Berlijn, de stad van de mysteries!

Berlijn herbergt veel mysteries
Berlijn herbergt veel mysteries

De afgelopen dagen was ik weer eens in mijn geliefde stad Berlijn waar ik, zoals velen weten, regelmatig kom. Ik heb er verleden jaar meer dan een half jaar gewoond en mijn jongste dochter is er zelfs geboren. Naast het genieten van alle kunst en cultuur die de stad te bieden heeft inspireert Berlijn mij ook enorm en zet de stad mij ook altijd aan het denken.

Eén van mijn grote interesses is mysteries die met een bepaalde plek verbonden zijn en in de Duitse hoofdstad zijn dat er talrijken. Sommige mysteries zijn verbonden aan objecten die zich in de musea van de Duitse hoofdstad bevinden. Zo is er een fascinerend onderzoek van een Zwitserse kunsthistoricus die beweert dat het beeldje van het hoofd van koningin Nefertete, dat zich tegenwoordig in het Neues Museum op het Museuminsel bevindt, niet bijna 3400 jaar oud is, maar dat het slechts 100 jaar geleden in opdracht van een archeoloog gemaakt is. Deze kunsthistoricus beweert dat je aan de hand van allerlei kenmerken kunt zien dat het belangrijke topstuk absoluut niet uit de Egyptische oudheid komt en dat iedereen dus naar een fake-object aan het kijken is. Even los van de vraag of dit verhaal waar is, verwondert het opvallende grote hoofddeksel van koningin Nefertete mij. Verborg zij daar haar enorm uitgerekte schedel onder? Er zijn namelijk in het Neues Museum andere sculpturen van haar en haar man farao Achnaton te zien waarbij ze zonder hoofddeksel grote langgerekte conische hoofden lijken te hebben en hoe dit komt is natuurlijk een interessant mysterie.

In de beroemde Gemäldegalerie bevinden zich talloze schilderijen waarvan vele een mysterie met zich mee dragen. Wie is de dame op het bekende schilderij van Frans Hals getiteld ‘Malle Babbe’ ? Wat is de betekenis van de prominent geschilderde augurk op het altaarstuk van de Italiaanse renaissance meester Carlo Crivelli ? En wat is er toch aan de hand met Johannes de Doper op het prachtige 15de eeuwse paneeltje van de Haarlemse schilder Geertgen tot St. Jans dat zich in dit Berlijnse museum bevindt? Waarom is Johannes zo triest? Kortom; talrijke schilderijen die vragen en mysteries oproepen.

En dan de rijke geschiedenis van Berlijn die overal in het straatbeeld terug te vinden is. De laatste honderd jaar is misschien wel de voornaamste periode geweest en herbergt wellicht de meeste mysteries in zich. Wie was nu de werkelijke dader van de brand van de Rijksdag in 1933? Was het de Nederlandse communist Marinus van der Lubbe? Of waren het de nazi’s die het zelf aanstoken en hem de schuld in de schoenen schoven? Het hele nazi-tijdperk in Berlijn zit vol met mysteries. De grootste mysterievraag is wellicht wel wat er in de laatste oorlogsdagen in de Hitlerbunker gebeurde? En pleegde Hitler daadwerkelijk zelfmoord? De laatste vraag lijkt voor sommigen altijd een mysterie te blijven, vooral omdat recentelijk is gebleken dat nooit het lichaam van de beruchte dictator is gevonden.

Ook de naoorlogse periode zit vol met raadsels die met name te maken hebben met de tweedeling van Berlijn. Hoe kon het mogelijk zijn dat een muur de stad tientallen jaren in tweeën deelde? En wie was er nu uiteindelijk verantwoordelijk voor de val van de muur in 1989?

Dit waren slechts enkele voorbeelden van mysteries en vragen die mij bezig houden als ik in Berlijn ben. Ook op dit moment worden er weer nieuwe mysteries ‘geboren’ in de Duitse hoofdstad. Ik blijf hier naar op zoek en kom steeds weer zaken tegen die mij verwonderen en tot denken aanzetten. Zo keek ik afgelopen dagen met ontzag en verbazing naar de vergevorderde bouw van het Stadtschloß dat midden in het centrum van de stad verreist. Dit enorme stadspaleis is een reconstructie van het historische gebouw waarvan de gebombardeerde ruïne door de DDR-regering is afgebroken en die hier in volle glorie over ongeveer twee jaar weer op zijn oorspronkelijk plek staat. Stel je voor je loopt straks weer door de residentie waar de Pruisische koning Frederik de Grote regeerde of je bent in de kamer waar de latere keizer Willem II geboren is. En al die bekende monarchen dragen weer vele mysteries met zich mee.

Berlijn blijft dus niet alleen een plek voor liefhebbers van kunst en geschiedenis maar ook voor mensen die van mysteries en achterliggende verhalen houden.

 

Marcel Verhoeven

Europakenner