Het Wassende Water

Bijna niemand zal het nieuws ontgaan zijn dat er momenteel periodes van een erg hoog waterpeil in de beroemde kunststad Venetië zijn. Dit hoge water, dat hier bekend staat onder de Italiaanse naam Acqua Alta, treedt in Venetië geregeld op en is dus voor de Venetianen een bekend fenomeen. Het niveau van het ‘wassende water’ is doorgaans niet hoger dan 80 tot 90 centimeter, maar dat betekent toch dat dan de lagere delen van de historische stad, zoals onder meer het beroemde San Marcoplein, onder water stromen. In zo’n geval is dat een extra bezienswaardigheid voor de toeristen en is de Venetiaanse middenstand en horeca daar volledig op ingesteld. Echter deze week was het toch allemaal een beetje anders want er was sprake van veel hogere waterstanden dan normaal, zelfs extreem veel hoger, en het toeval wil dat ik hier van getuige was. 

Het water uit de nabijgelegen Adriatische Zee werd door zeer onstuimige weer en een aanzwellende storm de lagunestad in geblazen. Dit gebeurde rond tien uur ’s avonds en tegelijkertijd was er ook nog eens sprake was van een volle maan die de getijdenwerking nog eens versterkte. Ook hevige regenbuien deden niet veel goeds aan de penibele situatie en op het gegeven moment was er sprake van een memorabele waterstand van 1 meter en 87 centimeter. Dit was in alle opzichten een dramatische hoogte. 


Het was nog net niet zo hoog als in het jaar 1966, toen kwam het water namelijk tot 1,94 meter, maar zoals je kunt voorstellen was de overlast vergelijkbaar met toen. 

Aangezien ik op het hoger gelegen eiland Giudecca verbleef zag ik wel het water tegen de deuren van het hoteldeuren aanklotsen maar gelukkig werden wij van een hoop wateroverlast verschoont. Heel anders was dit voor mensen die in de lagere delen van de stad verbleven en angstige uren doormaakten.  

De burgemeester van Venetië zei heel populistisch de volgende dag tegen de pers dat de hoge waterstanden een gevolg waren van de klimaatsverandering, maar is dat wel zo? Wateroverlast hoort net zo bij Venetië als de Ponte Rialto en het Dogenpaleis. En alhoewel het hoge waterpeil van de afgelopen week slechts sporadisch plaatsvindt blijkt dat het toch in de afgelopen eeuwen vaker is voorgekomen en ogenschijnlijk los staat van eventueel veranderende weersomstandigheden. Zo schilderde bijvoorbeeld de Venetiaanse schilder Vincenzo Chilone (1758-1839) het San Marcoplein dat geheel onder water staat in 1825. De gondeliers lijken van de nood een deugd gemaakt te hebben en varen hun klanten, alsof er niets aan de hand is, over het beroemde Venetiaanse plein heen. Het lijkt er zelfs op, als je goed naar het schilderij kijkt, dat men de San Marcokathedraal binnen vaart. 


Het waterprobleem zou men overigens mijn inziens effectief en zeer goed op zijn Nederlands kunnen aanpakken. En dan bedoel ik dat men bijvoorbeeld vrij vlot een dijk of iets vergelijkbaars zou kunnen aanleggen en dan heeft het Adriatische Zeewater geen vat meer op de stad. In dat kader koos de gemeente Venetië in 2003 voor de bouw van een stormvloedkering die als een beweegbare barrière zou werken. Aan beide zijden van het Lido-eiland en bij het nabij gelegen stadje Chioggia, waar de natuurlijke ingangen van de lagune zijn, werden ‘deuren’ geplaatst die nog het meest vergelijkbaar zijn met onze Maeslantkering bij Hoek van Holland. Deze Venetiaanse stormvloedkering zou alleen dicht gaan bij extreme hoogwateromstandigheden. Het klonk allemaal veelbelovend en het Acqua Alta-probleem leek beslecht. Echter van deze ‘muur’ die het stijgende zeewater moest tegenhouden was deze dagen bar weinig te merken. Ik las in een Nederlands krantenartikel deze week dat de keten van 78 verzonken bakken die bij elk dreigende Acqua Alta uit het water zouden moeten oprijzen niet blijkt te werken. 


Een deel blijft plakken aan de zeebodem door algengroei en roest. De exemplaren die wel boven het waterniveau uitkomen zijn veel te laag en daar klotst het water met gemak over heen. Het Mose-project, zoals de futuristische Venetiaanse waterkering heet, doet het dus niet. De acht miljard euro die het gekost heeft was – bijna vrij letterlijk – in het water gesmeten. Een bijzonder detail in deze tragedie is het feit dat één van de acht miljard zonder bonnetjes was uitgegeven en dus in de zakken van de Italiaanse bazen van het project was verdwenen. Misschien dacht je dat zakenlieden en politici in Venetië anders waren dan hun collega’s in de zuidelijke Italiaans steden als Napels en Palermo, maar niets is minder waar. Als deze vooroordelen dan toch zijn bevestigd dan kan men, als de Venetiaanse waterkering een tweede kans krijgt, beter Nederlandse bedrijven inhuren waarbij onze ingenieurs een goed werkende oplossing kunnen bedenken voor dit waterprobleem en waarbij de Venetianen voortaan droge voeten kunnen houden. Als het om waterwerken gaat dan hebben wij daar gewoon wat meer kaas van gegeten……

 

Marcel  Verhoeven, Stedenkenner

verhoeven@kunststad.nl