Een beroemde Griekse kunstenaar in Toledo

De stad Toledo was mijn eerste reisbestemming van deze week. Terwijl het reisgezelschap van de KUNSTSTAD-reis naar Bilbao onder deskundige begeleiding van Judith naar de Rioja-wijnstreek ging, vloog ik al naar Madrid om daar met een gereedstaande taxivan naar het zuidelijker gelegen pittoreske Toledo te rijden. Na een autorit van ongeveer vijf kwartier arriveerde ik in mijn aangename viersterrenhotel genaamd ‘El Pintor El Greco’. De naam van dit centraal gelegen hotel is een verwijzing naar de beroemde 16de eeuwse schilder Domenikos Theotokopoulos, die in Spanje beter bekend is als El Greco, en die meer dan 37 jaar in Toledo werkzaam is geweest. El Greco kwam oorspronkelijk uit Griekenland, namelijk van het eiland Kreta en vandaar ook dat de Spanjaarden hem de bijnaam ‘De Griek’ gaven. El Greco kwam via een omzwerving via Rome en Venetië, waar hij onder andere les kreeg van Titiaan, op een geven moment in Spanje terecht alwaar hij populair werd bij allerlei hoogwaardigheidsbekleders.

De schilderijen van El Greco zijn heel herkenbaar want ze onderscheiden zich van collega-kunstenaars uit die tijd door de langgerekte vormen en de expressieve kleuren. Zijn manier van werken is mede de reden geweest om de periode van de laat-renaissance de naam maniërisme te geven. 


Direct naast mijn genoemde hotel in Toledo bevindt zich het El Greco Museum en alhoewel het niet zijn echte woonhuis is geweest, roept de ambiance wel de sfeer op hoe El Greco gewerkt en gewoond heeft. In het museum bevindt zich een bescheiden collectie werken van de grote meester waarvan de schilderijen van de apostelen wel het meest interessant zijn. Voor veel meer werken van El Greco dien je naar het Prado in Madrid te gaan en dat stond ook nog op mijn to-do-lijstje voor deze week. 

Niet alleen in het Prado Museum vind je werken van El Greco ook in andere grote musea in de wereld zijn werken van hem te bewonderen. Zo moet ik denken aan een prachtig kunstwerk van de hand van El Greco dat zich in het Metropolitan Museum of Art in New York bevindt en waar ik met veel  genoegen ooit naar heb zitten kijken. Het werk wat ik hier zag was ‘Vista de Toledo’ (Gezicht op Toledo). Geschilderd vanuit een laag standpunt leidt El Greco het oog van de kijker vanuit de burcht langs een kronkelende weg via de Alcantara-brug over de rivier ‘De Taag’ naar de stad, met het fort Alcázar en de kathedraal. De locaties hiervan zijn overigens niet erg natuurgetrouw weergegeven. Diverse overige gebouwen lijken door El Greco zelfs te zijn 'verzonnen'. Echter deze week was ik in staat om eens de voorstellingen op het betreffende schilderij ‘binnen te wandelen’.


De rivier ‘De Taag’ stroomt inderdaad bijna sprookjesachtig in een mooi dal langs het oude centrum van Toledo. Ook de kathedraal van Toledo is zeer bijzonder en de Alcázar, oftewel het fort, is in de eeuwen na de dood van El Greco nog enkele malen ver- en herbouwd, maar staat nog wel steeds op zijn oorspronkelijk plek. Wat een feest is het om door Toledo heen te wandelen en daarom heb ik een bezoek aan deze stad op het programma van de Madridreis van dit najaar gezet. 

Zoals reeds gezegd zou ik na mijn uitgebreide bezoek aan Toledo verder reizen naar Madrid. Ik koos ervoor om hiervoor niet weer de taxi te nemen, maar daarentegen met de trein te gaan. De supersnelle trein die door Spanje rijdt heeft ook een aftakking naar Toledo gekregen en daarom is het mogelijk om vanaf Toledo in nog geen half uur midden in het centrum van de Spaanse hoofdstad te staan. Dit is tweemaal zo snel als met de auto en ook zeer comfortabel.

In Madrid trad voor mij direct het feest der herkenning op en met veel genoegen bezocht ik de belangrijke musea aldaar. Natuurlijk ging ik zoals aangekondigd naar het Prado Museum om aldaar de werken van El Greco te zien. 


Maar uiteraard sloeg ik de andere belangrijke topstukken niet over waaronder ‘De Kruisafname’ van Rogier van der Weyden, ‘De Tuin der Lusten’ van Jeroen Bosch en de talrijke werken van Velázquez en Goya. 

Ik kwam er wederom achter dat het Prado echt een topmuseum is! Je moet hier gewoonweg minimaal één keer in je leven geweest zijn. Dat geldt eigenlijk ook voor nog twee andere musea in Madrid namelijk het Reina Sofia Museum met als hoogtepunt de ‘Guernica’ van Picasso. En ook het Thyssen-Bornemisza Museum is een echte must voor de ware kunstliefhebber. Op dit laatst genoemde museum en ook op andere belangrijke bezienswaardigheden uit Madrid kom ik graag een volgende keer eens uitgebreider terug.

 

Marcel  Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl

Klik op de afbeeldingen om ze te vergroten.