Den Vaderland getrouwe!

Inmiddels ben ik al bijna een volle week in het prachtige Napels. Net als in Nederland is het hier in het zuiden van Italië volop lente en ik geniet dagelijks van onder meer de schitterende vergezichten die je hier in de stad hebt. Wederom heb ik, gelijk aan verleden jaar toen ik hier rond dezelfde tijd was, vanuit mijn hotel een adembenemend uitzicht op de vulkaan Vesuvius en alleen dat feit al maakt het verblijf in Napels heel bijzonder.

Terwijl ik door deze bekende dynamische stad wandelde werd ik voortdurend herinnerd aan de geschiedenis van dit intrigerende gebied. Verschillende vorstenhuizen uit den vreemden hebben de heerschappij in de lange geschiedenis over deze mooie stad gehad. Op het Palazzo Reale, dat midden in het centrum nabij de zee ligt staan reusachtige standbeelden van prominente koningen die hier ooit heer en meester waren. Mijn oog viel direct op Koning Karel V (1500-1558) want de 19de eeuwse beeldhouwer heeft hem weliswaar niet naar het leven echter toch enorm levensecht willen weergeven. Dat betekent dat de kunstenaar de historische schilderijen van Karel V goed heeft bekeken en daardoor de opvallende uitstekende Habsburgse kin ook op het sculptuur goed tot uitdrukking laten komen.


Het was dus in de 16de eeuw dat koning Karel V en zijn nazaten een tijdlang over Napels en het immense gebied eromheen regeerden en daar word je in het Napolitaanse Museum Capodimonte op de eerste museumzaal nog eens uitgebreid aan herinnerd. Een groot aantal schilderijen van de Renaissance Meester Titiaan zijn portretten van belangrijke figuren uit die tijd. Uiteraard hangt er in dit kader dus een geschilderd portret van Karel V van de hand van Titiaan. Ook een levensgroot schilderij van zijn zoon Fillips II in vol ornaat siert deze museumzaal en is werkelijk prachtig! Ik moet trouwens op deze manier niet alleen denken aan de geschiedenis van Napels maar tegelijkertijd schiet meteen de historie van ons eigen land mij te binnen. Het was namelijk deze Koning Fillips II die het aan de stok kreeg met de opstandige provincies in het noorden van zijn koninkrijk. De Nederlanden onder leiding van Willem van Oranje scheidden zich met het zogenaamde Plakkaat van Verlatinghe op 22 juli 1581 af van hun heerser Fillips II en zo begon voor ons de 80-jarige oorlog.

Uitbundig sta ik deze week voor de KUNSTSTAD-groep over deze historische gebeurtenis bij het adellijke portret van Fillips II in het Capodimonte Museum te vertellen. 

Met al deze informatie in mijn achterhoofd begrijp ik nu waarom op dit portret de Spaanse koning zo nors kijkt. Tegelijkertijd denk ik terug aan mijn talrijke bezoeken aan het Prado Museum in Madrid waar bijna vanzelfsprekend ook schilderijen van Koning Fillips II hangen. En nog specialer is het Escorial waar Fillips II een heel abdijcomplex en tegelijkertijd paleis ter ere van zijn vader Karel V liet bouwen waar we dit najaar tijdens een KUNSTSTAD-reis naar toe gaan (klik hier voor meer informatie). 


Terugkomend op het Capodimonte Museum in Napels; naast het schilderij van Koning Fillips II aldaar hangt een ander werk dat eveneens gemaakt is door Titiaan. Het is een portret van Paus Paulus III die in dezelfde tijd leefde als de habsburgse koningen Karel V en Fillips II. Paus Paulus III, die geboren was als Alexander Farnese en uit een roemrucht en rijke Italiaanse familie stamde, wist in die tijd als voornaamste katholieke kerkleider een aantal belangrijk beslissingen te nemen. Hij gaf ondermeer Michelangelo de opdracht om de wand achter het altaar van de Sixtijnse kapel in Rome te beschilderen, maar misschien nog wel opzienbarender was de benoeming van twee van zijn minderjarige kleinzonen (!) als kardinalen. 

Een schilderij van Paus Paulus III met zijn kleinzonen, eveneens geschilderd door Titiaan, bevindt zich in de collectie van het Capodimonte Museum en het spreekt boekdelen over de politieke situatie in die tijd. Zijn kleinzoon Allesandro Farnese was op dat moment pas 14 jaar en het andere kleinkind Ascanio Sforza was pas 16 jaar toen zij beiden het hoge ambt van kardinaal kregen. Dit soort nepotische beslissingen, zijn decadente levensstijl en ook de handel in aflaten zorgden ervoor dat Maarten Luther in 1517 zijn 95 stellingen aan de deur van het slot te Wittenberg spijkerde en de reformatie in Europa een feit was.


Misschien is het door de spanning van alle gebeurtenissen dat Paus Paulus III in 1549 op 81 jarige leeftijd overlijdt. Koning Fillips II stuurt vervolgens zijn halfzus, die tevens de vrouw van de kleinzoon van voormalige Paus Paulus III was, genaamd Margaretha van Oostenrijk als Landvoogdes naar de rebellerende Nederlanden. Als zij vervolgens de opstandelingen niet tot ander inzicht lijkt te krijgen komt haar zoon, de achterkleinzoon van de Paus Paulus III, genaamd Alexander Farnese, maar beter bekend als de Hertog van Parma, met harde hand de Nederlandse opstand neerslaan. Echter zoals we weten heeft dit niet het gewenste effect en de rest is geschiedenis. 

Toch wel heel bijzonder dat je door een bezoek aan Napels ook zo over onze vaderlandse geschiedenis aan het denken wordt gezet! Wat is reizen op allerlei manieren dan toch een verrijking van het leven.

 

Marcel  Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl



Wilt u meer blogs lezen van HospitalityScanner Judith de Groot? Klik hier rechts dan op het 'Stedenkenner' logo.