De Fallas van Valencia

Terwijl ik dit reisverhaal in de binnentuin van mijn hotel in Valencia aan het schrijven ben hoor ik (ver) op de achtergrond knalvuurwerk en ik weet dat dit alles te maken heeft met de befaamde feestweek in Valencia. Het was de afgelopen week nog redelijk rustig in de mooie Spaanse stad maar dit was eigenlijk slechts stilte voor de spreekwoordelijke storm, die deze week in de stad gaat losbarstte. Overal zag je dat men op straten en pleinen bezig was met de voorbereidingen voor de zogenaamde Fallas. Dit is de naam van het typerende Valenciaanse-feest dat dit weekend letterlijk en figuurlijk losgebarsten is. Het uitzinnige feest duurt vervolgens de hele week en eindigt uitbundig op 19 maart. Deze laatst genoemde datum is de dag van Sint Jozef en hele feest van de Fallas staat eigenlijk, naast dat de aanvang van de lente gevierd wordt, ook in het teken van deze bekende heilige. 

De naam Fallas is trouwens een verwijzing naar zowel het Valenciaanse feest als ook naar de schitterende kleurrijke beelden die in grote hoeveelheden voor deze gelegenheid worden gemaakt en op allerlei plekken in de stad worden opgesteld. De carnavaleske sculpturen worden gemaakt van hout, dat meestal dient als binnenconstructie, vervolgens worden ze bekleed met piepschuim dat uiteindelijk de vorm van kunstwerk bepaald en hierna worden ze gemodelleerd met polyester. 


Tenslotte worden ze in bonte kleuren geverfd en zelfs gepolitoerd en gepoetst zodat sommige beelden heftig glimmen en schitteren in het zonlicht of ’s avonds in de felle schijnwerpers. 

De genoemde beelden zijn een essentieel onderdeel van de Fallas en iedere wijk doet zijn best om zich door middel van zo’n mooi mogelijk beeld te presenteren. Er zijn in Valencia wel bijna vierhonderd wijken en buurten, dat levert een gelijkwaardig aantal Fallas-sculpturen op. Dus de stad is letterlijk vol met deze ‘volkskunst’. Zogezegd heb ik deze week al een aantal Fallas-beelden gezien echter men was nog druk met de voltooiing bezig. In de nacht van vrijdag 15 op zaterdag 16 maart moesten alle Fallas echter volledig geplaatst en gereed zijn want in de vroege ochtend van afgelopen zaterdag 16 maart werden de kunstwerken beoordeeld door een jury. Er zullen in de loop van de week dan winnaars worden aangewezen met prijzen in verschillende categorieën. Voor zover mij bekend is er geen prijs voor wie het grootste beeld heeft maar ik heb deze dagen al enorme beeldhouwwerken gezien die de 30 meter in hoogte overstegen en lijkt alsof men dus door middel van de grootte elkaar ook de loef af wil steken.

Zoals je al bemerkt worden door elke buurt kosten nog moeite gespaard en afgelopen jaren werd tijdens deze Valenciaanse feestweek telkens alleen al aan de vervaardiging van de Fallas-beelden rond de 7 miljoen euro in totaal uitgegeven. 

Deze folkloristische kunstuiting staat tegenwoordig zelfs, net als trouwens de rest van het Fallas-feest, op de UNESCO-lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid net als Yoga, Reggae-muziek, de Tango en de Flamenco. Je zou nu denken dat de met veel zorg gemaakte beelden, ondanks de grote hoeveelheid, met veel eerbied geconserveerd worden maar niets is minder waar. Het hoogtepunt van het feest is namelijk  ‘La Crema’ en zoals de naam al doet vermoeden worden op 19 maart, dus zoals gezegd op de dag van Sint Jozef, aan het eind van de avond de beelden allemaal verbrand. 


Dat verbranden is een essentieel onderdeel van de Fallas en daarbij hoort ook het vele (knal)vuurwerk dat deze week de lucht in gaat. Symbolisch verbrandt men ritueel op deze manier alle negatieve zaken van het afgelopen jaar en de bedoeling is dat men op deze wijze het voorjaar ‘schoon’ kan beginnen.

Een ander boeiend onderdeel van de Fallas-feesweek is dat de leden van de talrijke fallas-verenigingen (en dat zijn er meer 100.000) in klederdracht door de straten van Valencia lopen. De vrouwen zijn soms uren bezig geweest met hun opmerkelijke kapsels en met het voorbereiden van hun traditionele garderobe. Gekleed in deze klederdracht brengen de meisjes en vrouwen aanstaande maandag anjers in de kleuren wit, roze en rood naar het Plaza de la Reina nabij de kathedraal van Valencia waar de bloemen worden aangeboden aan de Virgen de los Desamparados, die hier opgesteld staat als een enorm houten beeld van zo’n 20 meter hoog. Onder de naam L’Ofrena de flors zullen er deze zogenaamde bloemenoffers in het gigantische beeld worden gestoken en krijgt de Heilige Maagd een schitterende bloemenjurk.


Er zijn dus talrijke dingen te beleven deze week in Valencia echter op dit moment geniet ik, en trouwens ook de deelnemers van de KUNSTSTAD-reis, met volle teugen van alle prachtige Fallas-sculpturen. Het is echt een hele bijzondere belevenis om even een onderdeel te zijn van zo’n beroemd traditioneel volksfeest en het is zeker aan te raden om hier eenmaal van je leven bij aanwezig te zijn. 

 

Marcel Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl