Een bijzondere ontmoeting in een kerk in Málaga

Tijdens mijn ontdekkingstocht door de gezellige en pittoreske straatjes van Málaga stuitte ik midden in het centrum op een bijzondere bakstenen kerk, genaamd ‘Iglesia de los Mártires’. Deze kerk is gewijd aan de drie beschermheiligen van de stad en uiteraard liep ik naar binnen om te kijken of ik toevallig nog bijzondere verborgen kunstschatten tegen zou komen. Met volle verbazing stond ik na binnenkomst oog in oog met een enorme beeldengroep. Na mijn eerste ontsteltenis, werd ik vervolgens wat lacherig want wie had zoiets bedacht om in een zijkapel talloze meer dan levensgrote sculpturen te plaatsen, die de twaalf apostelen voorstelden, terwijl ze aan een lange tafel zitten en zij in allerlei houdingen reageren op de wedergekeerde Jezus die ook aan dezelfde tafel plaats heeft genomen.
Ik ben zelf niet religieus maar als kunsthistoricus natuurlijk wel uitermate geïnteresseerd in kerkelijke kunst. Ik heb zelfs zoals je wellicht weet nog enkele jaren theologie gestudeerd om meer kennis op te doen van het Christelijk geloof met haar gebruiken en gewoontes. Maar bij deze beeldengroep moest ik toch wel een beetje achter mijn oren krabbelen. Deze aangeklede ‘poppen’ ontstijgen volgens mij echt een beetje het gevoel van spiritualiteit en het kan ook bijna geen kunst meer genoemd worden. Het doet mij denken, misschien wat oneerbiedig gezegd, aan een scène uit de Efteling. Je krijgt het gevoel als bij  de attractie Fata Morgana in Kaatsheuvel, waarbij het lijkt of elk moment de apostelfiguren in deze Spaanse kerk mechanisch in beweging zullen komen.

Dit soort kerkelijke beeldengroepen blijken in Málaga en in de rest van Spanje heel normaal te zijn. Hoe meer dramatiek en overdreven emotie hoe beter lijkt het wel. In het nabij gelegen bisschoppelijk paleis, tegenover de kathedraal van Málaga, bevindt zich een museum met religieuze kunst en ook hier kom je verschillende levensgrote kerkelijke beeldengroepen tegen. Sommige ensembles nemen zoveel plaats in dat ze hele museumzalen vullen. Het is dan ook echt een ‘experience’ wanneer je zo’n zaal binnenkomt. Eén beeldengroep in dit museum was zo angstaanjagend dat mijn dochter Alizia begon te schreeuwen ‘Eng pappa, eng!’ en ze wilde zo snel mogelijk deze plek verlaten. Deze heftige sculpturengroep moest waarschijnlijk een belangrijk moment uit het leven van een heilige voorstellen en misschien wel het meest huiveringwekkende was het menselijk skelet op de voorgrond dat uit zijn graf op stond en elk moment op je af wilde komen.

Terug naar de genoemde ‘Iglesia de los Mártires’ kerk met de enorme apostelengroep waar mij inmiddels was opgevallen dat het gebouw langzaam steeds meer gevuld was met mensen die allemaal plaats namen op de kerkbanken, want het bleek dat binnen een kwartier er een mis zou gaan plaats vinden. Inmiddels keek ik gefascineerd naar talloze ander monumentale grote beelden in alle andere zijkapellen en het viel me op dat ook daar allerlei grote sculpturen stonden; zoals her en der hevig huilende Maria’s (soms wel drie naast elkaar), een Jezus, door zijn knieën gevallen die nog met moeite het enorme kruis omhoog kon houden en nog een reeks voor mij anonieme heiligen.

Gek genoeg vond niemand van de Spaanse trouwe kerkbezoekers het vreemd dat om hen heen een enorm theatraal spektakel met een overvloed van grote sculpturen plaats vond. Alsof het nog niet genoeg was zag ik na buitenkomst dat het langzaam drukker met Malagueños (zo worden de inwoners van Malaga officieel genoemd) werd in de historische straatjes in de binnenstad. Het bleek dat het op deze dag de feestdag was van de heilige Victoria, één van de beschermheiligen van Málaga, waar trouwens de kerk waar ik eerder binnen was ook deels aan gewijd was. Toen ik uiteindelijk bij de kathedraal aankwam was het een drukte van jewelste en jawel hoor, daar was weer een enorme sculptuur. Op een hoog podium werd de heilige Victoria door de stad gezeuld. Ik keek er niet eens meer van op, maar genoot juist van de gezellige reuring die in de warme nazomerse avond was ontstaan.  


Marcel Verhoeven

Europakenner