Sint Marcus en de Venetiaanse leeuw

Al de hele week geniet ik met volle teugen van alle pracht en praal die de kunststad Venetië te bieden heeft. Op vele plekken in de lagunestad raakte ik wederom geïnspireerd en werd ik als vanouds aan het denken gezet. Zo liep ik dezer dagen al verscheidene keren over de beroemde Piazza San Marco met haaks hierop staand het zogenaamde Piazetta. Dit iets kleinere ‘pleintje’ verbindt het grote San Marcoplein met de Canal Grande. Eigenlijk direct viel mijn oog weer op de twee granieten zuilen die daar dominerend aan het water staan. Hoog op de ene zuil staat een sculptuur van een ridder die met een lans in een draak steekt en in eerste instantie denk je dat dit de beroemde drakendoder Sint Joris is, maar het is zijn collega Sint Theodorus die een zelfde soort handeling verricht. De heilige Theodorus staat hier omdat hij in eerste instantie de patroonheilige van Venetië was. Op de andere immense zuil staat een grote bronzen gevleugelde leeuw en die verwijst naar de andere beschermheilige van de beroemde eilandenstad namelijk de evangelist Sint Marcus.


Wie is San Marco en waarom heeft hij een leeuw als symbool?



Wie is de Evangelist Marcus eigenlijk? En waarom heeft hij een leeuw als symbool? Marcus leefde in de eerste eeuw na Christus en is één van de schrijvers van de evangelieboeken. Zijn evangelie is waarschijnlijk het oudste boek van het Nieuwe Testament. Markus reisde, na de kruisdood van Jezus, met apostel Paulus naar het Oosten en belandde in het grensgebied van het Romeinse Rijk. 

Na deze missiereis kwam hij uiteindelijk in Alexandrië terecht, waar hij jarenlang het Christendom verkondigde. In die tijd schreef hij ook het evangelieverhaal op en volgens de beschrijvingen van zijn collega-evangelist Johannes zou Marcus het evangelie ingefluisterd hebben gekregen door een leeuw. De andere evangelisten hebben volgens de laatst genoemde apostel ook een symbool; Matheus wordt meestal vergezeld door een engel, Lucas heeft een rund als symbolisch metgezel en Johannes is onafscheidelijk van ‘zijn’ adelaar. Geregeld worden op kerken, altaarstukken en evangelieboeken de figuren van de evangelisten niet als persoon afgebeeld, maar slechts als hun symbolen. Zo zag ik de vier symbolen verleden week op het timpaan boven de ingang van de kathedraal van Arles in een prachtige uitvoering.


Terugkomend op Sint Marcus, blijkt dat hij tijdens het bewind van Keizer Nero in Alexandrië op een gruwelijke wijze om het leven gebracht werd en hierdoor één van de Christelijke martelaren is geworden. Volgens de overlevering werd zijn dode lichaam in 828 na Christus door Venetiaanse zeelieden ontvreemd en vervolgens naar Venetië gebracht. De overblijfselen van Marcus werden onder een stapel varkensvlees verstopt waar de Arabische soldaten niet onder wilden kijken en zodoende kon Marcus ongemerkt naar Venetië gebracht worden. Hij werd vervolgens herbegraven in de San Marco-kathedraal aan het gelijknamige, beroemde plein in de Italiaanse lagunestad en werd hij de nieuwe beschermheilige van de stad.

De leeuw, het symbool van Marcus, werd vanaf dat moment ook het herkenningsteken van Venetië. Hij is terug te vinden in het stadswapen van Venetië, dat vervolgens weer op vele gebouwen van de stad is te zien. Ook bij het jaarlijkse filmfestival in de lagunestad krijgen de winnaars een prijs in de vorm van een gouden Venetiaanse leeuw.


De reeds genoemde bronzen leeuw op de zuil is misschien wel het meest markante voorbeeld van de Marcus-leeuw van Venetië. Je moet trouwens wel hoog naar boven turen om deze levensgrote gevleugelde leeuw te bewonderen, maar jaren geleden stond ik eens oog in oog met deze indrukwekkende sculptuur. Het immense bronzen beeld, dat meer dan 2800 kilo weegt, werd voor onderzoek en restauratie begin jaren ‘90 van zijn zuil afgehaald. De restauratie werd in Nederland uitgevoerd en na voltooiing werd het enkele maanden tentoongesteld in het Paleis op de Dam. Heel opmerkelijk was deze expositie omdat Amsterdam door zijn vele grachten en bruggen vergeleken wordt met Venetië en daarom paste deze toenmalige expositie uitstekend bij onze hoofdstad.

 

Marcel  Verhoeven, Stedenkenner

verhoeven@kunststad.nl



Wilt u meer blogs lezen van Stedenkenner Marcel Verhoeven? Klik hier rechts dan op het 'Stedenkenner' logo.