Het mysterie van Die Kale Fransen

Ik ben momenteel bezig om mijn volgende reis die ik met Judith en mijn dochters ga maken voor te bereiden. Begin volgende week vertrek ik voor een tijdje naar Marseille, de tweede stad van Frankrijk. Telkens als ik aan Frankrijk en haar inwoners denk schiet me het liedje ‘Hop Marjanneke’ in de gedachten, om er vervolgens ook voor uren niet meer uit te gaan. Dit liedje is in ons land aan het eind van de 18de eeuw ontstaan en werd door de Nederlandse soldaten gezongen over de Franse troepen van Napoleon die Nederland bezet hielden.

Het liedje is tegenwoordig bekend als kinderliedje en het eerste deel gaat als volgt:

Hop Marjanneke, stroop in het kanneke

laat de poppetjes dansen

eertijds was de prins in het land
en nu die kale Fransen.


De tekst heeft een mysterieuze inhoud en had eigenlijk een politieke lading, dus was in eerste instantie niet voor kinderen bedoeld. Het liedje werd gezongen ten tijden van de Bataafse Republiek, rond 1795.

Wie Marjanneke is, plaatsend in de tijd, is niet zo moeilijk te verklaren; zij was een verwijzing naar de Franse maagd Marianne die als symbool van Frankrijk tegenwoordig nog menig plein in Frankrijk siert. De poppetjes zijn de Franse soldaten. De prins, die eertijds in het land was, is de stadhouder Willem V, die voordat de Fransen kwamen aan de macht was, maar zijn toevlucht in Engeland had gezocht.

Maar dan die laatste zin, die roept enige verbazing op, want hadden de Fransen zo weinig haar? Deze verklaring zou wat te ver gaan, men bedoelde meer dat de Franse soldaten die in Nederland gestationeerd werden zo armtierig waren. Hun kleding was oud, vaal en slonzig, dus vaal en kaal. Het woord kaal kan trouwens ook nog slaan op het feit dat ze geen pruik (meer) op hadden, wat voor de Franse revolutie nog zo gebruikelijk was.

Weer een klein historisch mysterie verklaard!

 

Marcel Verhoeven, Mysteriekenner           

verhoeven@mysteriekenner.nl

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.