Het Mysterie van het nieuwe jaar

Met een hoop kabaal hebben we wereldwijd op 1 januari het nieuwe jaar weer ingeleid en ik deed dat dit jaar in de Berlijn. Ik las in de krant dat men deze jaarwisseling in Nederland weer zo’n 65 miljoen aan vuurwerk heeft afgeschoten! Voor mij blijft op deze manier de financiële crisis, waar het faillissementen van onder andere V&D een onderdeel is, echt een mysterie.

Wat trouwens ook een mysterie is, is de vraag of we zes dagen geleden wel echt op 1 januari 2016 zijn aanbeland. We berekenen de tijd volgens de zogenaamde Gregoriaanse kalender en die heeft ooit bij zijn invoering ergens 10 dagen ‘overgeslagen’. In 1582 werd 4 oktober namelijk gelijk gevolgd door 15 oktober en dat zou dus beteken dat als we deze Gregoriaanse kalender weer zouden afschaffen en de ooit overgeslagen dagen terug krijgen we over een paar dagen weer een feestelijk jaarwisseling voor de boeg hebben.

Het probleem met het meten van de tijd, en dus ook met het vaststellen van een goede kalender, heeft er alles mee te maken dat de aarde niet een exact aantal dagen nodig heeft om rond de zon te draaien. De aarde beweegt niet in precies 365 en ook niet exact 366 dagen om de zon, maar in 365 dagen, 5 uur, 48 minuten en 45 seconden. Op basis daarvan kunnen we natuurlijk geen sluitende kalender samenstellen.

In de tijd van de Romeinse leider Julius Caesar, zo’n 2000 jaar geleden, werd het aantal dagen van het jaar afgerond naar 365 dagen en 6 uur en werd besloten om die 6 uur goed te maken door elke 4 jaar een extra dag, de zogenaamde schrikkeldag, te hanteren. Deze kalender was bekend als de Juliaanse kalender genoemd naar de beroemde keizer.

In 325 na Christus werd het christendom in Europa langzaam de belangrijkste geloofovertuiging, met hiermee samenhangend een aantal belangrijke Christelijke feestdagen. Deze dagen stonden soms per datum vast, zoals kerstmis. Enkele feestdagen verschoven elk jaar, zoals Pasen, dat op de eerste zondag na volle maan werd vastgesteld, wat in het jaar 325 betekende dat Pasen toen op 21 maart viel.

In de 16e eeuw bleek echter dat volle maan allang niet meer op 21 maart was, maar inmiddels 10 dagen later plaatsvond. Dit kwam zogezegd doordat de aarde dus niet in exact 365 dagen om de zon draait. Paus Gregorius besloot in 1582 om dit probleem op te lossen door deze ‘foute’ tien dagen eenmalig te laten vervallen en hierdoor werd 4 oktober gelijk gevolgd door 15 oktober 1582. Daarnaast werd besloten dat elke 400 jaar het eerste jaar van de eeuw geen schrikkeljaar zou hebben. Dit alles om uren per jaar die wij te weinig rekenen te corrigeren. De nieuwe berekening noemen we de Gregoriaanse kalender die we in Europa heden ten dage nog steeds voeren en die tevens als internationale standaard wordt gebruikt.

Een groot deel van de orthodoxe kerken, waaronder de Russische Orthodoxe kerk, hanteren nog steeds de oude Juliaanse agenda en zij lopen daardoor inmiddels al 13 dagen achter op ‘onze kalender’. Dat betekent trouwens dat de gelovigen aldaar pas morgen, op donderdag 7 januari, kerstmis gaan vieren en dat het voor de Russen op woensdag 13 januari ‘Russisch Nieuwjaar’ is. Een reden om op die laatst genoemde datum (nogmaals) met elkaar het glas te heffen op het nieuwe jaar.

Kortom het mysterie van het nieuwe jaar zorgt ervoor dat we elkaar nog lange tijd allerlei mooie dingen mogen wensen voor 2016!

 

Marcel Verhoeven, Mysteriekenner           

verhoeven@mysteriekenner.nl