Het Mysterie van Naakt of Bloot

In mijn Travel Tale van deze week eindig ik mijn verhaal met het onderwerp bloot en erotiek in de kunst. Een schilderij met een blote dame, dat voor een groot kunstminnend publiek getoond werd, riep in de kunstgeschiedenis menig keer beroering op. Een beroemd voorbeeld was in de tweede helft van de 19de eeuw. De kunstenaar Eduard Manet schilderde een naakte vrouw tussen twee eigentijds geklede heren. Dit schilderij met de titel ‘Le Déjeuner sur l’Herbe’ veroorzaakte in Parijs in 1863 een enorm schandaal.
Wat deden de heren op het schilderij eigenlijk met die naakte vrouw? En was de vrouw trouwens naakt of bloot? Je zult zeggen is er verschil tussen naakt en bloot?
Echter dit onderscheid is van groot belang of het schilderij geaccepteerd werd door het publiek of niet. 


Vrouwen zonder kleren worden in de gehele kunstgeschiedenis geschilderd, ook in de meest preutse tijden. Maar dan moet ik je nog wel even kort uitleggen wat het mysterie van naakt en bloot is. 

Bloot is inderdaad zonder kleren aan, gewone stervelingen zoals jij en ik als we ’s ochtends onder de douche vandaan komen. Naakt daarentegen zijn de goden en godinnen, zij hebben nooit kleding aan gehad.

Het uitbeelden van naakt in de kunst is in alle tijden geheel geaccepteerd en we kennen dan ook prachtige uitbeeldingen van naakte Griekse en Romeinse godheden. Het uitbeelden van echte bestaande blote vrouwen, hoe mooi ook, was in de tijd van Manet ‘not done’. Nu blijft de vraag bij ‘Le Déjeuner sur l’herbe’ of de dame geaccepteerd naakt is of verfoeilijk bloot? In eerste instantie wilde Manet de suggestie wekken dat de vrouw op het schilderij een ordinaire blote prostituee voorstelde, maar jaren later ontdekte een kunsthistoricus dat de inspiratiebron van de figuren op het schilderij ondermeer een gravure van de Renaissance meester Raphael was. Op het kunstwerk van Raphael zijn goden te zien tijdens het beroemde verhaal van ‘Het Oordeel van Paris’. Er is een verbluffende gelijkenis qua compositie tussen  het oude kunstwerk van Raphael en het werk van Manet. Dit zou er dus op duiden dat Manet een godin heeft willen schilderen en dan zou er geen sprake meer van een schandaal zijn. Tja, het is maar hoe je het bekijkt.

 

Marcel Verhoeven, Mysteriekenner           

verhoeven@mysteriekenner.nl

 


Je merkt al over dit thema in de kunst kan ik nog veel meer vertellen en dat doe ik ook graag tijdens mijn tweedaagse zomercursus die ik in augustus geef. Mocht je ook gefascineerd zijn door Naakt en Erotiek in de kunstgeschiedenis meld je dan aan voor deze boeiende cursus.

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.