Alle komende dagen zijn een christelijke feestdag

Verleden week schreef ik al dat ik erg geniet van het uitzicht vanuit mijn raam van het nieuwe kantoor van KUNSTSTAD (klik hier voor dit verhaal). Het is een vermakelijk schouwspel om de talrijke verschillende vogels en andere bijzondere dieren druk in de tuin in de weer te zien. De laatste dagen vallen mij ook de hazen op die door de weilanden rondom onze ‘kantoorboerderij’ springen. In mijn fantasie hebben ze inmiddels mandjes op hun rug met bontgekleurde eieren erin want over enkele dagen is het Pasen.

Het ritueel dat dezer dagen door de (paas)hazen eieren worden ‘rondgestrooid’ en door de kinderen gezocht moeten worden behoort tot een heidensfeest dat onze verre voorouders, ver voor dat ze tot het christendom bekeerd werden, vierden rond deze tijd van het jaar. Dit heidense feest, waarvan de oorsprong onbekend is, vierden de Germanen ter ere van het opnieuw ontwaken van het leven. We eren de natuur, die na de winter, zijn vruchtbaarheid weer terug krijgt. Op deze manier is het mysterie rond het (paas)ei verklaard, want hier komt dus het nieuwe leven uit.

Toen het Germaanse lentefeest christelijk gemaakt werd, maakte men met een beetje ‘kunst en vliegwerk’ een link tussen het ei, dat dus voor nieuw leven stond, en het feest van de opnieuw tot leven gekomen Jezus Christus. En nu wordt dus rond deze periode de verrijzenis van Christus herdacht.


Jaarlijks zie je wel weer op televisie rond deze tijd een reporter de straat op gaan om aan willekeurige voorbijgangers te vragen wat de betekenis van Pasen is. Het valt dan op dat ze hiervoor meestal niet-religieuze mensen interviewen, want veel ondervraagden weten hier geen antwoord op. Om kort te zijn, met Pasen stond Jezus Christus, die de vrijdag daarvoor aan het kruis was gestorven, weer op uit de dood. Zijn graf was leeg en hij bleek volgens de Bijbelse legende weer tot leven te zijn gekomen.
Dit verhaal klinkt eigenlijk te opmerkelijk om waar te zijn en dan moet het trouwens voor kunstenaars een behoorlijke opgave zijn geweest om deze mysterieuze opstanding van Jezus  uit de dood uit te beelden. In de bijbel staat niets over het letterlijke moment van de verrijzenis dus Rembrandt gebruikte zijn fantasie en laat in een donkere omgeving een lichtgevende engel de deksel van de sarcofaag open doen. Jezus ligt rechts op het doek een beetje af te wachten.
Veel dynamischer is de verrijzenis op het zijluik van het Isenheimer altar in Colmar. Hier is het bijna een sciencefiction-achtige situatie waarbij Jezus boven zijn grafkist zweeft, de lijkwade wappert achter hem mee omhoog en de wachters verliezen door deze wonderbaarlijke situatie het bewustzijn. Jezus geeft heel veel licht dat uiteindelijk een soort enorme lichtbol om hem heen wordt en dit verstrekt nog meer deze miraculeuze situatie. Deze scène zou trouwens niet misstaan in een moderne Hollywood-film en zou wellicht een Oscar voor de beste Paas-animatie kunnen winnen.


Voordat aanstaande zondag op 1ste paasdag de Verrijzenis wordt gevierd gaan er een paar speciale dagen aan vooraf die in de Christelijke wereld ook hun religieuze betekenis hebben. Zo was het gisteren Schortelwoensdag en dat betekent dat het luiden van de kerkklokken tot zaterdag wordt opgeschort. Op de ‘Heilige Woensdag’, zoals deze dag ook wel genoemd wordt, zou de apostel Judas Iskariot aan de Sanhedrin (Joodse gerechtshof voor de eerste maal) Jezus verraden hebben, niet verwonderlijk dat deze dag ook wel Verraadsdag wordt genoemd.

Vandaag, op de zogenaamde Witte Donderdag, vond volgens de Christelijke overlevering waarschijnlijk het beroemde Laatste Avondmaal plaats en dit moment is regelmatig in de kunsthistorie uitgebeeld. Waarschijnlijk is het beroemdste Laatste Avondmaal die van Leonardo da Vinci in de refter van de Santa Maria delle Graziekerk in Milaan. Wat was het fantastisch om een aantal jaren geleden eens met een KUNSTSTAD groep voor dit wereldberoemde fresco te staan. Wist u trouwens dat de uitdrukking Witte Donderdag verwijst naar de gewoonte om in de kerken op deze dag alle kruisbeelden met witte kleden te bedekken?


Morgen op Goede Vrijdag herdenken de christenen de kruisiging en dood van Jezus, die plaatsvond op de heuvel Golgotha in Jeruzalem. Ook dit is één van de belangrijkste onderwerpen die in de kunstgeschiedenis buitengewoon veel is afgebeeld en ongetwijfeld schieten je wel enkele voorbeelden van geschilderde kruizingingsscenes in je gedachten.

En zaterdag, de dag na Goede Vrijdag, die wordt in de Christelijke Wereld aangeduid met Stille Zaterdag. Op deze dag herdenkt men dat Christus dood in zijn graf ligt. Deze dag, die ook wel Paaszaterdag wordt genoemd, is de aanloop van het moment dat Jezus zal herrijzen uit zijn graf (Pasen). Een indrukwekkend schilderij van de dode Jezus in zijn graf is van de Renaissance schilder Andrea Mantegna dat in het Museum ‘Pinacoteca di Brera’ in Milaan hangt. Hij heeft Jezus afgebeeld in een goed lijkende perspectivische verkorting. Je ziet de wonden in voeten en handen van de spijkers waarmee hij aan het kruis hing. Links van hem zien we nog wat huilende vrouwen, waaronder zijn moeder. Je zou er stil van worden.

En dan is dit een mooie moment om alle trouwe lezers van mijn Travel Tales hele fijne paasdagen te wensen!

Marcel  Verhoeven, Stedenkenner 

verhoeven@kunststad.nl




Wilt u meer blogs lezen van HospitalityScanner Judith de Groot? Klik hier rechts dan op het 'Stedenkenner' logo.