Het Rijk(s) voor je alleen

Dit weekend las ik in de krant dat één van de iconen van het Rijksmuseum, namelijk ‘Het Melkmeisje’ van Johannes Vermeer, weer terug is op haar plek in de eregalerij aldaar. Regelmatig, ga ik met mijn dochters naar het Rijks toe, als ik na een periode van reizen weer in Amsterdam ben. Mijn meiden hebben altijd een vast repertoire dat ze in onze nationale kunstgalerij willen afwerken: natuurlijk willen ze eerst naar ‘De Nachtwacht’ ofwel ‘Het meisje met de kip’ zoals Alizia het eerst altijd noemde (lees hier een eerder verhaal van mij hierover). Van dit formidabele schilderij van Rembrandt kunnen zij door hun geringe lengte en de enorme meute toeristen die er voor staat meestal slechts maar een kleine glimp opvagen. Daarna komen ‘Het Joodse Bruidje’, ‘De Staalmeesters’, het zelfportret van de ‘oude Rembrandt’ en ‘Titus als monnik’ aan bod. En vervolgens roepen zij om ‘Het Melkmeisje’ van Johannes Vermeer. 


Groot was de teleurstelling een aantal maanden geleden dan ook toen dit schilderij plotseling was verdwenen. Ik kwam er al snel achter dat het beroemde meesterwerk was uitgeleend aan het Louvre in Parijs voor een overzichtstentoonstelling van onze Delftse Meester. Ach, ik dacht toen ‘er is nog genoeg te zien in het Rijksmuseum’. Maar toch mistte ik haar direct wel al een beetje. De vreugde was dan ook groot toen ik afgelopen maandag dit pronkstuk uit de collectie van het Rijks weer samen met mijn dochters kon bewonderen.

Zoals altijd stonden er ook nu weer tal van buitenlandse toeristen met hun telefoons het werk te fotograferen en ik moest zelfs een beetje brutaal vragen of ze aan de kant gingen zodat Chloé en Alizia ook een blik op het werk konden werpen, wat uiteindelijk met wat moeite ook lukte. Samen praten we dan over het schilderij. Het gaat er wat mij betreft niet alleen om kort met hen het ‘plaatje’ te bekijken, maar ik probeer mijn meiden ook te tonen wat er daadwerkelijk op te zien is. 


In eerste instantie zie je een keukenmeid die melk inschenkt in een bakje en als ik dat vertel dan krijg ik meteen de vraag van Chloé en Alizia ‘waarom doet ze dat papa?’.

Er ligt al een broodje naast, dus de melk wordt niet gebruikt om brooddeeg te maken. Zal de meid de melk in de schaal schenken om te drinken, of om het brood in de dopen? Het is dag op het schilderij, vertel ik hen dan, want de zon schijnt aan de linkerkant door het raam naar binnen. En het zonlicht werpt een schaduw over allerlei voorwerpen die op het schilderij te zien zijn. 

Johannes Vermeer was echt een zeer kundig kunstenaar die met details rekening hield, want ook het spijkertje op de muur geeft zijn schaduw af. Ja, dat laatste is vakwerk en dan ben je een ware meester in de zeventiende eeuw. 

Terwijl ik dit allemaal aan mijn dochters vertel wordt hun blik al weer versperd door de vele buitenlandse bezoekers die opgewonden in allerlei talen rond het meesterstuk staan te schreeuwen.

Inmiddels heeft de intercom in het Nederlands en Engels omgeroepen dat het museum over een kwartier gaat sluiten. 

En nu weet ik dat er dan een heel speciaal moment aantreedt. Iedereen snelt dan naar de uitgang en dan lopen wij juist gedrieën wederom terug richting ‘De Nachtwacht’. En inderdaad, vijf minuten voor vijf is het zover, wij staan ‘alleen’ voor dit sublieme kunstwerk. Eerst zijn we met z’n drieen nog wat hilarisch en druk omdat we het topwerk nu voor ons zelf hebben. Echter daarna treedt er een rust in en zijn we tevreden dat even rustig kunnen kijken. Alizia en Chloé zoeken nog even naar de plek waar Rembrant, weliswaar verscholen, op de Nachtwacht staat. Gevonden!!! Enkele minuten later wandelen we voldaan naar de lift en uren daarna hebben we het er nog over.

Als een echte kenner raad ik je dus aan, helemaal als je een museumkaart hebt, om eens pas om half vijf naar het Rijksmuseum te gaan om in de laatste 10 minuten een paar meesterwerken te gaan bekijken. Een genot voor een echte kunstliefhebber. 


Marcel Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.