Arabisch Europa

De Mezquita kathedraal in Córdoba
De Mezquita kathedraal in Córdoba

Terwijl ik dit verhaal schrijf heb ik uitzicht op de hoge toren van de imposante kathedraal van Sevilla. Het is je eigenlijk niet voor te stellen, maar deze toren is ooit gebouwd als minaret voor de Moorse moskee die hier stond. Ishbiliya, zo heette de stad Sevilla in het Arabisch, is tot 1248 een onderdeel geweest van het Islamitische rijk Al-Andalus en is, net als de nabij gelegen steden Granada en Córdoba, een enorm belangrijk plaats in de Moorse tijd.
Wil je echter een nog beter beeld krijgen hoe een Moorse moskee in die dagen in Zuid-Spanje eruit zag dan dien je naar Córdoba af te reizen, want daar staat de voormalige moskee nog voor het grootste deel overeind. Afgelopen weekend was ik daarom ook in Córdoba en genoot ik van dit bijzondere bouwwerk. Córdoba was de hoofdstad van het middeleeuwse Moorse emiraat (en later Kalifaat) Córdoba en in de hoogtijdagen woonden daar meer dan 500.000 mensen (dat is trouwens meer dan het huidige inwoner aantal). En bij zoveel islamitische inwoners hoorde zoals je begrijpt een enorme moskee. Het religieuze bouwwerk is in verschillende periodes gebouwd en in de vele eeuwen van de Moorse geschiedenis heeft men het steeds verder uitgebreid. De Mezquita, dit is Spaans voor moskee, was eertijds de grootste moskee van Europa en de tweede grootste na die van Mekka. Het had een capaciteit om twintigduizend gelovigen te herbergen.

Bij de eerste bouwperiode van deze Córdobaanse Moskee gebruikte men de zuilen van oude Romeinse gebouwen uit de voorafgaande periode en die oude onderdelen zijn nog steeds ter plekke te bewonderen. Na talloze uitbreidingen ontstond een immense ruimte met meer dan 1200 zuilen.

Na de Reconquista, oftewel de herovering, van Córdoba door christelijke Spaanse koningen werd de voormalige moskee als katholieke kathedraal ingewijd en werden allerlei wijzigingen toegepast om het een christelijk bouwwerk te maken. Door gunstige omstandigheden bleef het moskeegebouw als zijn geheel gespaard, echter men besloot alleen om in het midden van het gigantisch complex een traditionele katholieke kerk te bouwen.

De combinatie van moskee die op een gegeven moment over gaat in een kerkgebouw geeft het geheel een vreemde resonantie en maakt een bezoek aan dit bijzonder stukje bouwkunst erg bijzonderder en fascinerend.

Als je vanaf een hoog gebouw vanuit de omgeving op de ‘Mezquita de Córdoba’ kijkt dan valt nog eens te meer op hoe groot het gehele complex is en het is dan ook goed te zien hoe midden in het geheel opeens het kerkgedeelte omhoog reist.

Toen ik van de week door dit staaltje van historische bouwkunst heen wandelde moest ik denken aan mijn bezoek van anderhalf jaar geleden aan de Hagia Sophia in Istanbul. Dit religieuze gebouw was juist ooit geconstrueerd als kerk en is daarna moskee geworden. Bij de huidige kathedraal van Córdoba is de volgorde dus precies andersom. Het kan vreemd lopen in de (kunst)geschiedenis.

 

Marcel Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl

 

Als je het leuk vindt om meer te weten te komen over de kunst, geschiedenis en cultuur van Sevilla & Córdoba, kom dan op 7 mei 2016 naar mijn presentatie hierover. In februari 2017 kun je met me mee op reis naar de beide steden in Andalusië.