‘Saul, Saul, wat vervolgt gij mij’

Vreemd genoeg heb ik iets met data die voorbij komen en eergisteren op 25 januari moest ik denken aan de apostel Paulus die op deze specifieke datum ongeveer zo’n 2000 jaar geleden tot het Christendom bekeert zou zijn. Een paar weken geleden werd ik ook al herinnerd aan deze beroemde Bijbelse persoon want toen ik door het Museum van Málaga wandelde zag ik daar een groot monumentaal schilderij vervaardigd door de Spaanse schilder Enrique Simonet (1866-1927). Dit werk uit 1887 toont ons op dramatische wijze de marteldood van Paulus. Je wordt meteen gegrepen door het enorme schilderij waarvan trouwens een tweede versie in de nabij gelegen Kathedraal van Málaga hangt. Paulus is, nadat hij vele reizen voor zijn nieuwe geloof had gemaakt, uiteindelijk met een zwaard onthoofd in het Colloseum van Rome. Enrique Simonet laat het hoofd over de arena-vloer rollen terwijl het lijkt of op dat moment het hoofd van Paulus een ‘goddelijk licht’ uitstraalt. Simonet, die oorspronkelijk uit Valencia kwam, kreeg zijn schildersopleiding voor een deel in Málaga dat eind negentiende eeuw een belangrijk centrum binnen de Spaanse schilderkunst was. Echter om inspiratie op te doen voor het genoemde schilderij getiteld ‘De onthoofding van Paulus’ ging Simonet bijna vanzelfsprekend naar Rome. Dit was immers de plek waar Paulus actief was en uiteindelijk zijn marteldood stierf.


Paulus,die voor zijn bekering Saul of Saulus heette, had vermoedelijk een joodse moeder en een Romeinse vader, daarom had hij waarschijnlijk ook het Romeinse staatsburgerschap. Hij was officier in het Romeinse leger en dat alles maakte dan ook van hem een bijzonder figuur die toetrad tot het ‘nieuwe geloof’. 

Zijn bekering was een gebeurtenis op zich. Paulus, die zeer fanatiek Christenen vervolgde, was ter paard op weg naar Damascus. Toen kwam er een fel licht uit de hemel en, waarschijnlijk door de steigeren van zijn paard, viel Paulus op de grond. Hij hoorde vervolgens een stem zeggen: ‘Saul, Saul! Wat vervolt gij mij?’ Toen Paulus vroeg van wie de stem was werd er gezegd: van Jezus Christus. Jezus vertelde hem de stad Damaskus binnen te gaan en daar zou Paulus zich bekeren. Een verbazingwekkend detail was het tijdelijk blind zijn op het moment ‘toen hij het licht zag’. De beroemde schilder Caravaggio heeft tweemaal ‘De bekering van Paulus’ geschilderd. Bij de versie die Caravaggio maakte voor de Santa Maria del Popolo-kerk in Rome, ligt Paulus wel heel hulpeloos op zijn rug naast zijn paard. In de Pauluskapel in het Vaticaan heeft de vermaarde renaissance schilder Michelangelo zijn versie van ‘De bekering van Paulus’ geschilderd. Hier zien we dat de verblindende straal rechtstreeks uit de hemel door de hand van Jezus naar beneden wordt gestraald.  


De apostel Paulus (die titel is op zich al bijzonder omdat hij nooit tot de 12 apostelen rond Jezus behoort heeft) komt op een gegeven moment in Rome terecht. Prachtig beeldt Rembrandt trouwens de eerbiedwaardig oude Apostel rond die periode af.

In Rome zal Paulus rond het jaar 67 aan de marteldood door middel van onthoofding met een zwaard sterven. Dat zwaard wordt trouwens zijn symbool waarmee Paulus daarna altijd wordt afgebeeld. Zijn overblijfselen worden bewaard in de kerk ‘St. Paulus buiten de Muren’. Deze kerk in Rome is een apart verhaal waardig en daar zal ik wellicht een andere keer meer over schrijven. Mocht u trouwens door mijn verhaal geïnspireerd zijn geraakt om ook eens in de voetsporen van Paulus en/of de genoemde kunstenaars zoals Caravaggio of Michelangelo te treden dan bestaat de mogelijkheid om met ons dit jaar naar Rome te reizen.

 

Marcel Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl