De doden zijn niet afwezig, zij zijn alleen onzichtbaar.

Mijn interesse is groot als het om kunst en cultuur gaat en daarom kan ik altijd behoorlijk mijn hart ophalen tijdens al mijn stedentrips. Ik bezoek jaarlijks talrijke musea, ik wandel langs oneindig veel bouwkunst en ik slenter door schitterende parken. Eén van de bezienswaardigheden die ik echter in veel steden ook graag bekijk is een historische begraafplaats. Ik schreef een tijdje geleden bijvoorbeeld al eens over de Engelse begraafplaats van Málaga die absoluut een bezoek waardig is (klik hier voor dit verhaal). Ook tijdens mijn regelmatige verblijf in Berlijn heb ik menig Friedhof bekeken. Er was er zelfs eentje in de buurt van mijn appartement en doordat het hier lekker rustig was, vanzelfsprekend kwamen hier geen auto’s en fietsen, heb ik hier Alizia lopen geleerd.
Het rijtje van beroemde begraafplaatsen die ik ooit bezocht is zoals je zult begrijpen behoorlijk lang en daar horen onder ander Cimetière du Père-Lachaise in Parijs bij, maar ook het Zentralfriedhof in Wenen en natuurlijk niet te vergeten de Dorotheenstädtischer Friedhof in Berlijn. Kortom, te veel om op te noemen.


Deze week, tijdens mijn verblijf in Amsterdam, besloot ik weer eens een keer de beroemde begraafplaats Zorgvlied te gaan bewonderen. Alleen al vanwege de fantastische ligging aan de rivier de Amstel vind ik dit een bijzondere plek in onze hoofdstad.

Regelmatig als ik in Amsterdam ben loop of ren ik langs Zorgvlied en elke keer weer word ik gefascineerd door deze locatie. Zogezegd wandelde ik deze keer de parkachtige rustplaats op, die eind negentiende eeuw speciaal ontworpen werd door vader en zoon Zocher, die beiden landschapsarchitect waren. Niet alleen de serene atmosfeer is bijzonder maar ook de talloze bijzondere gedecoreerde graven. Als je bij de hoofdingang naar binnen gaat dan zie je al vrij vlot het levensgrote standbeeld van Manfred Langer. De oprichter en eigenaar van de vermaarde discotheek IT staat in brons op zijn eigen graf met een glaasje bier en een sigaretje in zijn hand. Dit graf weet je echt even te raken.

Om de Engel die op het graf van Herman Brood staat kun je letterlijk en figuurlijk ook niet heen.
Toen ik bij de laatste rustplaats van Herman Brood stond realiseerde ik me dat er hier veel bekende Nederlanders begraven liggen, zoals bijvoorbeeld de politicus Hans van Mierlo, die niet ver weg ligt van zijn vriend Harry Mulisch. Beiden hebben trouwens een eenvoudig zwart grafsteen zonder extra versieringen. Harry Mulisch, en dat gold trouwens ook voor Manfred Langer, werden per boot naar hun laatste rustplaats gebracht want dat kan dus bij Zorgvlied.


Mulisch is één van de vele schrijvers die op Zorgvlied liggen, andere beroemde vakgenoten zijn Arthur van Schendel, Annie M.G. Smith, Rascha Peper, Doeschka Meijsing, Martin Bril, Renate Rubinstein, Ischa Meijer en nog veel meer. Als je niet al hun graven wilt bezoeken dan kan je ook even naar het schrijversmonument dat bestaat uit een gebroken zuil waar al hun namen in tegeltjes gegraveerd zijn om hen de laatste eer te bewijzen.

Aan de graven van bekende personen komt eigenlijk geen eind; de acteurs Leen Jongewaard, Ton van Duinhoven en zijn vrouw Ina van Faassen, Joop Doderer alias ‘Schwiebertje’, de politicus Wim Duisenberg, de modeontwerper Frank Govers, de fotograaf Paul Huf, de oud-burgemeester Schelto Patijn, de beeldhouwer Hildo Krop en nog veel meer liggen hier gebroederlijk bij elkaar voor de spreekwoordelijke eeuwigheid.


Twee zangers waarvan ik de graven tijdens mijn wandeling over Zorgvlied tegen kwam wil ik toch niet ongenoemd laten namelijk Frans Halsema en Ramses Schaffy. Regelmatig luister ik nog naar de nummers die zij ooit ten gehore brachten., met name die over mijn geboortestad. Vaak hoor ik als ik door Buitenveldert fiets in gedachten Halsema zingen ‘blokkendoos na blokkendoos’ en als ik om wat voor reden dan ook ’s nachts door de stad rij dan neurie ik zachtjes Shaffy’s nummer ‘Het is stil in Amsterdam’.


"Manfred staat in het brons op zijn eigen graf, met een biertje en een sigaretje"



Wat bijzonder eigenlijk dat zo’n begraafplaats als Zorgvlied niet alleen door de prachtige ambiance, maar ook door grafstenen met (bekende) namen zoveel gevoelens bij me kan oproepen. Ik moest denken aan de uitspraak van de filosoof en kerkvader Augustinus: “De doden zijn (op Zorgvlied) niet afwezig, zij zijn alleen onzichtbaar”.

Mocht je eens in de buurt van Zorgvlied zijn, breng er dan zeker eens een bezoek aan! 

 

Marcel  Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.