Wie kent de beschermheilige van de wijn?

Dezer dagen ben ik druk bezig met de voorbereiding van de Zomercursus die ik aanstaande vrijdag en zaterdag in Breukelen ga geven. Het onderwerp van deze tweedaagse cursus is de pracht en praal van de Middeleeuwen en er hoort ook telkens aan het eind van de middag een wijnproeverij bij.

Ik ben dus op het moment niet alleen bezig met het verzamelen van prachtige foto’s en afbeeldingen die ik laat zien tijdens mijn presentaties, maar ik heb ook, tijdens de zomerbuien door, bij verschillende wijnhandels in Amsterdam uitstekende wijnen gekocht die bij het genoemde thema passen.

Ondanks dat het weer een ‘natte zomer’ in Nederland lijkt te worden, las ik van de week in de krant dat er toch nog steeds wetenschappers zijn, die beweren dat de gemiddelde temperatuur in Nederland aanzienlijk gestegen is in de afgelopen jaren en dat het eigenlijk alleen maar warmer in ons land wordt. Afgezien van alle negatieve gevolgen van de opwarming van de aarde, zijn er wellicht ook positieve kanten. Zo keek ik net even naar mijn druivenstruikje op mijn balkon en die blijkt aardig te gedijen. 


Hij haalt het nog niet bij de wijnranken die ik regelmatig tijdens mijn reizen in zuid Europa zie, maar er blijkt door de hogere temperaturen toch steeds meer wijnbouw in Nederland mogelijk. En er blijken steeds meer flessen wijn van Nederlandse bodem te komen. 

In dit kader is het leuk om te weten dat eergisteren (7 augustus) de gedenkdag van Paus Sixtus II  was en hij is de patroonheiligen van de groei der druiven. Op zijn sterfdag, twee dagen geleden dus, worden de wijnranken gezegend. En Sixtus geldt dan ook als patroonheiligen voor het goed gedijen van de wijnranken. Deze paus leefde ergens in 3de eeuw na Christus en was waarschijnlijk van Griekse afkomst. Het was nog de tijd dat de Romeinse keizers het Christendom niet toestonden en Sixtus is dan ook aan de marteldood gestorven. Sixtus en zijn volgelingen moesten de kerkdiensten verscholen in de catacomben doen, die als geheime schuilkerken fungeerden. Sixtus werd vermoord terwijl hij de mis opdroeg in de catacomben van St. Callixtus in Rome. Deze catacomben laat ik trouwens ook zien tijdens mijn genoemde zomercursus want hier zijn voorbeelden van de Vroeg-Christelijke schilderkunst op de muren en plafonds te vinden.

Terugkomend op Paus Sixtus, de beschermheilige van de wijnranken, hij wordt vaak verward en ook wel geïdentificeerd met een andere beroemde heilige genaamd Laurentius, die in dezelfde tijd in Rome leefde. 


Over het leven van de heilige Laurentius weten we bijna niets en het is dus mogelijk dat Laurentius en paus Sixtus II één en dezelfde persoon waren. 

Sommige bronnen beweren juist dat Laurentius een diaken (hoge christelijke dienaar) van  deze paus Sixtus II was en toen Sixtus werd vermoord, zou Laurentius nog enkele dagen in gevangenschap hebben geleefd. Uiteindelijk is hij enkele dagen later, vermoedelijk op 10 augustus (morgen dus), de marteldood gestorven.

Deze heilige Laurentius, die trouwens de beschermheilige van de stad Rotterdam is, wordt in de kunstgeschiedenis regelmatig afgebeeld. Prachtig zijn de fresco’s van het leven van deze heilige in de kapel van paus Nicolaas in het Vaticaan in Rome, geschilderd door Fra Angelico. Een deel van het verhaal dat wordt uitgebeeld is het moment dat de keizer geld eist van Laurentius dat hij van zijn christelijke volgelingen heeft gekregen. Hij zegt tegen de keizer dat hij dit kapitaal zal gaan halen, maar komt terug met lege handen. Hij heeft een grote groep arme mensen bij zich en zegt wijzend op de stoet van mensen: "Zie daar de schatten van de kerk." Dit wekte zo veel woede bij de keizer en de rechters op dat men besluit om hem op een rooster boven een vuur te martelen. Het rooster van zijn marteling is het attribuut waar Laurentius altijd mee wordt afgebeeld. Dit rooster zien we bijvoorbeeld terug op een prachtige mozaïek in Ravenna, dat ook tijdens mijn Zomercursus aan bod komt.

Nou begon ik mijn verhaal met de zegening van de wijnranken, trek nou niet door het rooster van Laurentius de conclusie dat dit met de zegening van het zomerse barbecueën te maken heeft.


Marcel  Verhoeven, Stedenkenner

verhoeven@kunststad.nl


Wilt u meer blogs lezen van Stedenkenner Marcel Verhoeven? Klik hier rechts dan op het 'Stedenkenner' logo.