Stendhal, pseudoniem van Henry Beyle

In het tweede jaar van mijn studie kunstgeschiedenis aan de Vrije Universiteit was het verplicht om enige weken op excursie te gaan naar een stad met enorm veel kunstschatten. Ik mocht een stad kiezen en ik koos voor Rome. Ik was 21 jaar, had nog niet zo veel reiservaring en had zelfs nog nooit gevlogen. Alhoewel het al half mei was, was het weer in Amsterdam fris en druilerig. Een vliegreis die voor mijn gevoel kort duurde bracht me met enkele medestudenten naar de luchthaven van de Eeuwige stad. Het vliegveld aldaar heette officieel ‘Leonardo da Vinci’ en dus op de luchthaven begon het al, je werd direct geconfronteerd met de grote namen uit de kunstgeschiedenis.

Het weer in Rome was aangenaam, zo niet paradijselijk. Ons hotel lag in het historische centrum om de hoek bij het schilderachtige plein ‘Campo dei Fiori’. We bezochten vele kunstschatten, die voor mij allemaal zeer indrukwekkend waren. Natuurlijk schoten bepaalde bezienswaardigheden eruit, zoals het Pantheon, het gebouw uit de Romeinse Oudheid dat er al bijna tweeduizend jaar stond. Het was imponerend, niet alleen vanwege de ouderdom maar ook vanwege de bouwkunst; het is een bouwwerk zonder ramen, met een platte koepel en een gat in het plafond! Door dat gat kwam een bundel zonlicht als een soort schijnwerper naar binnen. Ik stond er meer dan een uur naar te staren. Hoe had men dit zo lang geleden kunnen bouwen?

Ook de Sixtijnse Kapel met het beroemde plafond van Michelangelo was tijdloos en fenomenaal. Ik moet, al kijkend, op die plek uren vertoefd hebben. Wat een hoogtepunt uit de kunstgeschiedenis was dit. Op een gegeven moment, tijdens mijn verblijf in Rome, kon ik niet meer slapen, ik had geen trek meer en ik had zelf een raar gevoel in mijn buik. Was ik verliefd? Op Rome?

Jaren later begreep ik waar ik, in bescheiden mate, last van gehad moet hebben: Het was waarschijnlijk een (tijdelijke) aanval van het syndroom van Stendhal.  Stendhal was het pseudoniem van de Franse schrijver Henri Beyle. Hij had de bijnaam Stendhal ontleend aan de Duitse stad Stendhal, dat de geboorteplaats was van Johann Joachim Winckelmann (op deze man kom ik nog een keer terug), die hij zeer bewonderde. Stendhal had een tijd lang in die stad verbleven als soldaat van Napoleon. Tijdens een bezoek in 1817 aan Florence werd Stendhal zeer emotioneel aangegrepen door de kunst en de schoonheid van de Italiaanse stad. Stendhal heeft deze situatie gedetailleerd beschreven; door de overrompeling van de kunst kreeg hij lichamelijke verschijnselen als een versnelde hartslag, duizeligheid, verwarring en flauwvallen. Later werd dit verschijnsel het Syndroom van Stendhal genoemd. Had ik hier uiteindelijk in mindere mate last van gehad toen ik tijdens mijn studie in Rome was? Als dit het geval is geweest, dan heb ik deze ‘tijdelijke ziekte’ goed doorstaan. Ik waarschuw mensen trouwens wel altijd kunst met mate te bewonderen, want stel je voor…..