Met vuile voeten in de kerk

Gisteren liep ik door het Museo de Bellas Artes, gelegen in het oude centrum van Sevilla, en genoot van de prachtige kunst die dit toonaangevende museum rijk is. Het museum is gevestigd in een voormalig kloostercomplex met schitterende binnenhoven en het beschikt daarnaast ook over een historische, gerestaureerde kloosterkerk. Op de laatst genoemde plek hangen diverse topwerken waaronder een groot aantal schilderijen van de bekende Spaanse schilder Bartolomé Esteban Murillo. Deze prachtige kunstwerken horen echt hier in Sevilla thuis want Murillo werd namelijk in 1617 in deze zuid-Spaanse stad geboren en heeft hier ook een tijd van zijn leven gewoond en gewerkt.

Alhoewel ik al vele malen in dit mooie museum in Sevilla geweest ben keek ik dit keer met hele andere ogen naar de alle schilderijen want ik ben bezig met de voorbereidingen voor een speciale kunstreis die ik volgend jaar met KUNSTSTAD wil maken. Ik zal tijdens deze reis vier belangrijke zeventiende eeuwse Spaanse meesters in de schijnwerpers gaan zetten en dat zijn naast de reeds genoemde Murillo, maar ook Diego Velázquez, die eveneens in Sevilla is geboren, Francisco de Zurbarán en José de Ribera. 


Om hun kunstwerken te bewonderen moet je onder meer dus zogezegd naar het Museo de Bellas Artes in Sevilla en bovendien naar het beroemde Prado-museum in Madrid, wat ik trouwens een paar dagen geleden om deze reden nog eens bezocht heb. Wat een genot is het om naar al de kunstwerken van deze beroemde Spaanse Meesters te kijken. Ook dit keer vielen me weer bijzondere dingen op. Opmerkelijk is bijvoorbeeld een detail bij een groot altaarstuk dat Murillo vervaardigde van de Heilige Franciscus van Assisi en dat tegenwoordig in de ‘kerkzaal’ van het Museo de Bellas Artes in Sevilla hangt.

Omdat het ‘leven in armoede’ één van de kenmerken van Franciscus was en hij daarom blootsvoets door het leven ging beeldde Murillo hem op het schilderij ook als zodanig af. Maar hij gaat zelfs nog een stapje verder als het om realisme gaat want Murillo bedacht zich dat als je dagelijks geen schoenen draagt je voeten dan behoorlijk vuil worden en onomwonden kijk je dus naar de zwarte voetzolen van de heilige Franciscus aan. 

De goede verstaander onder mijn lezers weet dat Murillo dit ‘schilderstruckje’ niet zelf bedacht heeft. Een aantal jaar eerder was er een schilder in Rome die het onverhuld tonen van de onderkant van vieze voeten en andere alledaagse elementen op altaarstukken had geïntroduceerd en zijn naam was Caravaggio. 


Caravaggio wordt gezien als de grondlegger van de barokke schilderkunst en is een fenomeen op zich. Hij is zo bijzonder en intrigerend dat ik voor volgend voorjaar een bijzondere reis heb samengesteld naar Rome, Napels, Malta en Sicilië. Tijdens deze trip treden we in de voetsporen van de grote kunstenaar en zullen we meer dan 30 werken van Caravaggio op veel originele plekken gaan bekijken. Echter sommige schilderijen van dit icoon zijn in collecties van musea in andere landen terechtgekomen waaronder twee in Madrid; ‘Sint Catharine van Alexandrië’ (1599) in de collectie van het Museum Thyssen-Bornemisza en ‘David met het hoofd van Goliath’ (1600) in het Museo del Prado

De betreffende musea in Madrid blinken echter uit door de schilderijen van de grote schilders uit de zeventiende eeuw en dan met name barokke schilders uit Spanje. Als je eerst in Sevilla letterlijk het spoor van Vélazquez en Murillo hebt gevolgd en op verschillende locaties werk van hen hebt bewonderd dan is het wel heel speciaal om een paar dagen later in de hoofdstad van Spanje een veelvoud van schilderijen van hen te zien; zoals ‘Las Meninas’ (‘De hofdames’), ‘De overgave van Breda’,  ‘Apollo in de Smidse van Vulcanus’ en nog veel meer schilderijen van Vélazquez. 


Inmiddels ben ik mijn zoektocht naar de Spaanse meesters verder aan het verfijnen waarbij ik allerlei exclusieve plekken, naast de reeds genoemde musea in Sevilla en Madrid, aan het bezoeken ben als voorbereiding voor de exclusieve Spaanse Meesters-reis. In dat kader stond ik gisterenochtend nog voor een bijzonder werk van Vélazquez getiteld ‘Santa Rufina’ dat hangt in een voormalig hospitaal in Sevilla en dat werkelijk een ‘pareltje’ uit zijn oeuvre is. Op deze plek hangen trouwens ook nog enkele topwerken van zijn collega’s Murillo en Zurbarán. Natuurlijk zal ook deze unieke plek tijdens de reis bezocht worden. Binnenkort, als de voorbereidingen voor deze reis langs de Spaanse Meesters in afgerond, zal ik hem op onze website presenteren. De indrukwekkende kunstreis rond Caravaggio staat inmiddels al aangekondigd en de inschrijving hiervoor is reeds gestart. Met veel genoegen neem ik je aankomend voorjaar mee tijdens een negendaagse reis naar Rome, Napels, Malta en Sicilië om op zoek te gaan naar Caravaggio.

 

Marcel  Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl