Maart roert zijn staart!

Inmiddels is de maand maart al weer begonnen, die ooit in de Romeinse tijd de eerste maand van het jaar was. De Romeinen hadden deze maand vernoemd naar de god van oorlog Mars, waar trouwens ook mijn voornaam van afgeleid is. In het Latijn noemde men deze maand Martiusen men dacht dat dit een goede maand was om de oorlog mee te beginnen. Wellicht omdat het dan niet meer te koud en ook nog niet te warm was en dus ‘ideaal’ om een potje te vechten. 

In de loop van de geschiedenis werd maart uiteindelijk de derde maand van de jaarkalender en kreeg daarom de titel ‘lentemaand’. Echter er ontstonden in de loop der tijd ook allerlei bijnamen zoals ‘buienmaand’ of ‘windmaand’ en lijkt erop als ik nu naar buiten kijk dat maart op dit moment zijn bijnamen eer aan doet want het regent en het waait wat.  

Mijn moeder sprak altijd in zo’n geval de opbeurende woorden: ‘Maartse buien, die beduien, dat de lente aan komt kruien’. En hoewel het nog 18 dagen duurt zit door het mooie weer van afgelopen dinsdag en woensdag de lente al helemaal in mijn hoofd. 


Ik wil niet direct zeggen dat ik lijk op het personage dat de Milanese schilder Giuseppe Arcimboldo (1527-1593) afbeeldde en dat zich bevindt in het Louvre in Parijs. Hij schilderde de personificatie van de ‘Lente’ als een figuur die bestaat uit een gezicht van roze bloemen, een hoofddeksel van een veelkleurig boeket en kleding van fris ontsproten bladeren. Wat enorm vindingrijk van deze Italiaanse Renaissance kunstenaar om zo het voorjaar uit te beelden. 

Arcimboldo werd overigens bekend door zijn portretten die waren samengesteld uit allerlei andere voorwerpen. Hij begon met de compositieportretten van de vier jaargetijden, waar de genoemde ‘Lente’ er één van is. Ook de ‘Winter’, ‘Zomer’ en ‘Herfst’ bevinden zich in het Louvre en het is echt heel bijzonder om deze maniëristische schilderijen eens van dicht bij te bekijken. Dat is trouwens mogelijk tijdens de reis die wij in april naar Parijs organiseren want dan bezoeken we uiteraard ook Het Louvre Museum

Niet alleen beeldde Arcimboldo de seizoenen uit, ook de vier elementen Water, Vuur, Lucht en Aarde schilderde hij als gezichten, met allerlei symbolen die aan deze elementen doen denken. Deze reeks bevindt zich in de collectie van het Kunsthistorisch Museum in Wenen. Waarschijnlijk zijn die ook in deze stad vervaardigd want in de jaren '60 van de 16de eeuw werd Arcimboldo ontboden aan het hof van de Habsburgse Keizer Ferdinand I, de jongere broer van de wereldberoemde Karel V. 


Arcimboldo maakte voor de Habsburgse Keizer Ferdinand I, die woonachtig was deels in Wenen en deels in Praag, niet alleen de beschreven excentrieke schilderijen, ook was hij voor hem werkzaam als architect en ontwerper van kostuums en decors. 

Keizer Ferdinand I werd na zijn dood in 1564 als keizer van het Heilige Roomse Rijk opgevolgd door zijn zoon Maximilliaan II  en ook hij was erg gecharmeerd van het werk van Arcimboldo en gaf hem verschillende opdrachten. 

Als Keizer Maximilliaan II na twaalf jarige regeerperiode op 49-jarige leeftijd in 1572 sterft volgt zijn broer Rudolf II hem op. Arcimboldo was toen nog steeds werkzaam aan het Habsburgse hof en schilderde als eerbetoon een portret van deze nieuwe machthebber. Keizer Rudolf II werd vereeuwigd op dezelfde kunstzinnige manier die we van Arcimboldo gewend zijn en dat leverde een uitzonderlijk keizersportret op dat bestaat uit bloemen, groenten en fruit. Dit opmerkelijke schilderij bevond zich in eerste instantie in de befaamde Wunderkammer van Keizer Rudolf II in Praag, maar werd tijdens de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) met allerlei andere kunstvoorwerpen en schilderijen tijdens de plundering van Praag door de Zweedse troepen mee naar Stockholm genomen, waar we het tegenwoordig in het kasteel Skoklosters kunnen bewonderen.

 

Marcel Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl