Bekende Napolitanen

Afgelopen maandag ging ik op weg naar de prachtige stad Napels. Met enige vertraging vertrok ik vanaf onze nationale luchthaven Schiphol. Het oponthoud mocht mijn (voor)pret niet drukken want ik wist dat ik een perfecte zitplaats op de eerste rij zou krijgen, waar ik heerlijk mijn lange benen tijdens de vlucht kon strekken. En ondanks dat het vliegtuig lekker vol was zag ik dus zogezegd niet tegen de vlucht op. Toen ik me eenmaal aan boord geïnstalleerd had en we vervolgens opgestegen waren, begon ik met veel plezier te lezen in het juist verschenen boek van Mariët Meester getiteld ‘De Tribune van de Armen’. Vooraf wist ik dat dit boek niet over het Zuid-Italiaanse Napels zou gaan, maar over het Zuid-Spaanse Andalusië. Ik werd, terwijl ik me inmiddels op meer dan tien kilometer hoogte bevond, direct gegrepen door alles wat Mariët schreef. Andalusië en met name Málaga is één van mijn favoriete plekken in Europa en al lezend in dit boeiende boek had ik het amper door dat de vliegtijd zo snel was verstreken. 


Sterker nog, ik vond het zelfs jammer dat ik boek op een gegeven moment moest dichtslaan omdat ik zo geanimeerd in het verhaal zat, maar de landing was al door de piloot ingezet, uit mijn raampje zag ik de Vesuvius en dat betekende dat we binnen enkele minuten op de luchthaven van Napels zouden aankomen. Ik vermoed trouwens dat de schrijfster van het boek dat ik las ook over de plek waar ik aankomende twee weken zou vertoeven, namelijk Napels en omgeving, een buitengewoon interessant essay zou kunnen schrijven, want ik had inmiddels bemerkt dat Mariët Meester uitstekend de sfeer van een landstreek kan beschrijven en uitstekende reisverhalen kan vastleggen.

Eenmaal in Napels geland en vervolgens wandelend door de aankomsthal werd ik op alle plekken herinnerd aan de kunst en cultuur van streek. Goed gedaan van het Napolitaanse toeristenbureau want je wordt als bezoeker gelijk onder gedompeld in de Napolitaanse stemming; zo zag ik hier op de luchthaven levensgrote reproducties van de muurschilderingen van de ‘Villa dei Misteri’, die zo gaaf bewaard waren gebleven bij de opgravingen van Pompei en daardoor nog steeds in het echt te bewonderen zijn. Ik verheugde mij hierdoor al op het wederzien met de originele schilderingen op deze plek die ik eind van deze week tijdens mij voorbereiding had ingepland.

Aangekomen in mijn mooie hotel midden in het centrum voelde ik gelijk de zindering en energie van de oude stad. Napels maakt eigenlijk bij iedere bezoeker iets positiefs los, zo ook bij mij en je wil eigenlijk meteen de stad gaan verkennen, maar aangezien het inmiddels al avond was en ik een drukke dag in Amsterdam erop had zitten, besloten we om slechts alleen nog van een heerlijke Napolitaanse maaltijd te gaan genieten en onze krachten te sparen voor de dagen die nog komen zouden gaan.    


Toen ik in mijn hotelbed lag dacht ik na over alle grote der aarden die iets met Napels hadden doordat ze er ooit hadden gewoond, gewerkt of tijdens een reis hadden verbleven. Eén persoon die mij meteen te binnen schoot was Goethe. De beroemde Duitse schrijver schreef tijdens zijn uitgebreide bezoek aan de stad ooit "Vedi Napoli e poi muori!" sagen sie hier. Siehe Neapel und stirb!. Wij hebben deze uitdrukking in het Nederlands overgenomen “Eerst Napels zien, en dan sterven”, maar dat moet je natuurlijk niet te letterlijk nemen, de uitspraak is meer bedoeld om aan te duiden hoe mooi de stad is en een verpletterende indruk op je kan maken.

Het lijstje met bekende mensen die zogezegd op een bepaalde manier met Napels verbonden waren werd in mijn gedachte langzaam langer; de filosoof en vrijdenker Giordano Bruno (1548-1600) bijvoorbeeld zette in Napels zijn eerste ideeën op papier en eindigde helaas in Rome door de inquisitie op de brandstapel. Ook de befaamde theoloog en filosoof Thomas van Aquino was een tijdje werkzaam op de universiteit van Napels en schopte het uiteindelijk tot één van de belangrijkste denkers van de Rooms-Katholieke kerk. Dus op intellectueel gebied heeft Napels een aantal belangrijke mensen voortgebracht.

Dit geldt eigenlijk ook voor de kunsten want zo bracht bijvoorbeeld de actrice Sophia Loren hier in Napels haar jeugd door, de barokke kunstenaar Gian Lorenzo Bernini (1598-1680) werd in Napels geboren en startte hier zijn carrière, De beroemde operazanger Enrico Caruso (1873-1921) zong zijn eerste noten in Napels dat niet alleen zijn geboortestad was, maar ook de plek waar hij zijn laatste adem uitblies. 


Napels trok zelfs ook heel wat kunstenaars aan zo werkte de grondlegger van de Barok Caravaggio een korte tijd in Napels en zijn er enkele werken van hem hier te bewonderen  zoals een imposant altaarstuk getiteld ''De Zeven Werken van Barmhartigheid'' dat te zien is in de kerk Pio Monte della Misericordia

Waarschijnlijk geïnspireerd door Caravaggio trok een aantal Nederlanders ook naar Napels waaronder Matthias Stomer (1600-1652) die in Zuid-Italië furore maakte en enkele eeuwen later wist Antonie Sminck Pitloo (1790-1837) dit zelfs te evenaren.
Het denken aan al deze grote namen in de kunst en cultuur heeft hetzelfde effect als het ouderwetse ‘schaapjes tellen’ en terwijl ik mij verheugde op mijn ontdekkingstochten die ik deze week hier zou gaan maken viel ik in een diepe slaap.

 

Marcel Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl

 

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.