Het Mysterie van het Middelpunt der Aarde

Voor de tweede keer in korte tijd werd ik in de afgelopen weken herinnerd aan het mysterie van de holle aarde. Dit fenomeen komt uitgebreid ter sprake in het beroemd boek getiteld ‘Een Reis naar het Middelpunt der Aarde’ van de Franse negentiende eeuwse schrijver Jules Verne. De eerste maal dat ik hier weer aan moest denken was twee weken geleden tijdens mijn verblijf in Napels. Terwijl ik naar de vulkaan de Vesuvius keek dacht ik aan de hypothese dat vulkanen de ingangen zouden kunnen zijn naar de binnenkant van de holle aarde.
Volgens de theorie van de negentiende eeuwse Franse geoloog Deville, zouden de Europese vulkanen in ondergrondse verbinding met elkaar staan. Door deze doctrine zou Verne zich in 1864 hebben laten inspireren tot zijn beroemde boek. Zijn hoofdpersoon professor Liedenbrock maakte via vulkanische buizen een reis naar het midden van de Aarde, waarbij hij onder meer in contact kwam met prehistorische dieren die in de binnenkant van onze holle aardbol zouden leven.
Het verhaal gaat volgens Jules Verne dat Liebenbrock vanaf zijn huis in Hamburg via enkele omwegen, waaronder een bezoek aan Kopenhagen, belandt in Reykjavik, de hoofdstad van IJsland. Uiteindelijk komt hij vervolgens bij de Snæfellsjökull bergen aan, waar bij één van de drie vulkaankraters een ingang naar de binnenkant van de aarde zou zijn.

De Snæfellsjökull bergen liggen zogezegd op IJsland op ongeveer 120 kilometer van de hoofdstad Reykjavik. De 1446 meter hoge stratovulkaan Snæfell, die bedekt is met een gletsjer, is vanaf Reykjavik op een heldere dag zichtbaar. Volgens de oude saga’s, heeft de trolachtige figuur Barður in de negende eeuw de vulkaan voor het eerst beklommen, en er wordt beweerd dat zijn geest nog steeds in de vulkaan rondwaart.

De  'Snæfell' vulkaan op IJsland.
De 'Snæfell' vulkaan op IJsland.

Het is deze IJslandse Snæfell-vulkaan die in Jules Vernes boek ‘Een Reis naar het Middelpunt der Aarde’ genoemd wordt als het startpunt voor de ontdekkingsreis van de Duitse professor Liedenbrock en zijn schichtige neef Axel. Ze besluiten in het boek tot deze reis naar aanleiding van een in IJsland gevonden runenschrift. Dit geschrift zou geschreven zijn door (de fictieve) Arne Saknussemm; overduidelijk een verwijzing naar de zeventiende-eeuwse IJslander Árni Magnússon, die een groot verzamelaar van de oude saga's was.

Het is niet verwonderlijk dat juist deze vulkaan zo'n appel deed op de verbeeldingskracht van Jules Verne, want bij een eerdere uitbarsting is het "dak" van de vulkaan in de krater terechtgekomen, waardoor het de illusie geeft van toegankelijkheid naar wat er onder de aardkorst zou kunnen liggen. 

De 'Vor Frelsers Kirke' in Kopenhagen.
De 'Vor Frelsers Kirke' in Kopenhagen.

Jules Verne is zelf trouwens nooit op IJsland geweest, en is volledig afgegaan op informatie die hij uit kaarten, van beschrijvingen en door gesprekken kreeg.

Na een enorme tocht door de binnenkant van de Aarde komen Professor Liedenbrock en zijn reisgenoot Axel weer terug via een andere vulkaan namelijk die op het Italiaanse eiland Stromboli, maar dat had ook zomaar de Vesuvius kunnen zijn.

De tweede maal dat ik dus recent aan dit mysterieuze verhaal van Jules Verne werd herinnerd was gisteren hier in Kopenhagen. Ik passeerde ‘Vor Frelsers Kirke’, dit is een Barokke kerk in het centrum van de hoofdstad van Denemarken en deze heeft een toren met een opvallende kurkentrekkerachtige vorm waar ik in mijn Travel Tales van deze week ook al over schrijf (zie hierboven). Volgens het boek van Verne zou professor Liedenbrock zijn neef Axel opdracht hebben gegeven om vijf dagen lang de torenspits te beklimmen met de typerende draaitrap aan de buitenzijde om zo op die manier van zijn hoogtevrees af te komen.

Denkbeeldig zie ik dezer dagen hier in Kopenhagen de hoofdpersonage uit Verne’s boek telkens omhoog klimmen wetende dat die figuur slechts fictie was. Zou dat laatste ook gelden voor het middelpunt van de aarde? Waarschijnlijk blijft dat nog wel een tijdje een mysterie!

 

Marcel Verhoeven, Mysteriekenner           

verhoeven@mysteriekenner.nl