De duvel is oud en zijn oude moer nog ouwer

Nieuwjaarsrecepties, waarvan wij er met KUNSTSTAD deze dagen verschillende organiseren, doen me altijd laten nadenken over het verstrijken van de tijd. Verschillende van mijn trouwe lezers weten waarschijnlijk dat ik erg geïnteresseerd ben in het fenomeen ‘Tijd’ en het daarbij behorende verschijnsel van het ouder worden. Met extra interesse lees ik altijd artikelen in de krant die gaan over mensen die bepaalde opmerkelijke dingen doen op hoge leeftijd. Zo viel mijn oog direct op het actuele verhaal van Prins Philip die afgelopen donderdag door zijn onvoorzichtige rijgedrag betrokken was bij een auto-ongeluk. De 97-jarige partner van koningin Elisabeth (92 jaar) zat zelf achter het stuur toen hij een andere auto, die voorrang had, over het hoofd zag. Zijn omissie leidde tot een botsing waarbij zijn Range Rover op zijn zijkant belanden. De hoogbejaarde prins kwam met de schrik vrij en was vanzelfsprekend wel behoorlijk geschrokken, echter dit weekend werd hij al weer gesignaleerd in een gloednieuwe bolide waarmee hij gewoon weer (zonder gordels!) zelfstandig in de omgeving van zijn Engelse landgoed aan het rijden was. Dus autorijden kent schijnbaar geen leeftijdgrens, dat kun je gewoon nog doen al ben je bijna 100 jaar. Of misschien nog wel daarboven. 


Je vraagt je misschien af vanaf welk moment bepaalde dingen dan niet meer kunnen en dan kan je het beste wat onderzoek doen naar mensen met extreem hoge leeftijden. In Nederland is enige jaren geleden een vrouw overleden die meer dan 115 jaar oud is geworden en haar naam was Hendrikje van Andel-Schipper. Vol verwondering keek ik een tijdje geleden naar interviews met deze dame en hier kwam onder meer naar voren dat, alhoewel tijdens haar leven haar zintuigen achteruit waren gegaan, ze wel enorm scherp van geest was. In de krant las ik een wetenschappelijk artikel dat nu na haar dood onderzoek is gedaan naar haar hersenen en die bleken de kwaliteit te hebben van een zestigjarige. Van aderverkalking had zij amper last en de bloedvaten in haar brein waren onbeschadigd (Het Parool, 24 mei 2008). 

Het leek er lange tijd op dat er zelfs nog een andere dame was die nog 7 jaar ouder was geworden dan de Nederlandse Hendrikje van Andel-Schipper en dat was de Française Jeanne-Louise Calment die uiteindelijk de leeftijd van 122 jaar oud zou hebben bereikt. Zij zou zijn geboren in 1875 in het Zuid-Franse Arles. Zij had naar eigen zeggen in haar woonplaats zelfs ooit Vincent van Gogh ontmoet en het was verbazingwekkend om een ooggetuigeverslag over de beroemde kunstenaar te krijgen meer dan 100 jaar na zijn dood. 


Echter twee weken geleden is men tijdens een onderzoek van het Wiskundig Centrum in Moskou (MCCME) tot de ontdekking gekomen dat Jeanne-Louise Calment waarschijnlijk helemaal niet de oudste vrouw ter wereld is. 

De Russische onderzoekers waren bezig met een wiskundig model om meer te weten te komen over langlevenden, en stuitte bij dat onderzoek op het leven van de Française en kwamen door allerlei ‘losse eindjes’ tot de conclusie dat dochter Yvonne Calment in 1934 na de dood van Jeanne in de spreekwoordelijke huid van haar moeder is gekropen om zodoende de enorme belasting die over de erfenis betaald moest worden te ontlopen. De dame die op dus op 117 jarige leeftijd op 4 augustus 1997 in Arles overleed was dus eigenlijk pas 99 jaar en dus helaas niet de oudste vrouw ter wereld. 

Ook kunstenaars kunnen trouwens hoge leeftijden bereiken. Wellicht spant de Venetiaanse renaissance meester Titiaan wel de kroon. Hij is ergens aan het eind van de zeventiger jaren in de vijftiende eeuw geboren en hij is overleden op 27 augustus 1576. Men vermoedt dat hij bijna 100 jaar oud is geworden. Het rijtje met kunstenaars die behoorlijk oud zijn geworden, kan onder meer aangevuld worden met Picasso, Monet, Frans Hals, Willem de Kooning en Marc Chagall. 


Misschien is kunst maken ook een deel van de oplossing om een hoge leeftijd te bereiken. Ik blijf onderzoek doen naar dit interessante mysterie. 

 

Marcel Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl