Verwonder je in het Archeologisch Museum in Napels!

Volgend maand gaan we met een groep geïnteresseerden naar de indrukwekkende stad Napels en ik ben druk bezig met de voorbereidingen voor deze reis. Deze bijzondere plek is voor een bezoeker echt een enorme wervelende belevenis waarbij je zintuigen te kort komt om alles in je op te nemen. Typische Italiaanse reuring omringt je eigenlijk voortdurend in Napels en alhoewel dat zeer vermakelijk kan zijn, is het een aangename afwisseling om één van de Napolitaanse musea binnen te stappen. Eigenlijk staat het Nationaal Archeologisch Museum boven aan het lijstje van musea in Napels die je moet bezoeken. De oudheidkundige kunstcollectie van dit museum kan wedijveren met die van het Capitolijns Museum in Rome en met die van het Vaticaansmuseum.

Als je de grote statige hal van het Archeologisch Museum hebt betreden, zoals ik een paar maanden geleden weer deed, dan voel je al direct dat dit een toonaangevend museum is. 


De ontvangstruimte is statig, ruim en her en der staan monumentale sculpturen van Romeinse keizers die meer dan 1800  jaar geleden over het enorme Romeinse Rijk regeerden. Vervolgens wandel je de eerste tentoonstellingsgalerij binnen en daar lijken de marmeren standbeelden nog groter dan in de entreehal. Opvallend is een enorme buste van keizer Vespasianus, die doordat hij kaal was een beetje een eierhoofd had. Het noodlot heeft er voor gezorgd dat bij zijn sculptuur het bovenste deel eraf geslagen is, net als een 'eitje'. Er ligt nog net geen gigantisch eierlepeltje naast.

Ook het beeld van de zogenaamde Hercules van Farnese maakt op de toeschouwers een grote indruk en is niet voor niets één van de hoogtepunten uit de kunstgeschiedenis. Maar echt in overtreffende trap is de marmeren beeldengroep met de titel ‘De Farnesische Stier’, dit is het grootste sculpturenensemble dat over is gebleven uit de klassieke oudheid. Het kunstwerk geeft een mythisch verhaal weer van de bestraffing van Dirce. Zij was de tweede vrouw van de koning van Thebe, die zijn eerste vrouw Antiope verstoten had. Dirce wilde Antiope aan de horens van een stier laten vastbinden. Zetas en Amphion, zonen van Antiope en oppergod Zeus, redden hun moeder en bonden daarentegen Dirce  vast aan de stier. Al de genoemde figuren zien we levensgroot in deze beeldengroep terug en het is een feest om naar te kijken.

De mozaïeken en schilderingen in het museum, die afkomstig zijn uit de omgeving van Napels waaronder uit Herculaneum en Pompeï, zijn ook echt de moeite waard. Je krijgt door de genoemde kunst echt een beeld van hoe samenleving rond 79 na Christus eruit zag, dat was het moment dat de nabij gelegen Vesuvius de genoemde plaatsen onder een asregen bedolf.

En misschien komt toch ook wel een deel van de bezoekers van het Nationaal Archeologisch Museum speciaal voor het ‘Gabinetto Segreto’. Dit ‘geheime kabinet’ herbergt de Romeinse erotische kunst waarbij op sommige schilderingen of sculpturen niets aan de verbeelding wordt overgelaten. Je ‘struikelt’ bijna figuurlijk over talloze fallussymbolen, die allerlei functies in de oudheid hadden. Een groot aantal werd bijvoorbeeld gebruikt als olielamp. Op schilderingen die eveneens afkomstig zijn uit Pompeï en Herculaneum zie je koppels in allerlei standjes gemeenschap hebben en het is natuurlijk fascinerend om naar te kijken. Eén sculptuur is zelfs voor sommige mensen vandaag de dag nog shockerend en daarom ook meteen één van de beroemdste kunstwerken van dit deel van het museum; het is de bosgod Pan die copuleert met een geitje. 

Zoals je begrijpt heb ik slechts een klein deel van de oudheidkundige collectie van het Nationaal Archeologisch Museum van Napels beschreven en waarschijnlijk ben je nu al nieuwsgierig geworden en sta je te popelen om dit museum eens te gaan bezoeken. Ik zou dat zeker eens doen!

 

Marcel Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl

 

Mocht je mee willen naar Napels dan kan dat, er zijn nog twee plaatsen vrij voor deze interessante reis

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.