Het Mysterie van een vreemde ziekte

Stendhal, pseudoniem van Henry Beyle
Stendhal, pseudoniem van Henry Beyle

De laatste weken zie ik weer ontzettend veel schitterende hoogtepunten uit de kunstgeschiedenis en deze overvloed doet me terugdenken aan de eerste grote excursie die ik maakte tijdens mijn studie kunstgeschiedenis aan de Vrije Universiteit, waarbij ik ook enorm veel kunstschatten in korte tijd te verwerken kreeg. Wij gingen onder begeleiding van een universitair docent twee weken naar Rome. Ik was 21 jaar en had zelfs nog nooit gevlogen. Alhoewel het al half mei was, was het weer in Amsterdam fris en druilerig. Een vliegreis die voor mijn gevoel kort duurde bracht me met mijn collega-studenten naar de luchthaven van de Eeuwige Stad en het vliegveld aldaar heette officieel ‘Leonardo da Vinci’.

Op de luchthaven begon het eigenlijk al, je werd direct geconfronteerd met de grote namen uit de kunstgeschiedenis. Het weer in Rome was aangenaam zo niet paradijselijk. Ons hotel lag in het historisch centrum om de hoek van het schilderachtige plein ‘Campo dei Fiori’. We bezochten vele hoogtepunten uit de kunsthistorie, waarbij alles voor mij zeer indrukwekkend was. Natuurlijk schoten bepaalde bezienswaardigheden eruit: het Pantheon, het gebouw uit de Romeinse Oudheid dat er al bijna tweeduizend jaar stond. Het was imponerend niet alleen vanwege de ouderdom maar ook vanwege de bouwkunst; het is een bouwwerk zonder ramen, met een platte koepel en een gat in het plafond! Door dat gat kwam een bundel zonlicht als een soort schijnwerper naar binnen. Ik stond er meer dan een uur naar te staren. Hoe had men dit zo lang geleden kunnen bouwen? Ook de Sixtijnse Kapel met het beroemde beschilderde plafond van Michelangelo was tijdloos en fenomenaal (ik moet, al kijkend, hier uren vertoefd hebben).

Op een gegeven moment, tijdens mijn verblijf in Rome, kon ik niet meer slapen, ik had geen trek meer en ik had zelfs een raar gevoel in mijn buik. Was ik verliefd? Of had ik een mysterieuze ziekte? Wat er aan de hand met me was bleef op dat moment een mysterie.

Jaren later begreep ik waar ik, in bescheiden mate, last van gehad moet hebben: Het was waarschijnlijk een (tijdelijke aanval) van het Syndroom van Stendhal.  Stendhal was het pseudoniem van de Franse schrijver Henri Beyle. Hij had de bijnaam Stendhal ontleend aan de Duitse stad Stendhal, wat de geboorteplaats was van Johann Joachim Winckelmann (op deze man kom ik nog wel een keer terug), die hij zeer bewonderde. Stendhal had een tijd lang in die stad verbleven als soldaat van Napoleon. Tijdens een bezoek in 1817 aan Florence werd Stendhal zeer emotioneel aangegrepen door de kunst en de schoonheid van de stad. Stendhal heeft deze situatie gedetailleerd beschreven; door de overrompeling van de kunst kreeg hij lichamelijke verschijnselen als een versnelde hartslag, duizeligheid, verwarring en flauwvallen. Tenslotte werd dit verschijnsel het Syndroom van Stendhal genoemd. Had ik hier uiteindelijk in mindere mate last van gehad toen ik tijdens mijn studie in Rome was? Als dit het geval is geweest, dan heb ik deze ‘tijdelijke ziekte’ goed doorstaan. Ik waarschuw mensen trouwens wel altijd kunst met mate te bewonderen, want stel je toch eens voor…..

 

Marcel Verhoeven, Mysteriekenner           

verhoeven@mysteriekenner.nl