Hannover en de Nederlandse grens

Gisterochtend keek ik vanuit het raam van een restaurant in Hannover, waar ik van mijn heerlijke Duitse ontbijt genoot, naar het standbeeld van de koning Ernst August I van Hannover, dat recht tegenover het treinstation staat. Ernst August was de zoon van de Engelse koning George III en werd geboren op Buckingham Palace in Londen. Hij was van 1837 tot 1851 vorst van het onafhankelijke koninkrijk Hannover dat een groot stuk van het noordwestelijk deel van het huidige Duitsland bestreek. Nederland grensde in de 19de eeuw in het noorden aan het Koninkrijk Hannover, want het moderne Duitsland bestond gewoonweg nog niet.

Vóór de Duitse eenheid grensde Nederland, naast het Koninkrijk Hannover, tevens aan het Koninkrijk Pruisen. Nabij Arnhem, niet ver van de grens met het huidige Duitsland, lagen tot 1815 ook nog enkele Pruisische enclaves in Nederland waarvan Zevenaar de bekendste was. 


Het is nu niet meer voor te stellen dat deze Gelderse stad ooit Pruisisch oftewel Duits gebied in Nederland was.

Een stukje zuidelijker bij Gennep (net onder Nijmegen) was jarenlang een smalle grensstrook dat neutraal gebied was en dat langs het uitgestrekte natuurgebeid het Reichswald liep. De naam Neutralenweg, dat een deel van de N843 is, doet hier nog steeds aan herinneren.

Nog zuidelijker werd de Duits-Nederlandse grens bepaalt door de schietafstand van kanonnen. De grens van Pruisen moest zover van de Maas liggen dat de Duitse kanonnen de schepen op het water van de rivier niet konden raken.

Één van de meest interessante plaatsjes aan de Nederlands-Duitse grens is echter het Gelderse Dinxperlo, dat precies op de Duitse grens ligt en een eenheid vormt met de Duitse plaats Suderwick. Verleden jaar reed ik daar eens uit nieuwsgierigheid doorheen en het is heel grappig om mee te maken. 


De Heelweg in Dixperlo, die aan de Duitse kant Hellweg heet, volgt precies de grens. Tot aan het trottoir aan de overkant van de straat is het Nederlands grondgebied en zijn de huizen even genummerd en aan de Duitse kant zijn de oneven nummers. Maar je ziet ook gelijk aan de bouwstijl van de huizen en de nummerborden van de auto’s wanneer je je aan de Nederlandse of de Duitse kant bevindt. Het is de enige plek waar Duitse burgers letterlijk in een Nederlandse straat wonen, en andersom.

Het Duitse grensplaatsje Suderwick ontstond in de dertiende eeuw als een uitbreiding van Dinxperlo, vandaar dat de naam in het Nederlands dus gewoon Zuidelijke Wijk betekent. In Dixperlo is trouwens tegenwoordig het eerste gedeelde Nederlands-Duitse politiebureau. Wanneer je er voor staat sta je een beetje vreemd te kijken, maar ik houd er wel van, zoals je in mijn vorige Travel Tales kan lezen, als je nog een beetje het onderscheid tussen de verschillende landen kunt zien.

Terugkomend bij het Koninkrijk Hannover, dat werd in 1866 geannexeerd door Pruisen en dat ging later weer op in het Duitse Keizerrijk. Het adellijke koningshuis van Hannover bleef echter bestaan en het was Koningin Victoria die officieel nog deze familienaam hanteerde. Door haar huwelijk met prins Albert van Saksen-Coburg en Gotha gebruikte men in Groot-Brittanië ook deze aanspreektitel voor haar opvolgers Koning Eduard VII en Koning George V.  


De laatst genoemde besloot na de Eerste Wereldoorlog de Duitse adellijke namen te vervangen door het Brits klinkende Huis Windsor.

Er zijn nog altijd nazaten van het voormalige Koninkrijk Hannover en het huidige hoofd van het geslacht Hannover is Ernst August V van Hannover, die geboren is in 1954 en officieel getrouwd is met prinses Caroline van Monaco. Ik begreep uit de Telegraaf van gisteren (klik hier voor het artikel) dat hun huwelijk zich in zwaar weer bevindt.

Ik denk niet dat deze Ernst August ooit nog eens op een troon zal belanden, laat staan dat hij een standbeeld in de gelijknamige Duitse stad zal krijgen.

 

Marcel  Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl 

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.