Der Alte Fritz uit Berlijn

Poetin en Obama in New York
Poetin en Obama in New York

Gisteren zag ik voorop de verschillende kranten de wereldleiders staan die in New York bij elkaar waren. Terwijl ze allemaal trots voor de foto’s poseerden vroeg ik mij af of één van hen ooit een monumentaal standbeeld zou krijgen dat ergens midden in de hoofdstad van hun land zou staan. Zou Poetin een bronzen ruiterstandbeeld krijgen midden op het Rode Plein? Zou een stenen Willem-Alexander op een zuil in een fontein nabij het Binnenhof eeuwig de wacht houden? En zou er in Central Park een sculptuur van een President Obama komen terwijl hij een basketbal in zijn hand houdt?

Regelmatig loop ik in Berlijn langs het imposante ruiterstandbeeld van koning Frederik de Grote, dat aan het begin van Unter den Linden staat en ben er van overtuigd dat hij tot de bovengenoemd categorie behoort. Frederik was een groot staatsman en niet voor niets hebben de Duitsers hem dan ook op zo’n prominente plek een standbeeld gegeven. Op meer plekken in de stad zijn trouwens sculpturen van hem te vinden waaronder een stenen borstbeeld nabij mijn Berlijnse appartement, midden in het Volkspark Friedrichshain.

Wil je meer weten over koning Frederik de Grote dan kun je het beste oversteken bij ‘zijn’ ruiterstandbeeld om het tegenovergelegen Deutsches Historisches Museum te bezoeken. Alhoewel ik al regelmatig in dit indrukwekkende museum over de Duitse geschiedenis ben geweest, besloot ik laatst om hier weer eens binnen te stappen en dit keer speciaal eens stil te staan bij de genoemde Pruisische koning Frederik de Grote.

Der Alte Fritz, zoals Frederik (1712-1786) op later leeftijd ook wel werd genoemd, was een echte Berlijner. Hij werd geboren in het nabij gelegen Stadtschloß. Dit stadspaleis, dat door de DDR-regering na de Tweede Wereld Oorlog werd opgeblazen, herrijst op dit moment weer uit zijn as. In 2017 staat het geheel gereconstrueerde paleisgebouw weer op de plek waar het ooit stond en dus over een tijdje is het weer mogelijk door het geboortehuis van Frederik te lopen.
Frederik was vanaf 1740 koning van een deel van Pruisen en vanaf 1772 van geheel Pruisen. Hij wist dankzij zijn karaktereigenschappen, waaronder zijn strategisch inzicht en zijn diplomatieke vaardigheden, van Pruisen een belangrijke mogendheid te maken.
 Frederik ontpopte zich ook als een groot militair die later zelfs veel respect kreeg van andere belangrijke wereldleiders zoals de Franse keizer Napoleon Bonaparte. Bij Frederik’s graf in Potsdam zou Napoleon ooit gezegd hebben "Als hij nog geleefd had, zou ik hier niet gestaan hebben" en dat geeft nog maar eens aan hoe groot leider Frederik was.

Frederik de Grote was ook uitermate geïnteresseerd in kunst en literatuur, hierdoor was hij behoorlijk intellectueel onderlegt. Naast het Duits sprak hij perfect Frans en dit kwam goed van pas toen hij een vriendschap opbouwde met de beroemde Franse filosoof Voltaire. Zij correspondeerden niet alleen tientallen jaren met elkaar, Voltaire kwam zelfs enkele malen naar Berlijn toe. Voltaire schreef later over Frederik de Grote: “In de morgen is hij een groot koning, na de maaltijd een groot schrijver, de hele dag een menselijk filosoof en 's avonds een voortreffelijk gastheer.”

Het blijkt echter dat de meningen over Frederik verdeeld zijn want alhoewel men lovend was over zijn kennis en intelligentie bleek hij egocentrisch, gierig en niet tegen iedereen even aardig te zijn.

Wist je trouwens dat onze Frederik ook een niet onverdienstelijk componist was? Hij heeft vele muziekstukken geschreven en het is zelfs zo dat het huidige Spaanse volkslied gebaseerd is op een compositie van Frederik de Grote.
Ik zeg niets teveel als ik Frederik de Grote als één van de imposantste leiders van Duitsland bestempel. 


Marcel Verhoeven

Europakenner