Voor de eeuwigheid aan het Kruis

De afgelopen twee weken liep ik hier in Málaga en ook in Granada verschillende kerken binnen en werd ik geconfronteerd met allerlei religieuze beelden, waarbij meestal prominent de sculptuur van de gekruisigde Christus nabij het altaar hangt.
Het fenomeen kruisiging is eigenlijk best wel een mysterie. Allereerst vanwege de wrede en opmerkelijk manier van martelen. En ten tweede vanwege het feit dat de kruisiging zo’n symbolische waarde binnen het Christelijk geloof heeft gekregen.

Waarom werden mensen eigenlijk gekruisigd? De reden was dat het was bedoeld om een lange en pijnlijke doodstrijd te ondergaan. Vanwege het hangen aan je armen en de steun aan de voeten (die trouwens slechts minimaal was) bleef het slachtoffer zich voortdurend oprichten om de aflatende pijn aan de armen en handen een beetje tegen te gaan. Dit oprichten kostte echter veel kracht en was bijzonder pijnlijk, waardoor het na verloop van tijd steeds minder goed lukte. Op een gegeven moment zakte door het gewicht het lichaam steeds verder voorover en naar beneden waardoor de longen zich steeds meer dichtknepen. Uiteindelijk overleed het slachtoffer door verstikking doordat zijn benen geen kracht meer hadden om zich omhoog te drukken. Door te bewegen martelde je dus als het ware jezelf en hoefde geen beul dit te doen. Hoe wreed en gruwelijk kan een straf zijn!

Alhoewel in verschillende culturen in de oudheid de kruisiging als straf werd toegepast is hij het meest bekend bij de Romeinen. De Romeinen gebruikten de kruisiging als straf voor criminelen, slaven en staatsvijanden. Kruisigen werd bij de Romeinen als zeer minachtend en oneervol gezien en werd dan ook alleen toegepast op niet-Romeinen.
Kortom; de kruisiging was niet alleen zeer pijnlijk en wreed, het was ook nog eens uiterst vernederend en verachtelijk, dus één van de zwaarste straffen die je kon bedenken.
Dan is er het tweede mysterie dat nog opmerkelijker is; waarom is de martelgang aan het kruis zo’n uiterst belangrijk symbool binnen de christelijke religie geworden? Ik bedoel dan natuurlijk niet het feit dat de kruisiging van Jezus een deel van zijn lijdensverhaal is en dat dit uitgebeeld wordt. Anders gezegd, ik begrijp dat de marteldood van Jezus als een onderdeel van zijn levensverhaal kan worden beschouwd, echter het martelobject is dus ‘slechts’ een belangrijk detail van dit relaas. Maar de kruismarteling kan toch niet een religieus ding op zich zelf zijn dat telkens zo groots benadrukt dient te worden. Natuurlijk nog even buiten beschouwing gelaten of dit allemaal op historische feiten berust.

Ik blijf me dus verbazen over waarom de daadwerkelijke marteling, die inderdaad zeer wreed was, zo gigantisch uitvergroot dient te worden en dat die keer op keer in alle kerken voordurend maar uitgebeeld moet worden. Hoewel ik als niet religieus persoon best wil mee gaan in de gedachte dat men graag wil uitdragen hoeveel Jezus Christus heeft geleden voor de mensheid, begrijp ik niet dat je als kerk de marteling an sich door middel van kunstwerken steeds maar weer wilt blijven tonen. Het kruis als martelwerktuig krijgt hierdoor juist een ‘hogere’, bijna heilige waarde wat het absoluut niet verdient. En als onbevangen toeschouwers naar een gekruisigde Christus kijken (alhoewel zo’n onbevangen toeschouwer volgens mij bijna niet bestaat) moet dit een rare vertoning zijn dat niet aan universele hogere goddelijke macht en spiritualiteit doet denken. En als je deze ‘onbevangen’ gedachtelijn nu eens doortrekt, hoe zou het geweest zijn als Jezus een ‘eervolle’ Romeinse manier van executie had mogen ondergaan en hij door middel van ophanging aan de galg of door onthoofding om het leven was gebracht? Hadden er dan in vele kerken galgen of hakblokken gestaan? Dan had de kerk een soort torture museum geworden. Of is dat het eigenlijk al?

 

Marcel Verhoeven, Mysteriekenner           

verhoeven@mysteriekenner.nl