Het Mysterie van Vol of Hol

Verleden week schreef ik over het beroemde boek ‘Een Reis naar het Middelpunt der Aarde’ van de 19de eeuwse Franse schrijver Jules Verne. Dit boek gaat over Professor Liedenbrock die samen met zijn neef Axel een reis maakt door de binnenkant van de aarde, die dus volgens dit fictieve verhaal hol is. De meeste mensen zullen dit verhaal van Verne afdoen als fantasie maar als ik dan aan hen vraag of ze daadwerkelijk weten wat er onder hun voeten gebeurt, en dan bedoel ik letterlijk diep onder de grond; niet een paar meter in de aarde, maar minimaal op enkele kilometers diepte, dan krijg ik vervolgens vaak een soort identiek antwoord in de trant van dat de aarde gevuld is met lava. Hoe weet men dit nou? En is dit wel zo?

De kennis die de gemiddelde Nederlander over de aarde heeft is gebaseerd op een hypothese die door de huidige moderne wetenschap is gedefinieerd. De wetenschap onderbouwt deze hypothese door seismische gegevens, scheikundige theorieën en metingen van het aardse magneetveld. Op basis hiervan heeft men een theorie vastgesteld waarbij er sprake is van een kern die circa de helft van de doorsnee van de aarde uitmaakt en die vooral uit ijzer en nikkel bestaat. Men meent ook te weten dat de kern een vast binnenste en een vloeibaar buitenste deel heeft. Men denkt dat de buitenste kern waarschijnlijk zorgt voor het magneetveld.

De eerste laag die om de aarde heen zit is de aardkorst en die blijkt ongeveer tussen de 10 en 40 kilometer diep te zijn. Hierna begint volgens de wetenschappers de aardmantel. De mantel geeft de aarde bijna 85 % van haar volume en de mantel is ongeveer 2/3 van de massa van de aarde. Men meent ook dat de mantel bestaat uit vast materiaal. Dit is allemaal theorie en is in praktijk nooit bewezen. Het is dus eigenlijk nog een volkomen mysterie hoe de binnenkant van de aarde eruit ziet.

De beste manier om erachter de komen wat er binnen in de aarde zit is om hier daadwerkelijk naar op zoek te gaan. Dus niet alleen maar gebruik te maken van de seismologie, die op afstand werkt, maar ook feitelijk naar tastbaar materiaal ter plekke te zoeken. De meest voor de hand liggende methode zou zijn om een gat in de aardkorst richting de aardmantel en zelfs de kern te boren. Dit is helaas (nog) niet mogelijk. Er zijn geen boren die zo diep kunnen komen. Het diepste boorgat dat men ooit heeft kunnen maken bevindt zich in Kola (Lapland) in Rusland en is iets meer dan 12 kilometer diep. Zoals gezegd is dat niet diep genoeg om daadwerkelijk bij de aardmantel te komen want dan had de boor nog zeker minimaal 30 kilometer verder moeten boren. Veel beter voor het onderzoek naar de binnenkant van de aarde zou zijn dat er een gat van honderden kilometers geboord wordt want dan heb je pas echt een goede inkijk in het binnenste. Maar zogezegd is dit een onmogelijke klus en zo blijft het onduidelijk wat er zich nou echt binnen in de aarde afspeelt. Is de aarde gevuld met vloeibare lava? Of bestaat het uit een redelijk vaste aardkorst? Of zit er helemaal niets in de aarde en is hij gewoon hol?

De Britse astronoom Edmond Halley, die beweerde dat de aarde min of meer hol is.
De Britse astronoom Edmond Halley, die beweerde dat de aarde min of meer hol is.

Dit laatste idee van een holle aarde is in het verleden wel eens geopperd door de gerenommeerde Britse astronoom Edmond Halley (1656 – 1742). Halley dacht dat de aarde bestond uit een buitenste schil van 800 kilometer dik. Vervolgens is er geen sprake van een vaste binnenste mantel, maar van nog twee interne ‘dunne’ schillen en uiteindelijk een ‘losse’ kern. Tussen de verschillende schillen en de uiteindelijke kern, die als een soort binnenste planeet fungeerde, bestaat er volgens Halley een atmosfeer. Bij dit verhaal zou een groot gedeelte van de aarde dus hol zijn. De theorie van Halley is nooit geaccepteerd maar is net zo hypothetisch als de huidige theorie die ik aan het begin van mijn verhaal beschreven heb.

Als de aarde daadwerkelijk hol zou zijn dan komt al snel de vraag op of we dan in staat zijn die holle aarde in te gaan en er onderzoek te gaan doen. Op dit mysterie kom ik een andere keer terug.

 

Marcel Verhoeven, Mysteriekenner           

verhoeven@mysteriekenner.nl