Europa blijft gewoon Europa

Bijna iedereen lijkt momenteel bezig te zijn met het recente Britse referendum, waarbij de meerderheid van de Britten heeft besloten dat ze niet langer mee wil doen met de EU. Tja, het is niet anders en als de majoriteit van de mensen in het Verenigd Koninkrijk dat wil dan moeten we dat als inwoners van de overige Europese lidstaten simpelweg accepteren. Maar…. het is natuurlijk niet het einde van de wereld of beter gezegd niet het einde van Europa. Het werelddeel Europa blijft gewoon bestaan en heeft in zijn lange geschiedenis vele politieke structuren en machtsverhoudingen meegemaakt, en volgens mij zullen er ook nog wel vele volgen.
Het huidige systeem, waarbij onder andere een enorme ploeg politici en een nog flinkere groep ambtenaren met grote regelmaat van Brussel, naar Straatsburg en vervolgens naar Luxemburg verhuist, is ook maar een periode van onze geschiedenis waar een aanzienlijk aantal Europese landen in de afgelopen decennia voor gekozen lijkt te hebben.


Ik word vaak tijdens mijn vele reizen door Europa geconfronteerd met de geschiedenis van allerlei naties en realiseer me dat het voor veel Europese landen nog maar vrij kort geleden is dat ze onafhankelijk van enigerlei hogere overheersende macht werden. Zo bevind ik me momenteel in de Finse hoofdstad Helsinki en alhoewel je wellicht als Nederlander denkt dat de Finnen al eeuwen lang hun eigen reilen en zeilen bepalen, dan kom je er bij nadere bestudering van hun geschiedenis achter dat Finland eigenlijk nog geen honderd jaar een soevereine staat is. Tot eind van de Eerste Wereldoorlog was Finland verbonden met het Russische Rijk en was de Russische Tsaar het staatshoofd van de Finnen. Verleden week was ik in Tallinn en werd ook daar nog eens aan herinnerd dat Estland eigenlijk vrij recent, pas sinds 1991 geheel onafhankelijk is. Voor die tijd werd zij steeds gedomineerd door andere mogendheden en opvallend is dan dat de Esten, net als hun Baltische buurstaten, in 2004  al weer een deel van hun soevereiniteit, en de daarbij behorende eigen regelgeving, aan de Europese Unie afgeven.


Het verhaal van een Europa dat in beweging is, want zo zie ik de Brexit (‘het verlaten van de Groot-Brittanie van de EU’), is van alle tijden en maakt Europa daarom ook zo’n interessant werelddeel. 


"Het is niet het einde van de wereld en het werelddeel Europa blijft gewoon bestaan"


Ik noemde net Finland en Estland als jonge staten van Europa, maar zo zijn er nog meer landen die pas redelijk onlangs zelfstandige naties zijn. Wat denk je van allerlei landen op de Balkan? Slovenië, Servië, Bosnië, Macedonië? Allemaal gebieden die ooit onder de machtsfeer van een vreemde mogendheid stonden. En zelfs dichter bij huis is een land als Ierland ook pas iets minder dan driekwart eeuw onder de heerschappij van Groot-Brittannië uit.


Bij alle genoemde gebieden, vooral bij de Baltische Staten en enkele naties op de Balkan, komt bij mij vaak de gedachte op van een jonge landen die net met veel plezier het ‘ouderlijke huis’ hebben verlaten en in eerst instantie lijken te snakken naar het onafhankelijke ‘vrijgezelle leventje’, maar dan al veel te snel in een ‘EU-huwelijk’ terecht zijn gekomen waar men direct weer afstand moest doen van allerlei verworvenheden en waar men meteen weer te maken kreeg met allerlei plichten, waar men eigenlijk nog niet zo aan toe was.

Natuurlijk weet ik dat vele mensen dan zeggen dat dit ‘Eu-huwelijk economisch heel goed is voor deze ‘kleine landjes’, maar ik begrijp dat voor burgers die altijd onder de knoet van een ‘grote broer’ hebben gezeten het soms best wel moeilijk is om delen van je eigen doen en laten, dat soms in gaat tegen je nationale gewoonte en gebruiken, in te leveren.

Ik ben me bewust dat mijn beeldspraak misschien iets te simplistisch is, maar het benadert wel het gevoel wat ik tijdens al mijn reizen krijg in Europa. Ik vraag me soms ook af waarom allerlei zaken in Europa, of het nou in het uiterste noorden van Finland, in het zuidelijkste deel van Spanje, in het westen van Ierland of in het meest oostelijk deel van Griekenland, allemaal hetzelfde geregeld moet zijn. Ik heb al eens eerder over het feit geschreven dat ik het geen verrijking vind dat bijvoorbeeld in allerlei steden en dorpen in Europa precies dezelfde winkels te vinden zijn zoals Ikea, H&M, Starbucks, McDonalds, P&C, etcetera.

(klik hier voor mijn verhaal hierover).


Geregeld heb ik het gevoel als ik door een overdekt winkelcentrum in Berlijn, Málaga, Manchester of Tallinn loop dat ik absoluut niet meer weet waar ik ben in Europa want alle producten zijn op die plekken hetzelfde en de prijzen ook. Die eenvormigheid is toch niet wat iedereen wilde? En als de EU er nu ook nog eens voor zorgt dat alles qua regels en gewoontes ook gelijk wordt geschakeld dan wordt Europa wel erg saai werelddeel om te verblijven en door heen te reizen. 

De bovengenoemde ervaringen en constateringen zetten mij de laatste tijd ook wel eens aan het denken of het zogenaamde verenigde Europa nou wel zo’n culturele verrijking voor ons geliefde werelddeel is.

De lappendeken van allerlei landjes met verschillende gewoontes en gebruiken, met allerlei eigen producten, met eigen soorten munten, met eigen regeltjes, had ook best wel zijn charme en was misschien toch zo gek nog niet. Of begeef ik me nu op glad ijs?

 

Marcel  Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.