Bazel, stad vol kunst en cultuur aan de Rijn

Nadat ik verleden weekend met veel plezier in de Duitse stad Bonn was, dat trouwens een echte kunststad is, ben ik nu al enige dagen in Bazel* en geniet hier van alle kunst en cultuur die Zwitserland op deze plek rijk is. Wat een schitterende collectie heeft het Kunstmuseum Basel! Verscheidene malen was ik in mijn leven al in dit indrukwekkende museum maar telkens ben ik weer onder de indruk van de imposante verzameling schilderijen. Afgelopen woensdag bewonderde ik wederom deze enorme kunstcollectie en werd onder meer gefascineerd door twee portretten van Desiderius Eramus die geschilderd zijn door de beroemde 16de eeuwse schilder Hans Holbein. Onze gevierde schrijver en humanist uit Rotterdam bezocht tijdens zijn leven verscheidene malen Bazel en ging hier op een gegeven moment zelfs wonen. In Bazel kreeg Erasmus de mogelijkheid om enkele van zijn boeken te drukken waaronder het overbekende ‘Lof der zotheid’ dat in 1511 werd gepubliceerd. Terwijl ik bij de genoemde schilderijen stond te mijmeren kwam ik direct op het idee om na mijn bezoek aan het Kunstmuseum Basel naar de Munsterkerk te gaan om daar zijn graf te bezoeken. Erasmus overleed in 1536 in Bazel en kreeg als eerbetoon een monumentaal graf met een opvallende grafsteen in de voornaamste kerk in deze Zwitserse stad. Eenmaal aangekomen in de indrukwekkende kerk moest ik toch even zoeken waar zijn laatste rustplaats zich bevond en achter een zuil in de zijbeuk hing een grote gedenksteen ter ere van deze belangrijke Nederlander. 

Eigenlijk is dus alleen al vanwege het Kunstmuseum Basel als ook het door de prachtige Munsterkerk een bezoek aan Bazel meer dan de moeite waard. Maar er is nog veel meer in en rondom Bazel te zien en dat zorgde ervoor dat ik deze week nog een aantal bezienswaardigheden om mijn programma had staan. 


Een andere belangrijke persoon die met Bazel is verbonden is namelijk de kunstenaar Jean Tinguely (1925-1991). Hij groeide op in Bazel en is eigenlijk altijd met deze stad verbonden gebleven. Niet verwonderlijk dat Bazel deze 20ste eeuwse meester eert met een eigen museum. Het museumgebouw is schitterend gelegen aan de Rijn en biedt een mooi overzicht van zijn ‘bewegende kunstwerken’. Bijna iedereen kent wel één of meer werken van Tinguely en misschien zijn de fonteinen die hij samen met zijn vrouw Niki de Saint Phalle voor de vijver naast het Centre Pompidou in Parijs maakte wel het bekendst. Een rondwandeling door het Tinguelymuseum in Bazel is echt een belevenis op zich waarbij geen enkel kunstwerk van hem echt stil staat.

En ik kon er deze dagen geen genoeg van krijgen want als je in Bazel ben dan dien je eigenlijk ook het Museum van de Fondation Beyeler te bezoeken en dat deed ik dus ook. De kunstcollectie die getoond wordt in dit museum, dat trouwens praktisch op de grens van Zwitserland en Duitsland ligt, is gedurende vijftig jaar tot stand gebracht door het echtpaar Ernst Beyeler (1921-2010) en Hildy Kunz (1922-2008) en bevat werken van Monet, Cézanne, Van Gogh, Picasso en nog veel meer bekende namen. Het gebouw is schitterend in een landelijke omgeving gelegen en is ontworpen door de bekende architect Renzo Piano. 


Ik kwam bijna tijd te kort want ik wilde ten slotte ook nog het Vitra Design Museum bezoeken, dat net over de Zwitserse grens ligt in het Duitse Weil am Rhein enkele kilometers van Bazel. Zoals de naam al aangeeft is dit museum gewijd aan architectuur en ontwerpen, waar in eerste instantie de stoelen en andere meubelen van de fabriek Vitra centraal staan, maar waar ook design van andere belangrijke ontwerpers te zien is zoals stoelen van Charles Rennie Mackintosh, Otto Wagner, Alvar Aalto, Gerrit Rietveld en andere gerenommeerde namen. In eerste instantie stond op het Vitra-fabrieksterrein naast de productiehallen (die trouwens niet voor publiek toegankelijk zijn) het Vitra Design Museum dat ontworpen is door de Canadees-Amerikaanse architect Frank O. Gehry die onder meer bekend is van het Guggenheim Museum in Bilbao en waar ik wel eens eerder over geschreven heb dit jaar (klik hier voor mijn verhaal hierover). Echter in de afgelopen jaren zijn er veel meer gebouwen op het complex verrezen die allemaal door toonaangevende architecten zijn ontworpen. Zo staat op het terrein het Vitrahuis dat de ‘flagshipstore’ (de belangrijkste winkel) van Vitra is en dat is ontworpen door de Zwitserse Herzog & de Meuron Architekten, die talrijke internationale projecten zoals de Tade Modern in Londen en de Opera van Hamburg op hun naam hebben staan.


Het nieuwe fabrieksgebouw van de bekende Portugese architect Álvaro Siza is ook opvallend net als het tankstation van Jean Prouvé. De Vitra Campus, zoals het terrein ook wel genoemd wordt, is niet alleen een binnen- maar ook een echt buitenmuseum dat je absoluut tijdens een reis naar Bazel niet mag overslaan. 

Mocht je trouwens geënthousiasmeerd zijn door mijn belevenissen van deze week dan wil ik je graag wijzen op de reis die wij dit voorjaar naar Bazel en omgeving organiseren (klik hier voor meer informatie).

 

Marcel  Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl

 

* De Zwitserse stad wordt in het Duits Basel met een letter ‘s’ genoemd en in het Nederlands wordt deze plaats officieel als Bazel met een ‘z' geschreven.

Klik op de afbeeldingen om ze te vergroten.