Een Oase van Matisse in Amsterdam

Na mijn trip naar Wenen heb ik besloten om deze week even in Amsterdam te blijven om me voor te bereiden voor de Marathon van Kopenhagen die ik aanstaande zondag ga lopen. Ik ren momenteel, met veel plezier trouwens, vele uren om de kilometers ‘in de benen’ te krijgen. Dit hardlopen is voor mij ook een vorm van reizen, het enige verschil is dat ik nu wat dichter bij huis blijf.

In de tussentijd ben ik natuurlijk wel bezig met mijn passie en interesse: de kunst. Ik besloot dan ook om van de week naar de tentoonstelling ‘De Oase van Matisse’ in het Stedelijk Museum in Amsterdam te gaan. Deze overzichtstentoonstelling van de kunstenaar Henri Matisse (1869-1954) wordt door het Stedelijk Museum aangekondigd als de grootste expositie van Matisse ooit in Nederland. En inderdaad, er hangen meer dan 100 werken van deze meester van de klassiek Moderne Kunst.

Als je bij de eerste zalen binnen komt wordt je aangenaam verrast door schilderijen van kunstenaars die Matisse geïnspireerd hebben en die in de kunstgeschiedenis als stuwende krachten van Matisse en zijn tijdgenoten worden gezien. In dat kader worden er werken tentoongesteld van onder andere Vincent van Gogh, Paul Cezanne en Gustav Courbet. Vervolgens krijg je naar chronologie werken van Matisse te zien, wat vanzelfsprekend aanvangt met zijn vroege werken. Schilderijen van Matisse zijn menselijke modellen krijgen plaats tussen vergelijkbare werken van Kazimir Malevich en Ernst Ludwig Kirchner. Elke zaal geeft weer een andere kijk op het oeuvre van Matisse, met name doordat men werk van leermeesters, tijdgenoten en latere navolgers ingevoegd heeft. Het is echt een zeer prettige reis door de kunsthistorie die mij tijdens dit museumbezoek overkwam. Heerlijk is het om weer de verschillende Odelisken te zien die zijn liefde voor Noord-Afrika tonen en om ook in dit soort schilderijen zijn passie voor textiel te ontwaren. 

Alhoewel ik de kunstwerken van Matisse toch behoorlijk goed ken, zie ik ook hele nieuwe dingen van hem. Zo is het kostuum uit 1920 dat Matisse ontwierp voor het ballet ‘Le Chant du Rossignol’ voor mij echt een openbaring. Een prettig bijkomstigheid bij deze tentoonstelling is het feit dat het, ondanks dat er best veel bezoekers zijn, toch niet zo overdreven druk is als bij de tentoonstelling van ‘De Late Rembrandt’. Geen gedrang, geen drommen mensen die ervoor zorgen dat je schouder aan schouder bij een schilderij staat. Het is dus echt mogelijk om in alle rust even bij een schilderij van Matisse weg te mijmeren, wat ik dan ook regelmatig deed. Zo dacht ik terug aan mijn reis die ik maakte zo’n tien jaar geleden naar Nice, waar zich een prachtig Matissemuseum bevindt. Van 1918 tot zijn dood in 1954 leefde Matisse in deze Zuid-Franse stad. Vanaf 1963 geeft men daar in een zeventiende eeuws stadspaleis een mooie kijk in het leven van Henri Matisse en het is zeker een bezoek waard wanneer je in deze streek vertoeft.

Het is niet het enige Matissemuseum, want er is er nog één en die is gesitueerd in zijn geboortestad Le Cateau-Cambrésis in Noord-Frankrijk. In dit museum ben ik verschillende malen geweest waaronder een keer met een groep geïnteresseerden tijdens een KUNSTSTAD-reis. Ook dit museum geeft een uitstekend beeld van het leven en werk van Henri Matisse. Maar gelukkig hoef je nu even niet ver op reis want er is dus een uitstekende tentoonstelling in het Stedelijk Museum.

De expositie eindigt bij de laatste actieve periode van Matisse waarbij de kunstenaar, in eerste instantie door zijn slechte gezondheid gedwongen, kunstwerken gemaakt heeft die bestaan uit opgeplakte papieren knipsels. Het hoogtepunt van deze ‘Late Matisse’ is waarschijnlijk wel het grote werk genaamd ‘La perruche et la sirène’ uit 1952. En alweer dwalen mijn gedachten af. Dit werk was mijn eerste kennismaking met de beroemde kunstenaar; als jongetje van een jaar of acht zat ik hier met een groepje klasgenoten voor het schilderij en maakte op die manier kennis met de moderne kunst. Nu staat mijn dochter Alizia naast me en zo te zien geniet zij weer enorm van ons bezoek aan het Stedelijk Museum.

 

Marcel Verhoeven
Europakenner 

Marcel in het Stedelijk Museum voor een werk van Matisse genaamd ‘La perruche et la sirène’ uit 1952.
Marcel in het Stedelijk Museum voor een werk van Matisse genaamd ‘La perruche et la sirène’ uit 1952.