De Berlijnse Vietnamees

Van de week heb ik hier in Berlijn weer eens heerlijk gegeten bij mijn favoriete Vietnamese restaurantje aan de Greifswalderstraße in de populaire wijk Prenzlauerberg. Een Vietnamese familie bestiert het restaurant al decennia en serveert zalige Vietnamese gerechten, soms met een leuke Duitse twist eraan. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan een typisch Vietnamees rijstgerecht met stukjes vlees die zijn gepaneerd à la een Wiener Schnitzel. 

Toen ik voor het eerst in Prenzlauerberg kwam viel mij direct op dat er erg veel Vietnamese restaurants te vinden zijn. In elke straat zijn er soms wel meerdere tegelijk. Zo belandde ik ook eens in de Knaackstraat, nabij de lokaal bekende watertoren, op het terras van een Vietnamees, die net enkele weken daarvoor geopend was. Het was een jonge ondernemer, van ik schat een jaar of 30, die hier een hip oriëntaals restaurant was begonnen. Hij koos ervoor de traditionele Vietnamese gerechten een moderner uiterlijk te geven en op een andere manier te serveren en dat allemaal in een ambiance alsof je ergens in modern Hanoi was. Een aangename ervaring en het gaf me een bijzondere avond. 

 


Echter niet alleen in de restaurants kom ik regelmatig Vietnamese mensen tegen. Het is echt opvallend dat zij een bepaalde sector van de detailhandel in Berlijn, vooral in het oostelijk deel van de stad, in handen hebben, zoals de bloemenwinkels en ook de kleine buurtsupermarktjes. 

Je zou toch denken dat de bloemenwinkels door Nederlanders uitgebaat worden want bij bloemen denk je meteen aan Holland en Aalsmeer, maar het is toch in Berlijn een echte Vietnamese bedrijfstak. 

Na wat onderzoek kwam ik erachter waarom er zoveel Vietnamezen in Berlijn en met name in het oostelijk deel van de stad wonen. Nadat in 1949 de DDR opgericht werd, vluchtten voor de communistische dictatuur miljoenen Oost-Duitsers naar het westelijk deel van Duitsland om daar een nieuw leven op de bouwen. Om die vlucht tegen te gaan werd zoals wellicht bekend in 1962 de beruchte Berlijnse Muur gebouwd, maar toen hadden er zogezegd al enorm veel mensen de Communistische Duitse heilstaat verlaten. Er was zo een tekort aan arbeidskrachten in de DDR ontstaan en de socialistische regering ging vanaf de jaren ’60 op zoek naar gastarbeiders uit sympathiserende communistische landen, waaronder Cuba, Angola, China en aan het eind van de jaren ’70 kwam daar ook Vietnam bij. 


Misschien wel bekend onder de meesten maar tussen 1960 en 1975 was Vietnam verwikkeld in een oorlog waar Amerika met groot militaire materieel en troepen vocht tegen de communisten Vietnamezen. Ten tijden van deze oorlog en ook daarna wilden vele Vietnamezen weg uit hun eigen land en Vietnam stimuleerde zijn burgers om te gaan werken en studeren in socialistische broederstaten zoals bijvoorbeeld de DDR.

In totaal 85.000 Vietnamese gastarbeiders kende de DDR op een gegeven moment, waarvan het merendeel in Oost-Berlijn belandde. De omstandigheden waarin zij leefden was verre van ideaal, in kleine kamers in armoedige pensions waar men met meerdere mensen moest verblijven. De DDR-regering had hen nog een paar bijzondere maatregelen opgelegd: contact van Vietnamezen met Duitsers was min of meer verboden, trouwen mocht niet en wie zwanger raakte moest terug naar Vietnam. 

Toen de Muur in 1989 viel gingen veel van de staatsbedrijven waar zij werkten failliet. De Vietnamezen kregen in de periode van de Duitse hereniging de keuze om met 3000 Mark terug te gaan naar hun geboorteland of ze mochten in Duitsland blijven en een verblijfsvergunning aanvragen, maar ze moesten dan wel zelfstandig op zoek gaan naar een baan en een woning. 


Ongeveer een derde besloot te blijven en vestigde zich in met name de Oost-Berlijnse wijken waar ze al vele jaren bekend waren. Werk in loondienst was er voor hen weinig te vinden, dus ging men als zelfstandige aan de slag bijvoorbeeld in de detailhandel. 

Ik begreep dat de Vietnamese gemeenschap op dit moment nog een zeer gesloten gemeenschap is, waarvan de ouderen vaak slecht Duits spreken. De kinderen echter worden door hun ouders gestimuleerd om te presteren, hun best te doen op school, goed Duits te leren en carrière te maken. Met succes, want op school horen ze vandaag de dag tot de besten van de klas en meer dan 50% zit op het gymnasium. Ik vermoed dat deze kinderen van de tweede generatie Oost-Duitse Vietnamezen uiteindelijk niet het restaurant of bloemenzaak van hun ouders zullen overnemen maar voor een andere carrière zullen kiezen. In die tussentijd blijf ik genieten van de overheerlijke Vietnamese maaltijden in de Duitse hoofdstad. 

 

 Judith de Groot, HospitalityScanner

info@HospitalityScanner.com