Het Mysterie van de namen van religieuze feestdagen

Terwijl ik naar buiten kijk zie ik dat het weer in Nederland koud en grijzig is en volgens mij is er sprake van het beroemde spreekwoord ‘maart roert zijn staart,’ echter ik koester de gedachten en hoop dat we aankomend paasweekend toch heerlijk in de warme lentezon zitten.

Het is overmorgen Goede Vrijdag en morgen is Witte donderdag, dat natuurlijk niets met eventuele sneeuwval van doen heeft. Mysterieuze namen die gegeven zijn aan christelijke feestdagen die voorafgaan aan het paasfeest. Na Goede Vrijdag komt de Stille Zaterdag en vervolgens is het zondag dan tenslotte Pasen.

Deze namen hebben allemaal een rituele achtergrond die voor niet-gelovigen moeilijk te verklaren zijn. 

Witte Donderdag  zou verwijzen naar het feit dat katholieken de kruisbeelden met witte doeken bedekken tijdens deze dag.
Witte Donderdag zou verwijzen naar het feit dat katholieken de kruisbeelden met witte doeken bedekken tijdens deze dag.

Zo zou Witte Donderdag te maken hebben met het feit dat men in Katholieke kerken de kruisbeelden met witte doeken bedekte tijdens deze dag. Men herdenkt trouwens op deze Witte Donderdag het laatste avondmaal van Jezus Christus en dat zou een moment van zuivering geweest zijn. Christus waste tijdens dit diner ondermeer ook de voeten van de discipelen waardoor ze dus min of meer ‘schoon’ werden. Deze reinheid en zuiverheid wordt gesymboliseerd door de kleur wit en dat is dan ook een toepasselijke naam voor deze dag.

Natuurlijk kun je op deze manier nog wel een tijdje met allerlei symbolische verwijzingen van verschillende kleuren doorgaan, want zo is elke mysterieuze naamsverwijzing naar een kleur wel te verklaren.

De herkomst van het woord Goede Vrijdag is een veel groter mysterie. Sommige gelovigen zeggen dat het woordje ‘goed’ slaat op de dramatische marteldood van Jezus Christus aan het kruis. Zij menen dat ondanks zijn lijden en het sterven van Jezus op deze dag het een goede daad was dat Hij zich opgeofferd heeft, want op deze manier zijn onze zonden vergeven en dat zou dus ‘goed’ zijn. Tja, misschien een beetje vergezocht voor een niet religieuze leek.

De Passie van Christus (1471), Hans Memling, Galleria Sabauda, Turijn
De Passie van Christus (1471), Hans Memling, Galleria Sabauda, Turijn

Er wordt ook gedacht dat Goede Vrijdag een verbastering is van ‘Gods Vrijdag’ en dat lijkt in mijn ogen wat plausibeler. Zo zijn in de loop van de geschiedenis wel meer namen verbasterd, denk maar aan Aemstelledam naar een ‘Dam in de Amstel’ wat uiteindelijk Amsterdam werd.

En dan tenslotte het woord Stille Zaterdag. Dit kan slaan op de stilte die is ingetreden na de marteldood van Jezus waarna hij in zijn graf is gelegd en men in afwachting is tot zijn wonderbaarlijke opstanding uit de dood op zondag. Er gebeurt dus zaterdag even niets en het is dus ‘stil’. Religieuze mensen zeggen dat je op deze dag ook ‘stil’ kunt staan bij de dood van Christus en zo krijgt het woordje stil al weer een extra betekenis.
Grappig en wonderlijk hoe benamingen voor de aankomende feestdagen verklaard kunnen worden.

Marcel Verhoeven, Mysteriekenner           

verhoeven@mysteriekenner.nl