Smørrebrød en andere Deense lekkernijen

Variatie in Smørrebrød
Variatie in Smørrebrød

In verband met mijn voorbereiding voor de marathon van Kopenhagen wilde ik in de dagen daar aan voorafgaande niet zwaar gaan tafelen en mijn voedingspatroon bescheiden houden. Mijn opzet was om in Denemarken telkens goed te ontbijten en ook steeds een voedzame lunch te nuttigen en voor het avonddiner een eenvoudig dish te nemen. Hiervoor ben je in Denemarken eigenlijk op de juiste plek! Je kunt namelijk hier bij allerlei restaurants verschillende soorten belegde broodjes bestellen waarbij het verse roggebrood het meest karakteristiek is.

Dit (rogge)brood wordt belegd met allerlei smaakvolle ingrediënten zoals zalm, vlees of kaas. Daarbovenop legt men dan nog wat groenten, ei of kruiden, eventueel aangevuld met wat mayonaise. Natuurlijk kun je zo’n broodje in allerlei variaties zelf vervaardigen, maar er zijn zogezegd talrijke restaurantjes in Kopenhagen die dit vakkundig op z’n Deens voor je klaar maken en dit fenomeen heeft dan zelfs een naam gekregen: Smørrebrød!

Er blijken meer dan 100 variaties van het Smørrebrød te bestaan en men heeft er in Denemarken echt een kunst van gemaakt wie het meest exclusieve belegde Smørrebrød kan maken. Echt een genot om zo’n Deense broodje te eten en een uitkomst als je een niet te zware maaltijden wilt nuttigen.

Knäckerbröd
Knäckerbröd

Wellicht denk je nu tegelijkertijd ook aan dat andere Scandinavische broodproduct dat al decennia bij ons in Nederland is ingeburgerd, namelijk het knäckebröd. Dit is meer een cracker van roggemeel gemaakt, die door het korte en hete bakproces heel weinig water bevat en zo zijn typerende smaak heeft gekregen. Natuurlijk is dit ook in Kopenhagen te krijgen en lag in verschillende varianten bij het ontbijtbuffet in het Deense hotel, maar het komt oorspronkelijk uit het buurland Zweden. In het Zweeds staat ‘knäcka’ voor ‘breken’ en we zouden het dus in het Nederlands ‘breekbrood’ kunnen noemen. Het is de firma Verkade geweest die in 1960 het typerende houdbare crackertje onder de Zweedse naam knäckebröd in Nederland introduceerde en zo is deze Zweedse naam ingeburgerd in Nederland en altijd blijven bestaan.

Danish Pastry op het ontbijtbuffet
Danish Pastry op het ontbijtbuffet

Mocht je dan toch nog behoefte hebben aan wat koolhydraten, wat voor hardlopers vaak onontbeerlijk is, dan zijn de zoete broodjes die men in Kopenhagen overal serveert natuurlijk een goed alternatief. Deze Deense ‘zoete broodjes’, in het Engels ook wel ‘Danish pastry’ genoemd, zijn wereldberoemd en kenmerken zich onder andere door krenten, jamvulling of andere zoetigheden. De variatie van de broodjes lijkt trouwens tegenwoordig eindeloos waarbij vullingen met marsepein, vanille custard, chocolade slechts enige voorbeelden zijn. In Kopenhagen heten deze zoete broodjes trouwens Wienerbrød. Hoe komt dat? Het blijkt dat de broodjes inderdaad in Denemarken rond 1850 bedacht zijn, maar dat door een grote en lange staking men bakkers uit Wenen naar Scandinavië had gehaald die nieuwe baktechnieken, onder andere het glazuren van de bovenkant van het brood, introduceerden. Grappig is het feit dat als later de ‘Danish pastry’ in de rest van Europa een hit wordt en dus ook in Wenen arriveert, men het daar tot de dag van vandaag in het Duits ‘Kopenhagener Plunder’ of ‘Dänischer Plunder’ noemt.


Marcel Verhoeven