De tijd gaat sneller als je ouder wordt

Als je veel op reis bent zoals ik, dan vliegen de weken letterlijk en figuurlijk om. Ik heb dan ook het gevoel, wat trouwens veel andere mensen ook hebben, dat de tijd soms steeds sneller gaat. Maar het is feitelijk natuurlijk niet zo dat de tijd steeds sneller gaat, dat is slechts een gevoel. De wetenschapper Douwe Draaisma legt dit fenomeen zeer beeldend uit in zijn boek met de treffende titel ‘Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt’Draaisma zegt dat dit mysterieuze gevoel met ons geheugen te maken heeft. In de psychologie heeft men het zelfs over de het 'autobiografische geheugen' waarin je als je ouder bent al heel veel hebt opgeslagen terwijl je als kind van vier nog bijna een ‘leeg’ geheugen hebt.

Volgens Draaisma heeft ons geheugen een eigen wil. We zeggen bij onszelf: dit moet ik onthouden, dit moment wil ik vasthouden, die blik, dit gevoel, deze streling - en binnen een paar maanden of zelfs na een paar dagen merken we dat de herinnering al niet meer is op te roepen in de kleur, de geur, de smaak waar we op hoopten. 'De herinnering', schrijft Cees Nooteboom in Rituelen, 'is als een hond die gaat liggen waar hij wil.'
Ook van de opdracht iets niet te bewaren trekt het geheugen aldus Draaisma zich niets aan: had ik dit maar nooit gezien, beleefd, te horen gekregen, was ik het maar vergeten… Het helpt niet, het blijft opgeslagen en komt 's nachts, als we wakker liggen, geheel spontaan en ongeroepen bij ons terug. Ook dan is het geheugen een hond, het komt kwispelstaartend apporteren wat we juist hadden weggegooid om het kwijt te raken.
Zeer interessant is het hoofdstuk over het Berlijnse echtpaar Anna en Richard Wagner. Vanaf het eerste jaar van hun huwelijk, in 1900, hebben zij zichzelf op kerstavond gefotografeerd en die foto bij wijze van kerstkaart aan vrienden gestuurd. Het huwelijk duurde 45 jaar en in de reeks ontbreekt slechts een paar jaar. Fascinerend hoe je langzaam de mensen ouder ziet worden en de tijd zijn loop neemt. De oude foto’s die je mee door een periode van de geschiedenis nemen zetten je echt aan het denken.
Mocht je ook geïnteresseerd zijn in het fenomeen tijd in combinatie met ons geheugen, dan raadt ik je aan om het boek van Draaisma zeker te lezen. De vele facetten van het tijdsbegrip komen aan bod en je raakt dan steeds meer van het feit doordrongen dat tijd en ook het menselijk geheugen echt een mysterie zijn.

 

Marcel Verhoeven

Mysteriekenner

Anna en Richard Wagner hebben vanaf het eerste jaar van hun huwelijk, in 1900, zichzelf op kerstavond gefotografeerd en die foto bij wijze van kerstkaart aan vrienden gestuurd.