Karel de Grote en zijn schitterende kapel

Afgelopen maandag, 28 januari was het al weer 1205 jaar geleden dat Karel de Grote in de stad Aken overleed. Dat is behoorlijk lang geleden, echter toch spreekt Keizer Karel nog immer tot de verbeelding. Misschien komt dat omdat hij ook wel eens wel eens de Vader van Europa wordt genoemd. In twee opzichten trouwens, allereerst opdat hij de leider was van het eerste echte verenigd Europa en je zou kunnen zeggen dat hij in de 9de eeuw een soort grondlegger van de Europese Gemeenschap was. Daarnaast wordt beweerd dat vele mensen in Europa van Karel de Grote afstammen, dus dat hij min of meer de (voor)vader van velen van ons is. Bijna alle huidige vorsten in Europa claimen een nakomeling van Karel de Grote te zijn. Ik vind het trouwens altijd moeilijk om precies te zeggen wat voor nationaliteit je hem tegenwoordig zou toeschrijven. Frans? Duits? Nederlands? Belgisch? De Fransen, die hem Charlemagne noemen, eren hem onder andere met een ruiterstandbeeld op het plein voor de Notre-Dame in Parijs. De Nederlandstaligen kennen hem als Nederlandse avonturenkoning in de beroemde middeleeuwse romen ‘Karel ende Elegast’, die we waarschijnlijk allemaal op school gelezen hebben. 


Ook de Duitsers zien Keizer Karel als echt een belangrijke figuur in hun vaderlandse geschiedenis. Met name de Paltskapel in Aken wordt bij onze Oosterburen gezien als een belangrijk overblijfsel van de belangrijke middeleeuwse leider. Tijdens onze nieuwjaarsrecepties van afgelopen weekenden vertelde ik met veel enthousiasme over dit bijzondere historische bouwwerk, dat tegenwoordig bekend staat als de Dom van Aken.

De voormalige Akener paltskapel, waar hij uiteindelijk ook is begraven, is één van de hoogtepunten uit de internationale bouwkunstgeschiedenis. Het is een voorbeeld van de zogenaamde ‘Karolingische Renaissance’, waar mee bedoeld wordt dat het een wedergeboorte van de klassieke bouwkunst is ten tijde van de middeleeuwen. Deze term moet men trouwens niet verwarren met de Italiaanse Renaissance die plaats vond in de 15de en 16de eeuw, echter de ‘Karolingische Renaissance’  is een korte opleving van de interesse in de Klassieke Oudheid tijdens de donkere middeleeuwen, ten tijde van Karel de Grote. 

Karel de Grote liet zich bij de bouw van zijn Paltskapel inspireren door verschillende oude Romeinse bouwwerken die gebouwd waren volgens het centraalbouw-principe. 


Het belangrijkste en tevens oudste bouwwerk dat volgens deze methode gebouw is, is het Pantheon in Rome. Het Pantheon staat er trouwens nog steeds en is een van de best bewaard gebleven Romeinse gebouwen ter wereld. Natuurlijk zullen we tijdens onze Romereis in maart ook dit hoogtepunt uit de bouwkunstgeschiedenis gaan bewonderen. 

Ook een beroemde vroeg-christelijke kerk, genaamd de San Vitale in Ravenna, moet de bouwers van de Paltskapel ook geïnspireerd hebben. De ronde kerk is eveneens gebouwd volgens de methode van de centraalbouw en dit zie je weer terugkomen bij het centrale achthoekige gedeelte van de Paltskapel, dat tegenwoordig het schip van de Akener Domkerk vormt. 

Nog even terugkomend op het uiterlijk van Keizer Karel de Grote , we weten dus niet goed hoe hij er uit heeft gezien. In de schatkamer van de Dom van Aken bevinden zich wel wat sculpturen en afbeeldingen van hem maar die komen uit latere tijd en zijn dus niet gemaakt naar het leven. Echter mocht je van mening zijn dat je een nazaat van Karel de Grote bent, dan hoef je wellicht alleen in de spiegel te kijken om een beeld van hem te krijgen.

En mocht je dan, als familielid van deze keizer (of gewoon als geïnteresseerde) zijn Paltskapel willen bekijken dan kun je eind deze maand met ons mee naar Aken, waar we trouwens nog meer interessante zaken gaan bekijken (klik hier voor deze bijzondere reis).

 

Marcel Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl