Ich hab noch einen Koffer in Berlin

Met veel plezier hebben we in Berlijn gewoond
Met veel plezier hebben we in Berlijn gewoond

Terwijl ik mijn Travel Tales van deze week schrijf zit ik op mijn favoriete terras in Málaga. Het Spaanse café waar dit terras bij hoort heet ‘Café Berlin’. Dit horeca etablissement midden in het oude centrum van Málaga heeft typische Spaanse hapjes en drankjes op de kaart staan terwijl Berlijnse Bratwurst mit Sauerkraut ontbreekt. Ook het bedienend personeel is geheel Spaans, echter de eigenaar komt uit Duitsland en ik vermoed dat hij uit weemoed zijn horeca zaak ‘Café Berlin’ heeft genoemd.

Tijdens gesprekken met deze eigenaar, natuurlijk in het Duits, maar ook door de grote historische foto van de Brandenburger Tor in zijn zaak, word ik herinnerd aan mijn geliefde stad Berlijn, waar ik samen met mijn gezin afgelopen anderhalf jaar het grootste deel van de tijd vertoefd heb.

Judith is eigenlijk voortdurend, zoals de meesten van jullie weten, samen met Alizia in de Duitse hoofdstad geweest, terwijl ik nog wel eens alleen op reis ging. Maar telkens kwam ik echt weer ‘thuis’ als ik op het Berlijnse vliegveld Tegel geland was. En Berlijn blijft, ook nu ik in Spanje ben, natuurlijk nog steeds een belangrijke rol in mijn leven spelen.

Mijn eerste kennismaking met Berlijn was rond mijn verjaardag in oktober 1984, vandaag dus precies 31 jaar geleden, en toen werd de stad nog gescheiden door de beruchte Muur. De liefde voor deze prachtige Duitse stad bloeide eigenlijk pas goed op na de Val van de Muur in 1989, 

25 jaar Val van de Muur, lichtbollen markeren het voormalige tracée
25 jaar Val van de Muur, lichtbollen markeren het voormalige tracée

vanaf toen startte ik om regelmatig naar Berlijn af te reizen. Heel bijzonder was het dan ook dat ik verleden jaar in november, toen ik dus woonachtig was in Berlijn, langs de route van de Muur te lopen die door middel van honderden grote ballonnen was gemarkeerd en als eerbetoon aan 25 jaar val van de muur hier waren neergezet. 

Als ik het toch over een val heb, echter niet die van de Muur, dan herinner ik me weer dat ik afgelopen januari van dit jaar, toen ik bezig was aan mijn dagelijkse hardlooprondje door Berlijn, viel over een haak die uit de grond stak. Ik maakte een behoorlijke klap waarbij mijn schouder uit de kom schoot. Gelukkig ‘sprong’ mijn arm gelijk weer terug in de juist positie, maar ik besloot om die dag toch even naar de eerste hulp van Klinikum am Friedrischshain te gaan waarbij ik toen kennis maakte met het onaangename feit van lang wachten. Meer dan zes uur vertoefde ik in de wachtkamer voordat een Berlijnse dokter wat geruststellende woorden tegen mij zou spreken. Opvallend in de gezondheidszorg in Berlijn is dat de wachttijden enorm zijn en dat de Berlijners daar schijnbaar aan gewend zijn. Als Nederlander was ik daar echter toch niet goed op voorbereid. Over deze wacht-ervaringen heb ik begin van het jaar al eens een heel blog gewijd.

Ik had al eerder met het fenomeen van het lange wachten in een Berlijns ziekenhuis kennis gemaakt, maar het feit was toen veel heugelijker. In dat zelfde ziekenhuis in Friedrichshain was namelijk een paar maanden eerder mijn dochter Chloé geboren. Ook tijdens de controles en zelfs tijdens de voorbereiding naar de daadwerkelijke geboorte heb ik uren in wachtkamers doorgebracht.Naast deze ziekenhuisherinneringen denk ik terug aan de vele musea die ik meerdere malen ik in Berlijn bezocht heb, zoals de Alte Nationalgalerie, het Neues Museum, het Duits Historisch Museum, het Pergamonmuseum, de Hamburger Bahnhof, De Neue Nationalgalerie, de Gemäldegalerie en nog veel, veel meer schitterende musea. Berlijn is waarschijnlijk de stad met de grootste dichtheid aan musea.

De veel kleinere stad Málaga, waar ik me nu bevind, beschikt trouwens ook over een aantal bijzondere musea, zoals het Picassomuseum, het nieuwe Centre Pompidou, het Thyssenmuseum, het Stedelijke Moderne Kunstmuseum, het Museo Russo, met een deel van de collectie van het Russisch Staatsmuseum, en nog veel meer prachtige kunstmusea. Maar hoe interessant en prachtig deze musea in Málaga ook zijn, ze kunnen helaas niet tippen aan de museale overvloed van de wereldstad Berlijn.

Laatst was ik in Berlijn nog op het Museuminsel, waar onder andere het Altes Museum is gesitueerd, een markant classicistisch gebouw ontworpen door de 19de eeuwse architect Karl Friedrich Schinkel (1782-1841). Het is echt een eye-catcher met een indrukwekkende archeologische collectie met prachtige voorbeelden uit de Romeinse oudheid, waarvan een reeks marmeren hoofden van verschillende Romeinse keizers. Ik ben trouwens benieuwd of een aantal stukken uit deze klassieke collectie toevallig ook te zien is in de Nieuwe Kerk in Amsterdam, waar op dit moment een tentoonstelling over de Romeinse keizer Augustus plaatsvindt. 

Op het genoemde Museuminsel in Berlijn bevinden zich naast het Altes Museum ook nog de Pergamonmusuem, met het beroemde gelijknamige altaar, het Neues Museum met het befaamde hoofdje van de Egyptische koningin Nefertete, de Alte National Gallerie en het Bodenmuseum. Wat een genot om hier vaak te mogen komen en dat allemaal op een kleine loopafstand van ons Berlijnse appartement.

Niet alleen op en rond het Museuminsel zijn musea geclusterd, dit is ook het geval op het zogenaamde Kulturforum, een gebied met een aantal interessante musea gelegen niet ver van het Tiergartenpark in het westelijk deel van het centrum. Had voor de val van muur de DDR haar Museuminsel, heeft men in West-Berlijn het genoemde Kulturforum gecreëerd. Hier staat onder andere de Neue Nationalgalerie, dat alleen al vanwege zijn moderne architectuur de moeite waard is om te bezoeken. Dit museumgebouw is ontworpen door Ludwig Mies van der Rohe en opende in 1968 zijn deuren. Het herbergt een bekende 20ste eeuwse Duitse klassieke moderne kunstcollectie met onder meer schilderijen van de kunstenaarsgroep Die Brücke en Der Blaue Reiter. In dit kader moet je echt eens wat kunstwerken van Ernst Ludwig Kirchner daar gaan bekijken. Ook dit Berlijnse museum is dus een aanrader! Je merkt al, terwijl ik terug kijk naar al die bijzondere Berlijnse kunstcollecties die ik tijdens mijn Berlijnse verblijf regelmatig bezocht, dat ik nu al heimwee krijg.

Alizia en Chloé op het Museuminsel voor het Altes Museum in Berlijn, op een fijne zomerse dag in juli van dit jaar.
Alizia en Chloé op het Museuminsel voor het Altes Museum in Berlijn, op een fijne zomerse dag in juli van dit jaar.

Erg bijzonder dan ook om volgende week hier in Málaga de tentoonstelling in het Picasso Museum te gaan bezoeken, waarbij Picasso wordt vergeleken met klassiek moderne Duitse kunstenaars als Kandinsky en Beckmann. Wie weet kom ik hier nog wat ‘oude bekenden’ tegen uit de genoemde Berlijnse musea.

Terwijl ik mijn spullen hier in het zonnige Spanje uitpak en in mijn koffer kijk schiet het liedje van Marlene Dietrich mij te binnen, ‘Ich hab noch einen Koffer in Berlin’.


Marcel Verhoeven

Europakenner