Het vele glas in het museum zorgt er trouwens voor dat je voortdurend contact hebt met de tuin en de rest van de buitenomgeving. 


meer lezen

Het Schitzelparadijs

Vorige week nog genoot ik, zoals de trouwe lezer inmiddels weten, van onder andere heerlijke antipasti en aperitivi in de Italiaanse stad Milaan (zie hier mijn blog van vorige week). Toevallig is de Italiaanse keuken één van mijn favorieten, dus je begrijpt dat ik erg in mijn nopjes was afgelopen weken. Echter, ik ben al weer van plek veranderd en inmiddels gearriveerd in Berlijn waar ik vanzelfsprekend typische Duitse en Berlijnse specialiteiten voorgeschoteld krijg. Ik ben geen groot fan van een aantal bekende culinaire Duitse zaken zoals bratwurst en schweinehackse, maar van een aantal Duitse dingen kan ik echt smullen. En het leuke is dat Milaan en Berlijn in feite aan elkaar gekoppeld zijn door één van hun specialiteiten. Eén van de beroemde gerechten in Duitsland, waar ik echt van kan genieten, mits goed bereid, is namelijk de Wiener Schnitzel die bijna bij elk Berlijns restaurant, als het een Duitse keuken heeft, op de kaart staat.


De Wiener Schnitzel heeft zijn bekendheid te danken, zoals de naam als zegt, aan de Oostenrijkse hoofdstad. Wat heeft dat dan met Milaan van doen? 

Hoewel het lijkt dat de oorsprong van de Wiener Schnitzel in Wenen ligt blijkt dat het procedé geïmporteerd is vanuit Noord- Italië. Generaal Radetzky (je weet wel van die beroemd ‘Radetzky Mars’ van de componist Johan Strauß) zou halverwege de negentiende eeuw het recept, dat afstamt van de Cotoletta alla Milanese, mee naar Wenen hebben genomen. De Cotoletta is dus eigenlijk precies hetzelfde als de Schnitzel. Frappant toch?


meer lezen

De bijzondere Renaissance kunstenaar Carlo Crivelli

Van de week liep ik met een groep kunstgeïnteresseerden door de indrukwekkende Pinacoteca di Brera in Milaan. Dit kunstmuseum herbergt talrijke hoogtepunten uit de kunstgeschiedenis waaronder werken van Giovanni Bellini, Andrea Mantegna, Piero della Francesca, Bramante, Rafaël en Caravaggio. Bij een beetje kunstkenner treedt al snel het ‘feest der herkenning’ op als hij of zij door het Brera-museum heen wandelt want menig kunstwerk dat je hier tegenkomt staat in bekende kunsthistorische overzichtsboeken. 

De kunstenaar waar ik speciaal tijdens mijn rondleiding bij stil stond is misschien niet een naam die meteen een belletje doet rinkelen maar hij is voor mij toch heel bijzonder. Ik heb het over Carlo Crivelli (1430-1493), een renaissance kunstenaar uit de 15de eeuw die afkomstig was uit Venetië. Tijdens zijn werkzame leven schilderde Crivelli niet alleen in zijn geboortestad Venetië maar maakte hij ook kunstwerken in de stad Padua en in de Italiaanse streek Le Marche

In de loop van de tijd zijn kunstwerken van hem in de grote internationale musea over de gehele wereld terechtgekomen waaronder dus een aantal altaarstukken in het Brera-museum hier in Milaan. 


meer lezen

De Antipasto, een vast onderdeel van de Italiaanse keuken

Wellicht denk je, wanneer je als culinaire leek het woord ‘antipasto' hoort, aan een persoon die pertinent tegen het eten van spaghetti of andere Italiaanse gekookte deeggerechten is, maar dat is niet het geval. ‘Antipasto’, of eigenlijk gebruik ik liever de meervoudsvorm ‘Antipasti’, is een typisch Italiaans aperitiefhapje dat traditioneel voor het diner geserveerd wordt en het heeft dus niets met pasta te maken. Je zou kunnen zeggen dat een antipasto een soort ‘opwarmertje’ is en het mag dan ook eigenlijk niet als voorgerecht gezien worden. De 'antipasti' zijn meer bedoeld om het gevoel om te gaan eten te stimuleren, dus met als doel om de eetlust op te wekken en de smaakpapillen te prikkelen. De ‘antipasti’ zijn dus in feite een aperitief, want ‘antipasto’ betekent immers letterlijk ‘voor de maaltijd’ als je het vertaalt uit het Italiaans. Misschien is het fenomeen nog het meest te vergelijken met de Spaanse ‘tapas’ waar ik alles eerder over schreef (klik hier voor dit verhaal) die men ook eet tijdens het borrelen voorafgaande aan het avondeten nuttigt. 

Als je de ‘antipasti’ in het restaurant waar je gaat dineren krijgt is het min of meer bedoeld om je als gast alvast welkom te heten en dat doet men dan met een glaasje wijn en een plankje met wat streekproducten zoals hammen, lokale worsten, tapenades van olijven en nog veel meer lekkernijen. De feitelijke voorgerechten en hoofdgerechten worden op dat moment door de keuken nog voorbereid en de menukaart kun je (soms) tijdens het eten van de ‘antipasti’ al inzien maar staan zogezegd los van deze ‘Italiaanse borrelhapjes’.   


meer lezen

Van Spanje naar Italië; kunst kent geen grenzen

Inmiddels ben ik in het mooie Italië aanbeland. In Spanje ben ik druk bezig geweest om een bijzondere kunstreis met als thema ‘De beroemde Spaanse Meester’voor te bereiden. De productie voor deze interessante reis rondom Velazquez, Murillo, Zurbarán en Ribera is bijna voltooid en dit gaan we binnenkort dan ook uitgebreid aan iedereen presenteren. Deze boeiende reis, die waarschijnlijk in het najaar 2020 gaat plaatsvinden, haakt aan bij de bijzondere tentoonstelling die vanaf 11 oktober aanstaande in het Rijksmuseum van start zal gaan. Mocht je deze expositie gaan bezoeken en enthousiast er van zijn geraakt dan durf ik wel te zeggen dat mijn themareis ‘De beroemde Spaanse Meesters’ echt een aanrader is, al zeg ik het zelf.

Na de genoemde voorbereidingen verlieten we verleden week Spanje al weer want we moesten zogezegd op weg naar Italië omdat daar eind van deze week een KUNSTSTAD-reis naar Milaan op het programma staat. 

Soms is het best wel een puzzel hoe je met een goeie vlucht per vliegtuig op een bepaalde plek komt en dan bedoel ik onder meer hoe vind ik een vlucht op een gunstig tijdstip, met een goeie zitplaats (ik zit graag op de eerste rij), voor een interessante prijs en zo heb ik nog wat meer wensen.


meer lezen

‘s lands wijs, 's lands eer, ook als het om eten gaat

Wat heb ik afgelopen weken weer genoten van mijn verblijf in Spanje. Ik ben al echt verknocht geraakt aan dit land en dan met name aan het zuidelijke regio Andalusië. De meeste mensen zijn daar aardig en gastvrij wat mij erg blij maakt. Ook het eten ter plekke kan ik buitengewoon waarderen en ik heb hier al eens eerder deze weken over geschreven. Ik vind het heerlijk om de typische Spaanse kleine gerechtjes te eten die bekend zijn onder de naam ‘tapas’. Geregeld heb ik, vooral als het warm is, geen zin om ‘s avonds uitgebreid te dineren. Lekkere stukjes Spaanse Manchego-kaas, croquetas de jamón, patatas bravas en nog veel meer hartige lekkernijen zijn dan in de late warme avonduren voor mij echt een feest. Een glaasje ‘Tinto de Verano’ erbij maakt het voor mij helemaal compleet. Dit is een zomers drankje (‘verano’ is het Spaanse woord voor ‘zomer’) bestaande uit rode wijn die aangelengd is met een koolzuurhoudende frisdrank zoals fanta lemon of spa rood. Het is echt heerlijk om dit bij warme temperaturen de drinken zoals bijvoorbeeld als het ’s avonds nog zo rond de 28 graden is, wat in Andalusië rond half 11 ’s op zomerse avonden normaal is. 


meer lezen

Met vuile voeten in de kerk

Gisteren liep ik door het Museo de Bellas Artes, gelegen in het oude centrum van Sevilla, en genoot van de prachtige kunst die dit toonaangevende museum rijk is. Het museum is gevestigd in een voormalig kloostercomplex met schitterende binnenhoven en het beschikt daarnaast ook over een historische, gerestaureerde kloosterkerk. Op de laatst genoemde plek hangen diverse topwerken waaronder een groot aantal schilderijen van de bekende Spaanse schilder Bartolomé Esteban Murillo. Deze prachtige kunstwerken horen echt hier in Sevilla thuis want Murillo werd namelijk in 1617 in deze zuid-Spaanse stad geboren en heeft hier ook een tijd van zijn leven gewoond en gewerkt.

Alhoewel ik al vele malen in dit mooie museum in Sevilla geweest ben keek ik dit keer met hele andere ogen naar de alle schilderijen want ik ben bezig met de voorbereidingen voor een speciale kunstreis die ik volgend jaar met KUNSTSTAD wil maken. Ik zal tijdens deze reis vier belangrijke zeventiende eeuwse Spaanse meesters in de schijnwerpers gaan zetten en dat zijn naast de reeds genoemde Murillo, maar ook Diego Velázquez, die eveneens in Sevilla is geboren, Francisco de Zurbarán en José de Ribera. 


meer lezen

Is Hutspot typisch Nederlands of Spaans?

Ik zat van de week in een redelijk sjiek restaurant in Spanje en de ober kondigde aan dat ik een exquise gerecht zou krijgen. Echter toen mijn bord arriveerde herkende ik suddervlees, volgens mij was het namelijk ‘Klapstuk’ en daaronder lag een oranje puree-achtige substantie, die niet alleen leek op hutspot maar er ook naar smaakte. Nu moet ik eerlijk bekennen dat ‘draadjesvlees’, zoals we dat thuis altijd noemden, en hutspot niet echt mijn favoriet zijn. Maar ik moest wel gelijk denken aan een verhaal dat Marcel mij ooit eens verteld had van het ogenschijnlijk oer-Hollandse stampotgerecht dat toch niet zo Nederlands is als de meeste mensen denken. 

De oorsprong van deze stamppot, bestaande uit peen of wortels, uien en aardappelen, is ten tijden van het zogenaamde Leidens Ontzet, dat plaatsvond op 3 oktober 1574. Het beleg en ontzet van Leiden speelden zich af zoals wellicht bekend tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648). Nadat het Leidse stadsbestuur aanvankelijk trouw bleef aan de Spaanse overheersers, kozen ze op een gegeven moment toch de kant van prins Willem van Oranje en de Hollandse opstandelingen. Dit leidde ertoe dat de Hertog van Alva, die in dienst was van de koning van Spanje, de stad omsingelde. Hij hoopte op deze manier de inwoners van Leiden uit te hongeren en tot overgave te dwingen. 


meer lezen

De invloed van de linkshandigen

Ergens op internet las ik zojuist dat het morgen (13 augustus) ‘De Dag van de Linkshandige’ is. Volgens het digitale artikel wordt sinds 1992 op 13 augustus jaarlijks het feit ‘gevierd’ dat er een aanzienlijke groep linkshandige mensen bestaat. Deze dag blijkt ingevoerd om iedereen wereldwijd er van bewust te maken hoe lastig bepaalde dingen kunnen zijn voor linkshandigen, in een overwegend rechtshandige wereld. Het gaat dan met name om kleine irritaties en gelukkig niet om levensbedreigende zaken. 

Met name als kunsthistoricus werd ik een beetje nieuwsgierig naar het fenomeen ‘links zijn’ en ik ben verder op het world wide webop zoek gegaan naar wetenswaardigheden over linkshandigheid. Het gaat meestal om de voorkeur om bij allerlei handelingen de linkerhand (voeten, benen, ogen e.d. kan trouwens ook) te gebruiken. Het linkshandig zijn blijkt erfelijk bepaald en naar schatting is ongeveer 10 procent van de mensen linkshandig. Er blijken meer mannen ‘links’ te zijn dan vrouwen en ‘linkse mensen’ zijn statistisch gezien creatiever. Een grote groep kunstenaars is bijvoorbeeld linkhandig. Het blijkt zelfs bij metingen op kunstacademies dat er meer dan 40% linkshandige kunstenaars in spé zijn. 


meer lezen

Do as the locals do

Al eerder had ik het in mijn Travel Tales over het ontbijt in hotels en hoe belangrijk ik het vind dat een hotel zijn best doet om een goed gevarieerd ontbijt te serveren waar lokale zaken niet ontbreken. Ik vind het dus echt een meerwaarde hebben als het hotelontbijt niet alleen bestaat uit de bekende gerechten maar dat het ook aangevuld wordt met lekkernijen uit de regio, zodat de buitenlandse hotelgasten op deze manier kennis kunnen maken met de plek waar ze zich op dat moment bevinden. Je dompelt je op die manier eigenlijk al bij de start van de dag in de lokale sfeer en gebruiken onder.

Tijdens mijn frequente verblijf in het buitenland vind ik het sowieso heerlijk om mee te doen met de gewoontes van de plaatselijke bevolking en dan vooral die zaken die van doen hebben met hospitality.

Ik heb het dan niet alleen over het ontbijt maar ook over alle andere plaatselijke eetgewoontes zoals bijvoorbeeld het nuttigen van de maaltijden buitenshuis en het gebruik maken van de horeca ter plaatse. In Valencia bijvoorbeeld, waar mijn verhaal van vorige week over ging, gaat me dat meedoen met de locals goed af en ik geniet daar uitermate van de culinaire tradities. Het begint zogezegd dus al met het Spaanse ontbijt. 


meer lezen

Bouwkunst die bedoeld is om mensen te lokken

Tijdens mijn recente verblijf in Malmö werd ik herinnerd aan een beroemde Spaanse architect namelijk Santiago Calatrava en dit komt omdat hij in deze Zuid-Zweedse stad een opvallende torenflat gebouwd heeft. Vanaf de bovenste verdieping van ons hotel hadden we een schitterende blik over zowel de stad Malmö als ook over de Sont en je kon zelfs aan de andere kant van het water de skyline van Kopenhagen zien liggen. Tijdens de borrel op de eerste dag van de KUNSTSTAD-reis naar deze bestemming keken de deelnemers hun ogen uit en tijdens het drankje vertelde ik ook nog wat wetenswaardigheden over het genoemde bouwwerk van Calatrava. Voor het vierenvijftig verdiepingen tellende gebouw heeft Calatrava een gedraaid menselijk lichaam als uitgangspunt genomen. De naam van de wolkenkrabber is dan ook Turning Torso en het bestaat uit negen opgestapelde bouwblokken van elk vijf verdiepingen hoog die telkens een beetje draaien naargelang ze hoger gaan. Het bovenste bouwsegment, op ongeveer zo’n 190 meter hoogte, is negentig graden gedraaid ten opzichte van het laagste. Je begrijpt dat het hoge flatgebouw enorm opvalt en vanuit allerlei plekken in de stad en omgeving zichtbaar is. 


meer lezen

Vitaminen uit Valencia

Verleden week schreef ik over een aantal culinaire specialiteiten in Denemarken en Zweden, die uiteraard ook in het hotel aldaar te verkrijgen waren. Ik vind het belangrijk dat je op de plaats van bestemming kennis maakt met lokale gebruiken en gerechten en tijdens onze kunstreizen besteden we daar dan ook altijd aandacht aan. Éen van mijn favoriete keukens is de Spaanse en ik kijk dan ook al weer uit naar de reizen die we na dit najaar zullen maken naar Bilbao en Valencia. 

Valencia staat bekend om een aantal culinaire zaken die echt verbonden zijn met deze Spaanse stad en met het land zelf, bijvoorbeeld de ‘Tapas’, de kleine typerende hapjes die in Spanje bij het aperitief genuttigd worden. Dit ‘hapje’ kent meerdere ontstaansgeschiedenissen, maar degene die mij het meest aanspreekt is het verhaal dat de oorsprong van de ‘Tapas’terug te voeren zou zijn tot aan het begin van de zestiende eeuw ten tijden van onze Keizer Karel de V. Onder zijn bewind vertrok vanuit het zuiden van Spanje om het uur een paard en ruiter naar de Zuidelijke Nederlanden waar zijn dochter Margaretha van Parma hem vertegenwoordigde als landvoogdes. 

Onderweg stopten de ruiters vaak in herbergen om iets te drinken. Al snel werd vastgesteld dat heel wat ruiters uiteindelijk ronduit dronken op hun paard zaten, dus heeft Keizer Karel 


meer lezen

Het mysterie van Malle Babbe

Zoals de vaste lezers van mijn Travel Tales weten is sinds dit voorjaar Berlijn, net als een paar jaar geleden, weer onze uitvalsbasis tijdens de vele reizen die wij dit seizoen maken. Naast het genieten van alle kunst en cultuur die de stad te bieden heeft inspireert Berlijn mij ook enorm en zet de stad mij steeds weer aan het denken.

Laatst bezocht ik wederom eens de Gemäldegalerie op het Kulturforum Berlin, een plek waar ik graag geregeld kom. Tijdens mijn wandeling door het indrukwekkende museum stond ik op een gegeven moment oog in oog met ‘Malle Babbe’. Dit opvallende portret is geschilderd door Frans Hals, onze beroemde zeventiende eeuwse meester uit Haarlem. Al vaker was ik verbaasd dat hij een ogenschijnlijk beschonken vrouw geschilderd had. En ze was trouwens helemaal niet blond, zoals Rob de Nijs ooit zong. En van een begeerlijke schoonheid is als je naar het vermaarde kunstwerk kijkt helaas ook geen sprake.

Toen ik naar de wat lodderige verschijning zat te kijken viel me ook weer de uil op haar schouder op. Ik wist dat deze vogel dit keer niet symbolisch voor wijsheid stond maar in de 17de eeuw symboliseerde de uil juist dwaasheid, want vogels, net als mensen, die 's nachts leven en overdag slapen zijn niet helemaal goed snik en eigenlijk niet echt serieus te nemen.


meer lezen

Oversteken in Berlijn

Tijdens het reizen vallen mij vaak simpele dingen op die net anders zijn dan thuis in Nederland. Het ritueel van iets eenvoudigs als oversteken is in elke Europese stad bijvoorbeeld weer anders en in Berlijn, waar we op dit moment verblijven, vielen mij hierbij een aantal zaken op. Het opvallendst is eigenlijk dat je bij veel grote straten enorm de pas erin moet houden om in één keer de gehele straat te kunnen oversteken. Als je een gewoon tempo aanhoudt dan haal je dit namelijk niet. Je strandt dan op een soort vluchtheuvel tussen de beide rijrichtingen in, of soms op het middenplateau dat ligt tussen de tramrails die middendoor lopen. Het verkeer raast dan langs je heen. Schijnbaar zijn de stoplichten dus zo afgestemd dat je het als voetganger niet haalt om in één keer naar de overkant te komen. Ik las op internet dat het op sommige punten in de stad wel tot vier minuten kan duren voor je als voetganger over geraakt. Op andere plekken is het stoplicht soms zelfs maar vijf of zes seconden groen. Ja, je redt het dan slechts als je een gigantisch goed reactievermogen hebt en je gelijk begint te lopen zodra het groene licht ook maar verschijnt. 

OK, ook als het licht rood is kun je nog doorlopen. Oranje licht voor voetgangers bestaat namelijk niet en dat het groene mannetje gaat knipperen, zoals in Nederland, dat kent men in Berlijn niet. 


meer lezen

“Het sprookje van mijn leven”

Afgelopen dagen was ik in Denemarken, en ook zelfs in het nabij gelegen Zweden, om een groep geïnteresseerden die met deze bijzonder KUNSTSTAD-reis mee was, zowel  het Deense Kopenhagen als het Zweedse Malmö te laten zien. Tijdens mijn wandelingen door de Deense hoofdstad kwam ik letterlijk en figuurlijk niet om de grote sprookjesschrijver Hans Christian Andersen heen, waar men in Denemarken ontzettend trots op is. 

Allereerst is er de grote publiekstrekker 'Den lille Havfrue', oftewel het beeldje van ‘De Kleine Zeemeermin', dat gebaseerd is op één van de beroemde sprookjes van Andersen. Het beeldje van ‘De Kleine Zeemeermin' is zelfs zo’n icoon van de stad Kopenhagen dat je het eigenlijk nooit kunt fotograferen zonder een groep toeristen erom heen. Ook al ligt het een paar meter van de oever op een steen in het water van de Sont, lukt het menige toerist toch om er naast te gaan staan en men heeft er zelfs natte voeten voor over. Bij onze genoemde reis stopten we allereerst op de tweede programmadag op de oever bij het beeld en op de laatste reisdag voeren we er ook nog langs tijdens een boottocht.


meer lezen

Smørrebrød en andere Deense lekkernijen

Wat hebben we afgelopen week met de deelnemers aan de reis naar het Deense Kopenhagen en het Zweedse Malmö heerlijk gegeten. Iedereen genoot volop van alle bijzondere specialiteiten in Denemarken en Zweden en zoiets maakt natuurlijk de beleving van een plek helemaal compleet. Het bekendste gerecht, dat we de afgelopen dagen uiteraard ook voorgeschoteld kregen, is het traditionele Smørrebrød. Dit belegde broodje doet uitstekend dienst als lunchgerecht of als voorgerecht tijdens een diner. Zowel de Zweden als de Denen zijn er gek op. 

De meest oorspronkelijke variant is waarbij (rogge)brood wordt belegd met allerlei smaakvolle ingrediënten zoals zalm, vlees of kaas. Daarbovenop legt men dan nog wat groenten, ei of kruiden, eventueel aangevuld met wat mayonaise. Natuurlijk kun je zo’n broodje in allerlei variaties zelf vervaardigen, maar er zijn zogezegd talrijke restaurantjes in Kopenhagen die dit vakkundig voor je klaar maken.

Er blijken meer dan 100 variaties van het Smørrebrød te bestaan en men heeft er in Denemarken en in het buurland Zweden echt een kunst van gemaakt wie het meest exclusieve belegde Smørrebrødkan maken. Echt een genot om zo’n Scandinavisch broodje te eten en een uitkomst als je een niet te zware maaltijden wilt nuttigen.


meer lezen

Denemarken en Zweden draaien door!

Terwijl ik mijn Travel Tale van deze week schrijf zit ik in de lobby van mijn luxe Deense hotel en ik heb momenteel uitzicht over een deel van de mooie haven van Kopenhagen. Het water waar ik op uitkijk staat rechtstreeks in verbinding met de Sont. Deze beroemde zeestraat verbindt de Noordzee met de Oostzee en is één van de drukste vaarroutes ter wereld. De Sont vormt tevens de scheiding tussen Denemarken en Zweden en deze twee landen zijn tegenwoordig door een lange brug met elkaar verbonden. Een paar jaar geleden, tijdens mijn vorige verblijf in Kopenhagen, heb ik al eens over deze bijzondere Sontbrug geschreven en de afgelopen dagen ben ik wederom verschillende malen via deze opzienbarende brug de Sonto vergestoken. 

De Sontbrug begint nabij de luchthaven van Kopenhagen en aan de andere zijde eindigt hij in de buurt van de Zweedse stad Malmö. Beide beroemde Scandinavische steden zijn dankzij de Øresundsbron, zoals de lange brug officieel heet, sinds het jaar 2000 zeer nauw met elkaar verbonden. Dat betekent onder andere dat veel mensen die in het Deense Kopenhagen werken in het Zweedse Malmö wonen en dagelijks over de Sontbrug rijden. Niet alleen forensen doen dit, maar ook veel bezoekers aan de stad Kopenhagen combineren hun stedentrip met een uitstapje naar Malmö. Ook ik zal dat in de loop van deze week met de deelnemers van de KUNSTSTAD-reis doen en dan is één van de attracties van onze reis een tocht over de genoemde Sontbrug


meer lezen

Adembenemend uitzicht geeft een extra dimensie

Van de week ben ik voor enkele dagen neergestreken in een mooie kamer van een luxueus viersterrenhotel in het centrum van het Zweedse Malmö. Het gebouw telt maar liefst 25 verdiepingen en ik toog na aankomst al vrij snel naar de hoogste verdieping waar je vanuit de panaromabar een fantastisch uitzicht op de omgeving hebt. Zo zag ik onder meer de Sontbrug, de Turning Torso van architect Calatrava en zelfs de stad Kopenhagen liggen en hierover heeft Marcel in zijn Travel Tale van deze week al iets meer geschreven. 

Zoals trouwe lezers van mijn verhalen weten ben ik altijd benieuwd wat hotels in allerlei opzichten te bieden hebben en daar hoort bijvoorbeeld het uitzicht van uit het raam van je hotelkamer ook bij. In mijn genoemde Zweedse hotel was niet alleen het uitzicht vanuit de bar magnifiek maar ook het panorama vanuit mijn hotelkamer op de 12 verdieping was niet mis en ook hier had ik een weidse blik over de omgeving. Zo keek ik over de gebouwen heen en kon ik tevens ook op de lager gelegen gedeeltes van het dak van het viersterrenhotel kijken. Nu zou je denken dat dit misschien een saaie en rommelige aanblik zou geven, gedomineerd door hoofdzakelijk zwart dakleer. Echter dat was niet het geval; ik zag over alle lager gelegen daken een soort groene begroeide vlakte, dit was een zogenaamd sedumtapijt. 


meer lezen

Topstukken overal!!!

Afgelopen weekend hebben we met een groep kunstgeïnteresseerden weer ontzettend genoten tijdens de uitgebreide weekendtrip naar onder meer Museum De Fundatie in Kasteel Het Nijenhuis als tevens in de hoofdvestiging in Zwolle en daarbij zijn we ook nog naar het Kröller-Müller Museum op de Veluwe geweest. Met veel plezier gaf ik bij het laatst genoemde museum een uitgebreide rondleiding langs de prachtige schilderijen die het gelijknamige echtpaar honderd jaar geleden heeft verzameld. Wat een topstukken hangen daar! 

Ik ben regelmatig onder de indruk van collecties die ontstaan zijn door rijke particuliere verzamelaars. De genoemde kunstverzameling van Kröller-Müller is eigenlijk tot stand gekomen door de inspanningen van Helene Kröller-Müller die samen met haar kunstadviseur Henk Bremmer in de jaren ’10 en ’20  van de 20ste eeuw bij kunsthandelaren in Parijs veel doeken verwierf van klassiek moderne kunstenaars zoals de impressionisten Renoir en Monet. Ook werken van Picasso, Severini en Mondriaan kocht zij aan, maar het meest indrukwekkend is wel de enorme hoeveelheid schilderijen van Vincent van Gogh. Maar liefst 91 werken van hem heeft Helene samen met haar man aangekocht en die verzameling vormt tegenwoordig de kern van het Kröller-Müller Museum


meer lezen

Een geïrriteerde hotelgast

Het was de afgelopen tijd behoorlijk zomerswarm in Europa, waar natuurlijk in principe niets mis mee is. Maar dit hete Nederlandse weer is helaas niet goed voor mijn nachtrust. Tegenwoordig houd ik bij het reserveren van mijn hotels rekening met het feit of ze een goede airconditioning hebben maar jaren geleden vergat ik dat nog wel eens. 

Al weer meer dan tien jaar geleden verbleef ik namelijk eens toevallig een aantal nachten in een hotel waar de airconditioning kapot was gegaan. Als alternatief zette ik de ramen toen maar wagenwijd open en ondersteunt door een ventilator hoopte ik dat het op die manier wat koeler werd. Op één van die nachten gaf de thermometer meer dan 31 graden aan in mijn slaapvertrek herinner ik me nog. Ik kreeg maar met moeite de slaap te pakken en al woelend werd ik meerdere malen die nacht wakker van de hitte. Ik koesterde toen het vooruitzicht dat ik de volgende ochtend naar een ander hotel zou vertrekken waar een goede klimaatbeheersing standaard aanwezig zou zijn. 

De betreffende ochtends stond ik lichtelijk verdwaasd en nog niet echt uitgerust naast mijn bed. Ik krapte aan mijn benen en armen, wat ik trouwens de rest van de dag zou blijven doen, omdat door de open ramen ’s nachts muggen mijn slaapkamer waren binnengekomen. 


meer lezen

Warschau is echt wonderschoon!

Vele plaatsen in Europa heb ik in mijn leven reeds bezocht waarvan sommige meerdere malen, maar toch staan er nog een heleboel plekken (waar ik nog niet geweest ben) op mijn verlanglijstje. Verheugd was ik dan ook dat ik afgelopen week weer eens een geheel nieuwe stad mocht gaan bezichtigen. Elk jaar bedenken we namelijk één of meer nieuwe bestemmingen die we met het reisgezelschap van KUNSTSTAD het jaar daarop kunnen gaan bezoeken en deze week was ik in dat kader in de Poolse hoofdstad Warschau!

Ik vloog afgelopen maandag vliegensvlug rechtstreeks naar de luchthaven van Warschau die er, heel verrassend, hypermodern en gloednieuw uit zag. De luchthaven is trouwens vernoemd naar de Poolse componist Frédéric Chopin en dat zette letterlijk en figuurlijk al de toon van mijn verblijf in Warschau.

Tijdens mijn taxirit van de luchthaven naar mijn hotel kreeg ik al wat indrukken van de stad en zag ik direct dat de Poolse hoofdstad economisch behoorlijk in de lift zit want grote moderne torenflats markeerden de skyline. En verschillende hoge gebouwen waren nog in aanbouw. Het opvallendste gebouw dat hier tussen stond zag er wat gedateerder uit en viel een beetje uit de toom. 


meer lezen

Het hoofd koel houden

Er heersen momenteel tropische temperaturen in Europa. Of het nu in Nederland, in Berlijn of in Warschau is, waar wij trouwens de afgelopen tijd allemaal verbleven, in alle genoemde steden zindert een alles overheersende hitte. Echter mijn motto is nog steeds, ‘beter stikken van de hitte, dan sterven van de kou’, maar het kan ook wel eens een beetje te veel zijn. En als het buiten de temperatuur bijna tot een spreekwoordelijk kookpunt loopt dan is het natuurlijk heerlijk om op dat moment de voordelen van in een hotel verblijven te ervaren en te genieten van de aanwezigheid van een airconditioning en dat apparaat heb ik dus de laatste tijd in de hotel veelvuldig gebruikt. 

Wat ik trouwens heel prettig vind in een hotel is om de warmte en koude zelf te kunnen regelen, dus om bijvoorbeeld eventueel een raam open te kunnen zetten of op een andere manier de temperatuur in de ruimte waar ik me bevind naar mijn eigen wens te kunnen beïnvloeden. Momenteel is het echter niet erg verstandig om een raam te openen, want dat trekt de warmte van buiten gelijk naar binnen toe.

Wat me de laatste tijd eerlijk gezegd opvalt is dat er toch nog veel hotels zijn, in met name Nederland en Duitsland, waar men geen airco geïnstalleerd heeft. In de herfst- en wintermaanden is dat uiteraard totaal geen probleem en ook als het s’ avonds al weer afkoelt en het mogelijk is om een venster te openen dan kan de koelte die je dan krijgt er ook mee door. 


meer lezen

Ich hab so Heimweh nach dem Kurfürstendamm

Met recht kan ik van mezelf zeggen dat reizen mijn lust en mijn leven is. Want ik ben sinds mijn laatste column al weer van locatie in Europa veranderd en ben inmiddels zo’n 500 kilometer verder naar het oosten gereisd. Zoals ik verleden week vol enthousiasme in mijn Travel Tales schreef verbleef ik toen met zeer veel genoegen in Kleve, waar ik samen met het KUNSTSTAD-reisgezelschap verschillende interessante bezienswaardigheden en musea bezocht heb. Echter, het was inmiddels weer tijd om verder te reizen. 

De plek waar ik vervolgens naar toe ben gegaan was voor mij bijna als vanzelfsprekend onze tweede woonplaats: Berlijn! Nu heb ik niet snel last van heimwee in mijn leven, maar Berlijn trekt me toch elke keer weer.

Heimwee naar Berlijn blijkt trouwens wel vaker voor te komen, want de beroemde Duitse zangeres Hildegard Knef zong in 1963 een bekend Duits lied waarvan de eerste twee regels als volgt zijn “Ich hab so Heimweh nach dem Kurfürstendamm, hab so Sehnsucht nach meinem Berlin!." Dit liedje neurie ik regelmatig als ik in den vreemden ben en dan wordt het dus tijd voor mij om naar Berlijn af te reizen.


meer lezen

Sind Sie Barbara?

Het begon ongeveer zo’n jaar of vijftien geleden. Ik zat in de Beierse hoofdstad München gezellig in een Brauhaus een hapje te eten. Ik voelde echter een bepaalde onrust bij het groepje jongelui dat vlak bij me in de buurt zat. Ze keken af en toe naar mij, smoesden een beetje met elkaar en er gingen blikken over en weer. Na enige tijd vatte een jongen, waarschijnlijk de stoerst van het groepje, de moed op om mij aan te spreken. Hij vroeg schuchter of hij me iets mocht vragen. Ik antwoordde bevestigend en hij stelde mij de vraag of ik Barbara was. Ik was een beetje verbaasd en wist totaal niet over wie hij het had. Ik zei dat ik uit Nederland kwam en dus waarschijnlijk niet de persoon was die hij dacht dat ik was. Een beetje teleurgesteld droop hij af en ik besteedde in eerste instantie geen aandacht meer aan deze gebeurtenis.

Een jaar of tien geleden echter gebeurde weer zoiets soortgelijks. Ik stapte voor het hotel in Berlijn in een taxi. Toen ik zei waar ik naar toe wilde hoorde de taxichauffeur dat ik een Nederlands accent had, maar hij zei gelijk dat toen hij me aan zag komen lopen hij dacht dat ik Barbara was. Ik legde nog niet direct het verband met de situatie van een aantal jaar daarvoor en vond het komisch dat hij mij voor een Duitse bekendheid hield. Hij dacht dat ik een ‘promi’ was, een uitdrukking die men hier in Duitsland voor bekende artiesten gebruikt. Ik had echter trouwens nog steeds geen idee om wie het ging.


meer lezen

Vilt, vet en tartaren

Inmiddels is het al weer een week geleden dat we met de KUNSTSTAD-reis in Kleve en omgeving waren maar ik kijk er nog steeds met veel plezier op terug. Een kunstenaar die uitdrukkelijk ter sprake kwam tijdens deze bijzondere weekendexcursie was Joseph Beuys. Hij was één van de meest invloedrijke naoorlogse kunstenaars in Europa en hij werd niet ver over de Nederlandse grens in het Duitse Krefeld geboren. Hij was nauw verbonden met Kleve omdat hij daar opgroeide en daarom stond hij ook centraal tijdens onze genoemde reis. Beuys hield zich met vele disciplines van de kunst bezig, variërend van beeldhouwen, schilderen, tekenen als het doen van zogenaamde performances. Met name door deze laatste kunstvorm, waarmee hij vaak veel opzien baarde en waarmee hij zich tot een mythe wist te verheffen, werd Beuys een toonaangevende kunstenaar. 

Het is met name het verhaal dat hij vertelde over zijn belevenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij was als Duitse soldaat in dienst bij de Deutsche Lufwaffe en tijdens een missie in 1943 werd zijn vliegtuig boven de Krim neergeschoten. Alhoewel Beuys het ongeluk overleefde raakt hij in coma en zou hij onder de wrakstukken bijna doodgevroren zijn. Hij werd echter gevonden door de Krim-Tartaren, het nomadische ruitervolk dat in dit gebied leeft, en die smeerde Joseph in met vet en wikkelde hem in vilt om hem warm te houden. 


meer lezen

We roken ze de tent uit

Al eerder heb ik het over het fenomeen van roken en hospitality gehad. Zo schreef ik onder meer over rokende hotelgasten en medewerkers van hotels die vlak voor de deur van het hotel staan te roken. Eén ding is in dit kader namelijk al heel opvallend en dat is dat de sigarettenrook via de voordeur, die regelmatig open en dicht gaat, toch alsnog de hotellobby naar binnen komt. 

Toen ik echter van de week de business lounge betrad van een hotel waar ik verbleef vond ik de lucht in deze ruimte gelijk heel onaangenaam en ik vermoed dat de vaste medewerker van het hotel die in de lounge werkzaam was regelmatig buiten openingsuren een sigaret in deze mooie ruimte opstak. Deze zogenaamde ‘koude rooklucht’ herkende ik direct. In een luxe hotel als dit vond ik deze rooklucht totaal onwenselijk en ik vond het dus niet prettig om lang in de lounge te verblijven. 

Dit voorval deed mij terugdenken aan mijn zoektocht naar een geschikt KUNSTSTAD-hotel in Bremen twee jaar geleden. Bij binnenkomst bij het eerste viersterrenhotel in Bremen dat ik wilde testen werd ik verrast door een sigarettenrooklucht. Hmm, vreemd, want ik zag direct bij de receptie dat het hele hotel, zoals tegenwoordig gebruikelijk is, rookvrij was.


meer lezen

Een hotelgebouw met een geschiedenis

Zoals je wellicht gelezen hebt verblijven wij de laatste twee maanden weer geregeld in Berlijn. De Duitse hoofdstad is min of meer onze ‘thuisbasis’ geworden deze zomer en vanuit daar vertrekken we nu geregeld naar andere plekken in Europa om daar KUNSTSTAD-reizen te begeleiden. 

Dit pinksterweekend waren we weer even op pad, namelijk naar Kleve en Xanten voor een bijzondere weekendtrip van KUNSTSTAD, maar afgelopen week zat ik nog een kop koffie te drinken in het vijfsterrenhotel Hotel de Rome dat is gelegen aan de Bebelplatz in Berlijn. Vanuit onder meer de hotelbar van dit hotel heb je prachtig uitzicht over de universiteitsgebouwen van de Humboldtuniversiteit en ook op de tegenovergelegen Sint-Hedwigskathedraal. De Bebelplatz is overigens het plein waar in de jaren ’30 de verfoeide boekverbrandingen plaatsvonden en daar herinnert tegenwoordig nog een indrukwekkend monument op die plek aan. Vanuit het hotel zie je ook nog een glimp van de Neue Wache en op die manier word je herinnerd aan de DDR-tijd omdat op die plek de wisseling van de wacht daar toen dagelijks plaatsvond. Het hotel staat dus op een uitstekende centrale locatie, midden in het centrum van de Duitse hoofdstad.


meer lezen

Op een mooie Pinksterdag

Gisteren en eergisteren was het Pinksteren en dan zit altijd het liedje ‘Op een mooi Pinksterdag’in mijn hoofd. Dit chanson van de beroemde schrijfster Annie M.G. Smit en componist Harry Bannink gaat zoals wellicht bekend over een mijmerende vader en zijn kleine dochter waarmee hij hand in hand loopt door het park op een mooie zonnige Pinksterdag. Afgelopen zondag liep ik met mijn twee dochters door het zonovergoten Archeologische themapark in het Duitse Xanten en vandaag op tweede Pinksterdag wandelde ik zelfs even met hen door het Amsterdamse Vondelpark.

Terwijl ik door dit beroemde Mokumse park liep was ik aan neuriën en zong ik zelfs hardop “Hondje bijt niet…”  toen ze beiden schrokken van een grote hond die aan kwam rennen.


meer lezen

Art is not what you see but what you make others see

Zoals in de inleiding van deze week al beschreven staat belandde ik deze week wegens een overstap tijdens mijn vliegreis naar Berlijn in Manchester. Ik had enige uren op het vliegveld van deze Engelse stad kunnen vertoeven maar ik dacht bij mezelf waarom maak ik niet van de nood een deugd en ‘plak’ ik er enkele dagen aan vast. Als reis- en kunstliefhebber is het altijd erg belangrijk om inspiratie op te doen en dan moet je volgens mij niet alleen maar onderweg zijn maar ook af en toe een rustmoment inbouwen. En dat deed ik dus in Manchester. Alhoewel ik de stad al redelijk goed ken, want ik was er in het verleden al verscheidene malen geweest en we hadden er zelfs al eens en reis voor KUNSTSTAD naar toe georganiseerd, was het toch weer een genoegen om door de stad te flaneren. Tijdens mijn zwerftocht door Manchester belandde ik op een gegeven moment in de gerenommeerde Manchester Art Gallery. Dit is het belangrijkste kunstmuseum in het centrum van de (voormalige) industriestad en is gehuisvest in twee historische negentiende eeuwse gebouwen verbonden met elkaar door een nieuwe aanbouw uit de eenentwintigste eeuw, die als het ware een corridor tussen beiden vormt. 


meer lezen

That’s my cup of tea

Als u onze inleiding heeft gelezen dan heeft al u begrepen dat wij begin deze week in de Engelse stad Manchester waren aanbeland. Het was al weer enige jaren geleden dat ik in het Verenigd Koninkrijk was maar direct bij aankomst bloeide mijn liefde voor Groot Brittannië weer op, onder meer vanwege de aardige, beleefde mensen, de prachtige musea, de afwisselende landschappen en nog veel meer bijzondere zaken. 

Sommige delen van het centrum van Manchester waren overigens sinds mijn laatste bezoek van enkele jaren geleden onherkenbaar veranderd en dan bedoel ik in de positieve zin des woords. Er zijn bijvoorbeeld vele nieuwe gebouwen in het stadscentrum verrezen, ook oude gebouwen zijn mooi gerestaureerd of opgeknapt, kortom de stad heeft een fraaie ‘facelift’ gehad. Daarbij is dit renovatie- en vernieuwingsproces nog niet ten einde want men is nog steeds druk in allerlei straten aan het werk en er is heel veel nieuwe architectuur, met name hoogbouw, nog in ontwikkeling.

Na het bewonderen van al deze oude en nieuwe bouwkunst is het altijd heerlijk om daarna een echt Engels kopje thee te gaan drinken, natuurlijk met wat lekkers erbij. Nergens beter dan in Groot-Brittanie, dus ook in Manchester, kun je genieten van de typische Engelse theecultuur. Britten houden er van om thee te drinken en daarbij iets zoets of iets hartigs te nuttigen. 


meer lezen

Ik zoek contactpunten

Tegenwoordig hebben we bijna allemaal de behoefte om, ook tijdens het reizen, voortdurend bereikbaar te zijn per mobiele telefoon, tablet of laptop. Ook hebben we op reis een elektrische tandenborstel bij ons, onze föhn van thuis gaat in de koffer en andere apparatuur die op stroom werkt behoort tot onze reisbagage. Al deze apparaatjes dienen opgeladen te worden en als we in een hotel verblijven hebben we als hotelgast in een kamer dus behoefte aan een goedwerkende stopcontact.

Als je op reis gaat naar het buitenland kom je echter geregeld in landen waar de stopcontacten er net even anders uitzien dan in Nederland en waar je dus met geen mogelijkheid je stekker in kunt krijgen. Uiteraard heb ik het wel eens geprobeerd en dacht met een beetje harder duwen, of door een enigszins wrikkende beweging te maken wel succes te hebben. Maar helaas, mijn stekker wilde echt contact niet in. 

In vele Europese landen zijn stopcontacten gelukkig vaak hetzelfde als in Nederland, maar er is ook een aantal bestemmingen zoals het Verenigd Koninkrijk, Ierland of Italië waar dat niet het geval is. 


meer lezen

Het Bilbao-effect

Op dit moment ben ik met een reisgezelschap in Bilbao, een echte aanrader voor kunst- maar zeker ook voor architectuurliefhebbers. Al gelijk bij aankomst in de Spaanse stad valt de bijzondere luchthaven op, die ontworpen is dan niemand minder dan de Valenciaanse architect Santiago Calatrava. De architectuur op het vliegveld van de Baskische hoofdstad is echter slechts  een ‘opwarmertje’ voor de fans van bouwkunst want als je uiteindelijk het centrum van Bilbao nadert dan word je echt getrakteerd op allerlei verschillende hoogtepunten uit de recente bouwkunstgeschiedenis; indrukwekkende creaties van beroemde hedendaagse architecten zoals onder meer Phillip Starck, Cesar Pelli, Arata Isozaki, Norman Foster en wederom van Calatrava zijn er in het stadshart van Bilbao te zien. Maar waarschijnlijk het allerbelangrijkst moderne stukje bouwkunst is het Guggenheim Museum ontworpen door de Canadees-Amerikaanse architect Frank O. Gehry. 

Dankzij de opvallende creatie van Gehry aan de rivier de Nervión heeft de stad Bilbao eind twintigste eeuw een enorme verandering ondergaan. Bilbao moest het ooit van de (scheeps)industrie hebben, maar in de loop van de ’70 jaren ging het steeds slechter met deze bedrijfstak en eind jaren ’80 lag de scheepsbouw in Bilbao volledig op zijn gat. 


meer lezen

Een papegaai en Joris met een bril

Verleden week schreef ik over mijn bezoek aan de Gemäldegalerie in Berlijn. En ik sprak toen mijn bewondering uit voor drie bijzondere werken van de 15deeeuwse schilder Jan van Eyk aldaar. Het ging om drie gedetailleerde paneeltjes getiteld “Portret van Boudewijn van Lannoy”,  “De Madonna in de kerk” en “Arnolfini met Rode Tulband” allemaal van de hand van de beroemde 15de eeuwse Vlaamse meester. Waarschijnlijk zijn alle drie aanwezig op de grote overzichtstentoonstelling van zijn werk en zijn tijdgenoten in Gent. 

Zoals ik al aangaf organiseren wij in februari 2020 een boeiende driedaagse reis naar zowel Gent om daar de genoemde expositie onder deskundige kunsthistorische leiding te bezoeken, maar we gaan ons beeld van Jan van Eyck nog completer maken want zo staat ook een bezoek aan het Brugse Groeningemuseum op ons programma. 

Naast twee werken van Jan van Eyck heeft het Groeningemuseum een indrukwekkend aantal interessante Vlaamse meesters uit de vijftiende en zestiende eeuw in zijn collectie. Bij één van de werken van dit museum zullen we tijdens ons bezoek sowieso langer stil staan en dat is het altaarstuk met de titel ‘Madonna met kanunnik Joris van der Paele’.


meer lezen

Midden in het centrum

Terwijl ik vanuit mijn hotelkamer uitkijk op een groot stadspark midden in Berlijn denk ik aan de ideale stedenreis. Al meer dan twintig jaar organiseer ik samen met Marcel reizen naar talrijke bijzondere steden in Europa (en soms zelfs naar een stad in Amerika zoals New York en Washington). Ons motto is de kunst van beleven en dat doe je naar onze mening het beste als je midden in het centrum van de te bezoeken stad verblijft. Alleen dan ‘adem’ je de atmosfeer van die speciale plek in en op die manier voel je pas goed hoe zo’n stad is. Daarbij zijn de beroemde bezienswaardigheden en de bekende musea meestal slechts op enkele tientallen meters van je vandaan en dat verhoogt ook het reisgenot. 

Dus de centrale plek van het kwaliteitshotel is al jarenlang één van onze belangrijkste reiskenmerken waar we ons met veel plezier aan houden. Soms kijken we wel eens naar de informatie van andere reisorganisaties die vaak verhuld zeggen dat ze tijdens hun betreffende reis in een ‘goed’ hotel ‘nabij het centrum’ zitten. En mooi zijn dan bij die genoemde reisfirma’s ook de zinsneden in hun reisbeschrijving als ‘slechts enkele metrohaltes van het centrum en de bezienswaardigheden’. 


meer lezen

Lekkernijen die worden aangeboden

Zoals je weet ben ik al vele malen in Berlijn geweest en ken ik daarom een groot aantal hotels in het viersterrensegment. Dit keer verblijf ik dan ook in een voor mij bekend logement in de reeks van hotels in Berlijn waar altijd een warm welkom krijg en zodra ik hier binnenloop krijg ik een lekker welkomstdrankje aangeboden. 

Wellicht heb ik al eens genoemd dat ik het een aangename en gastvrije verrassing vind als bij het inchecken op de receptiebalie wat lekkernijen klaar staan, zoals chocolaatjes en water of vruchtensap. Meestal heb je als aankomende hotelgast een behoorlijke reis achter de rug en weet je dat je vaak nog wat handelingen dient te verrichten om in te checken, zoals een formulier invullen, creditcardautorisatie geven, je paspoort laten controleren etcetera. Hoe lekker is het dan om bij binnenkomst even je eerste trek te kunnen stillen en dorst te kunnen lessen terwijl je met al deze formaliteiten bezig bent. 

Nog leuker is het als je vervolgens op je hotelkamer komt en er ‘complimentary’ een fles mineraalwater klaar staat die door het hotel wordt aangeboden. Vaak valt me op dat er ook nog andere versnaperingen op je kamer door hotels gratis worden aangeboden. 


meer lezen

De Gemäldegalerie in Berlijn

Soms zijn er van die momenten dat ik weer helemaal begrijp waarom kunst zo mijn passie is en waarom ik dertig jaar geleden kunstgeschiedenis ben gaan studeren. Van zo’n ogenblik was weer sprake toen ik gistermiddag de Gemäldegalerie in Berlijn binnen stapte. Dit prachtige museum heeft echt een topcollectie met oude meesters en daarnaast organiseert het ook nog eens met grote regelmaat schitterende tentoonstellingen. Enige jaren geleden zag ik hier een expositie met de titel “De Botticelli Renaissance” en zo als de naam al doet vermoeden werd de beroemde Florentijnse renaissance meester op allerlei manieren in het zonnetje gezet. Er was toen zowel heel veel werk van Botticelli (1445-1510) zelf te zien als ook veel schilderijen van beroemde kunstenaars die zich door hem hadden laten inspireren.

Op dit moment vindt er weer een topexpositie plaats getiteld “Mantegna und Bellini, Meister der Renaissance” en wederom heeft de Gemäldegalerie een fantastische museale ervaring gerealiseerd. Ik kende beide kunstenaars natuurlijk en had op allerlei plekken wereldwijd werk van hen gezien, maar nu pas zag ik de verbanden tussen deze twee 15de eeuwse Italiaanse meesters. 


meer lezen

Mutter Courage und ihre Kinder

Vandaag op 5 mei wandel ik door mijn geliefde stad Berlijn en merkte hier eigenlijk niets van het feit dat men in Nederland Bevrijdingsdag viert. Eigenlijk wel raar dat ik nu op de plek ben waar al het kwaad in de oorlogsjaren vandaag kwam. Maar van de periode 40-45 is in Berlijn eigenlijk niets meer te ontwaren. Met name in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog is de stad zo zwaar gebombardeerd dat praktisch alles wat aan die tijd herinnerde verdwenen is. Daarbij zijn er vervolgens in de laatste 74 jaar in Berlijn hele nieuwe tijdperken verstreken; de koude oorlog en de tweedeling van de stad zijn natuurlijk ingrijpend geweest en na de val van de muur, dat dit jaar trouwens ook al 30 jaar geleden is, heeft Berlijn een enorme metamorfose ondergaan. 

Ik moest toevallig tijdens mijn wandeling van deze dag denken aan mijn eerste bezoek aan Berlijn toen ik al slenterend langs de Spree langs het gebouw van het ‘Berliner Ensemble’ kwam. In 1984 bezocht ik aldaar, in het toenmalige Oost-Berlijn, een voorstelling die geschreven was door Bertolt Brecht (1898-1956) en de titel had ‘Mutter Courage und ihre Kinder’. Het werd door Brecht geschreven in 1939 en voor het eerst in 1941 opgevoerd in Zürich. Het handelt over de moedige marketentster Anna Fierling en haar kinderen ten tijde van de 30-jarige oorlog. Het is echter eigenlijk een boodschap van Brecht over de onnozelheid van de oorlog in het algemeen en dan specifiek een verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog die op dat moment zijn aanvang neemt.


meer lezen

Een sprintje trekken voor de bus

Vandaag stapte ik in Berlijn op de stadsbus en ik moest gelijk weer terugdenken aan een gebeurtenis van een tijdje geleden. Toen was ik namelijk ijverig aan het werk in de lobby van het hotel in Berlijn. De tijd vloog voorbij en ik was bijna helemaal vergeten dat ik met Marcel had afgesproken bij de bar van het Park Inn Hotel op Alexanderplatz. Gelukkig vertrekt er elke tien minuten een rechtstreekse bus van vlak voor de plek waar ik verbleef naar ‘Alex’ en toen ik de deur uitstapte en links de straat uitkeek richting de bushalte zag ik dat de stadsbus daar stond en zijn deuren al sloot om weg te rijden. Hmm, dat werd minimaal tien minuten wachten op de volgende bus, of…… als ik nou eens hard zou rennen naar de volgende halte dan zou deze bus mij halverwege mijn route passeren en misschien zou ik dan toch bij de volgende halte alsnog kunnen instappen. Het was het proberen waard en ik dacht aan het gezegde ‘niet geschoten is altijd mis’. Terwijl ik aan het rennen was geslagen, wat voor mijn gevoel leek op een soort slow motion filmopname, hoorde ik de motoren van de betreffende bus al en ik dacht ‘die volgende halte ga ik nooit meer op tijd halen’.   

Ik zag mij al bekkaf en hijgende op het bankje bij de halte zitten, wachtend op de volgende bus. Maar het leek wel of het ronkende gevaarte mij niet voorbij reed en toen ik opzij keek zag ik dat de bus dezelfde snelheid had aangenomen als mijn hardlooptempo. 


meer lezen

De Kunst en Oranje Boven

Afgelopen zaterdag was het Koningsdag en dat zal in Nederland niemand ontgaan zijn. Ik was echter met een reisgezelschap voor KUNSTSTAD op pad in de prachtige Zwitserse stad Bazel en ik heb er eerlijk gezegd bijna niet meer bij stil gestaan. Tot dat ik ’s avonds eens op internet keek en onder ander op Facebook kon meegenieten van wat al mijn vrienden op deze feestelijke dag, de meeste in het oranje gekleed, hadden gedaan. Omdat ik zo vaak op reis ben maak ik eigenlijk nooit Koningsdag mee en in mijn gedachten vindt dit feest dan ook nog steeds vandaag op 30 april plaats. En dat was de verjaardag van de koningin die ik in mijn jonge jeugdjaren meemaakte namelijk die van Koningin Juliana. Toen haar dochter Beatrix de scepter van haar overnam hield zij de viering op deze datum in stand en ik geloof dat de hoofdreden hiervan was dat de kans op mooi weer dan groter was dan op haar eigen geboortedatum, namelijk op 31 januari.  

Als kunsthistoricus zijn de twee genoemde data (31 januari en 30 april) sowieso niet zo interessant, maar ik vind het wel erg boeiend om te weten dat, inmiddels prinses, Beatrix grote interesse voor de kunst heeft. Zeer enthousiast was ik dan ook over het initiatief vele jaren geleden van de voormalige directeur van het Stedelijk Museum Rudy Fuchs om koningin Beatrix een expositie te laten inrichten in zijn museum. 


meer lezen

Beter een verre buur…

Het appartement waar wij in Amsterdam in woonden lag midden in de bekende wijk De Pijp in Amsterdam-Zuid. Dit is een gezellige buurt, waar altijd wel iets bijzonders te beleven valt en waar het goed toeven is. Op welk tijdstip van de dag je ook buiten komt er zijn altijd mensen te vinden en ook lijkt het alsof er op ieder moment, ook in de nacht, wel ergens een lichtje brand en er iemand de slaap nog niet kan vatten, zit te werken of naar muziek luistert. Als je met zo veel mensen bij elkaar op een kluitje woont brengt dat best veel gezelligheid met zich mee, maar het kan natuurlijk soms ook irritaties opleveren. Als ik thuis was hoorde ik altijd wel ergens één van de buren de oude krakende trappen oplopen, een wasmachine centrifugeren of andere huiselijke geluiden, waar je niet altijd behoefte aan hebt. Maar zogezegd hoort dit bij deze buurt en ik raakte er een beetje aan gewend.

Als ik in een hotel verblijf zijn alle omgevingsgeluiden natuurlijk nieuw en ben ik er, meestal onbewust, op de een of andere manier extra op gespitst rare geluiden te horen. Want ook in een hotel kun je natuurlijk geconfronteerd worden met ‘geluidsoverlast’ van andere gasten, personeel of apparatuur van het hotel.


meer lezen

Waar berg jij je koffer op?

Wat is het eerste dat jij doet als je een hotelkamer binnen komt lopen? Ik heb het wel eens gehad over het feit dat ik dan al vrij snel mijn tijdelijke thuis aan het herinrichten ben en dat ik de gordijnen openschuif om te kijken naar het uitzicht. Echter het aller allereerste wat ik in een hotelkamer doe is mijn koffertje ergens neerleggen. Vaak is de vraag dan ‘waar doe ik dat?’ 

Terwijl ik dit schrijf realiseer ik me dat ik het vrij makkelijk heb om een geschikt plekje te vinden omdat wij slecht met twee kleine koffertje reizen, die in het vliegtuig gezien worden als handbagage. Ik kan mijn bagage dus meestal wel makkelijk in de hotelkamers waar ik kom kwijt. Echter de meeste reizigers, onder meer onze klanten van KUNSTSTAD, hebben vaak een grote ‘normale’ koffer en daarnaast meestel ook nog handbagage bij zich. Ook reist een deel van hen met z’n tweeën waarbij er dus geregeld sprake is van twee of meer koffers in een hotelkamer. Je kunt je voorstellen dat dit tot ruimtegebrek kan leiden in een hotelkamer. 

Wat ik zelf in dit kader heel prettig vind is om mijn bescheiden koffertje (maat 55 x 40 x 25) op een verhoging in een kast neer te leggen, zodat ik niet hoef te bukken en ik de deur van de kast kan sluiten.


meer lezen

De Klokkenluider van de Notre Dame

Eergisteren stond ik in Parijs aan de oevers van de zacht stromende Seine en zag aan de overzijde van de rivier de eeuwenoude Notre-Dame. De historische kathedraal zag er gelukkig, na de immense brand van afgelopen week, niet uit als een armtierige zielige ruïne maar oogde voor mijn gevoel toch nog behoorlijk compleet. Echter het vermaarde kerkgebouw zag er wel wat vervreemdend uit zonder dak erop. Het enorme kerkdak was hetgeen wat eigenlijk op het eerste gezicht volledig miste als je van een afstand het gotische gebouw bekeek. Ook de vieringstoren die midden op de kruising van het middenschip en de zijbeuk stond was totaal verdwenen en had ik net als miljoenen andere mensen ‘live’ op televisie heftig brandend zien instorten. 

De dagen na de brand werd de media beheerst door deze grote catastrofe en het leek wel of iedereen, met name op internet, een mening over dit beroemde bouwwerk had. Ook ik dacht natuurlijk na over de geschiedenis van één van de bekendste bezienswaardigheden van Parijs. Zouden de vele ‘kenners’ van de afgelopen week die ik op internet tegenkwam geweten hebben dat de Notre-Dame er wel eens vaker behoorlijk gehavend uitgezien heeft? 


meer lezen

Één ei is geen ei

Alhoewel ik niet religieus ben opgevoed deden we meestal wel met alle leuke dingen die het geloof voorbracht mee, zo ook Palmpasen. Ik mocht dan van mijn ouders snoepgoed aan een houtenkruis hangen. Slierten van zelf geregen chocolade paaseitjes, her en der dropjes en op de top een haantje van brood. Helemaal geweldig vond ik het mannetje van brooddeeg dat een echt kippenei omklemde. En de dagen daarna mocht ik alles nog opeten ook. 

Vandaag, op Palmzondag (een week voor Pasen), vieren we het moment dat Christus met gejuich in Jeruzalem werd binnengehaald. Het moment is geregeld in de kunstgeschiedenis afgebeeld. De scènes met dit thema die mij het meest aanspreken zijn die van middeleeuwse Italiaanse meesters. De schilder Duccio uit Siena beeldde de menigte af bij de stadspoort van Jeruzalem. Jezus komt eraan op een ezel en achter hem volgen de discipelen. Het is wel een gedrang van jewelste, alle hoofdjes van de discipelen heeft Duccio systematisch naast elkaar gepropt. Ze passen er net met moeite op. En eigenlijk zijn alle figuren op het werk even groot, Duccio houdt nog geen rekening met perspectief. 


meer lezen

Wilt u een glas wijn van het huis?

Niets is zo lekker om na een heerlijke culturele dag met een uitgebreid kunstprogramma nog een glaasje wijn in de hotelbar te drinken. Eén van de vele criteria van onze hotelkeuze voor al onze reizen is het feit dat er in ons hotel een gezellige hotelbar dient te zijn waar men na een intensieve plezierige dag met elkaar onder genot van een heerlijk wijntje nog even kan bijpraten.

In dat kader valt me de laatste tijd wat op en dat is dat de prijzen in heel Europa voor een (normaal) glas wijn zo enorm hoog zijn geworden. Meestal is in de hotelbar een eenvoudig glaasje witte of rode huiswijn rond de zeven euro en geregeld gebeurt het dat ik er zelfs negen euro of meer voor moet betalen. De hoge prijzen voor een glaasje wijn kunnen natuurlijk kenmerkend zijn voor de tijd waarin wij leven want in de Amsterdamse horeca, waar ik regelmatig café’s en restaurants bezoek, zie ik dat een wijntje vaak ook al niet meer onder de vijf euro te krijgen is. En het is gebruikelijk dat hotelbars iets duurder zijn dan de gangbare horecaprijs, dus dan zit je zogezegd al snel aan de zeven euro in een hotel.  

De meeste van onze klanten nemen de fikse prijs voor een glaasje wijn vaak op de koop toe want je bent immers een paar dagen op reis en dan is het niet de bedoeling dat je je druk maakt over een consumptie die wat duurder is.


meer lezen

Caravaggio in Rome

Alhoewel ik al weer enige dagen geleden thuisgekomen ben van een uitgebreid bezoek aan Rome, denk ik niet alleen maar terug aan twee geslaagde KUNSTSTAD-reizen naar de Italiaanse hoofdstad, maar ook mijmer ik nog wat na over mijn wandelingen die ik in mijn eentje door Rome maakte. Natuurlijk hadden mijn zwerftochten door de stad een functie want ik wilde graag inspiratie opdoen voor weer nieuwe toekomstige reizen naar de Italiaanse hoofdstad. Al wandelend passeerde ik regelmatig kerken, palazzi en musea die ik, als het even mogelijk was, ook ging bezoeken. En werken van één belangrijke kunstenaar kwamen steeds weer op mijn pad en dan heb ik het over schilderijen van Caravaggio. Deze beroemde grondlegger van de Barokke schilderkunst heeft op talrijke plekken in Rome zijn sporen nagelaten. Allereerst kun je in een aantal kerken in Rome de door hem vervaardigde altaarstukken bewonderen waarvan de meesten nog steeds op de oorspronkelijke plek hangen. Zo bevinden zich twee kunstwerken van Caravaggio in de Cerasikapel in de Santa Maria del Popolo, een kerk die gelegen is aan het gelijknamige plein. Één schilderij is De Bekering van Paulus, die verblind wordt door het Goddelijk Licht en hulpeloos, tijdelijk blind, op de grond licht. 


meer lezen