‘Waar is het feestje? Hier is het feestje’

Met enige verbazing maar ook met veel plezier stond ik van de week op het strand van Málaga te kijken naar een rituele verbranding van een enorme vis die gemaakt was van piepschuim en plastic. Het ging om een uit de kluiten gewassen boqueron, een visje dat één van de specialiteiten van de Malaguenese keuken is. Deze ansjovis, zoals een boqueron in het Nederlands wordt genoemd, is normaal een heel klein beestje dat niet groter dan 20 centimeter wordt, maar voor de carnaval hier in Málaga wordt er een enorm exemplaar van een meter of tien gemaakt, die tijdens een optocht door de straten van de oude stad richting de kust wordt vervoerd om zogezegd uiteindelijk in de fik te worden gezet.

De reden dat men in Málaga tijdens carnaval met een gigantische ansjovis loopt te zeulen is vanwege het feit dat men de inwoners van deze mooie historische stad aan de Costa del Sol in heel Andalusië vaak ‘uitscheldt’ voor boquerones


Deze bijnaam hebben de Malagueñas, de officiële naam voor de inwoners van Málaga, gekregen omdat ze al eeuwen lang ansjovissen, sardines en andere kleine visjes die dicht bij de kust in scholen voorkomen vangen en die vervolgens in talloze chiringuitos (strandrestaurants) oppeuzelen. Dus het kleine visje staat synoniem voor Malagueñas en tijdens een uitgelaten carnavalsfeest is men ook trots op deze vis die uiteindelijk tot geuzennaam is uitgegroeid.

Alhoewel ik zelf van huis uit geen vierder van het carnavalsfeest ben, vind ik het wel vermakelijk om al die uitgedoste en verkleedde mensen in een stoet achter de enorme boqueron te zien lopen. 

Als kunsthistoricus komen bij mij gelijk allerlei associaties op waaronder een schilderij met een carnavalsscène dat de beroemde Spaanse schilder Francisco de Goya zo’n 200 jaar geleden maakte en dat zicht tegenwoordig in de kunstacademie van Madrid bevind. Dit werk van Goya heet ‘De Begrafenis van de Sardine’ en het blijkt dat er in de Spaanse hoofdstad een carnavalesk ritueel plaatsvindt rond een ander klein visje, dat niet op het strand gecremeerd wordt, maar ergens midden in Madrid ter aarde wordt besteld.

Of dat prachtige werk met het Carnavalsthema geschilderd door Brueghel dat zich in het Museum van Schone Kunsten in Brussel bevindt en als titel heeft ‘Het gevecht Carnaval en Vasten’. De naam van dit schilderij en wat er op het doek te zien is geeft eigenlijk precies weer wat carnaval is namelijk de strijd tussen de laatste mogelijkheid om nog een keer uit je spreekwoordelijke dak te gaan (ook wel vastenavond genoemd) en de vastentijd; de veertig dagen sober eten (‘vasten’). Deze periode van veertig dagen loopt tot aan het paasfeest en is tevens een tijd van bezinning. Vroeger onthield men zich echt van maaltijden, maar tegenwoordig is dat door de katholieke kerk enorm versoepelt.

In Málaga heb ik het gevoel dat, hoewel velen hier trouw naar de kerk gaan, het carnaval ook gebruikt wordt om weer een feestje te kunnen vieren. 


Vooral optochten doen het hier goed en ik denk nog terug aan een week of zes geleden toen hier met groot bombarie de Drie Koningen met een enorm gevolg door de stad trokken. En nu carnaval bijna achter de rug is maakt men zich hier al weer op Semana Santa. Dit is de Heilige Week of ook wel Goede Week voorafgaande aan Pasen en dit is echt een enorm spektakel. Tijdens diverse processies worden op enorme draagbaars, een Trono genoemd, beelden van de lijdende Christus of van Maria door de stad gedragen. Met name de bijzondere kledij die de dragers en andere leden van de religieuze broederschappen dragen is zeer opzienbarend. De kappen die sommige mannen op hebben tijdens de processie van Semanta Santa zijn zelfs een beetje griezelig om te zien en het roept voor een nuchtere Hollander als ik een beetje vervreemding op als ik de pakken met genoemde hoofddeksels in de warenhuizen te koop zie staan. 


Maar ik denk dan altijd maar 's Lands wijs, 's lands eer, want ieder volk is namelijk gehecht aan zijn eigen gewoonten en het doet er dan ook niet toe of anderen dat maar raar vinden.

 

Marcel  Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.